Thermostaat of regeling werkt niet goed

Kijk waar de thermostaat hangt. Boven een radiator, naast een deur naar buiten, in de zon, achter een gordijn of in de gang: dan meet hij niet wat er in de kamer gebeurt en klopt alles wat hij doet niet. Dit is de meest voorkomende oorzaak en zij is met een verhuizing van het apparaat op te lossen. De juiste plaats is een binnenwand in de woonkamer, ongeveer anderhalve meter hoog, uit de zon en uit de tocht.

Leg een losse thermometer in de kamer, op tafel, en vergelijk met wat de thermostaat aangeeft. Zit er meer dan een graad verschil, dan is de plaats of het apparaat het onderwerp.

Kijk of de ketel modulerend wordt aangestuurd. Bij een moderne ketel met een geschikte thermostaat regelt de ketel zijn vermogen omlaag in plaats van aan en uit te schakelen. Slaat de ketel elke paar minuten aan en af, dan gebeurt dat niet. Dat is soms een kwestie van de juiste thermostaat en soms alleen een instelling in het ketelmenu.

Kijk in het ketelmenu naar de maximale aanvoertemperatuur. Bij veel ketels staat die af fabriek op tachtig graden of hoger, en voor een gemiddelde woning met radiatoren is zestig tot zeventig genoeg — bij goed geïsoleerde woningen minder. Te hoog betekent korte pulsen, koudeval en een ketel die niet condenseert.

Voel alle radiatoren als de verwarming een uur aan staat. Boven warm en onder koud: normaal. Boven koud en onder warm: lucht erin. Helemaal koud terwijl de kraan open staat: de thermostaatkraan zit vast of de radiator krijgt geen water. Sommige gloeiend heet en andere lauw: de installatie is niet ingeregeld.

Draai een thermostaatkraan helemaal open en dicht en voel of er iets verandert. Verandert er niets, haal dan de knop eraf en duw het pennetje in het midden voorzichtig in met een tang. Zit het vast, dan is dat de oorzaak; het gebeurt bij kranen die de hele zomer dicht hebben gestaan.

Kijk of er in de kamer waar de thermostaat hangt ook thermostaatkranen op de radiatoren zitten. Dat is een klassieke fout: de kraan knijpt de radiator af, de kamer wordt niet warm, en de thermostaat blijft warmte vragen die nergens heen kan. In die ene ruimte horen de kranen open te staan.

Lees het programma na, inclusief de klok, de datum en de zomertijd. Een thermostaat waarvan de klok een uur verkeerd staat, doet alles een uur te laat.

Vraag wanneer de klacht begon en wat er is veranderd. Sinds een nieuwe thermostaat, sinds isoleren, sinds een nieuwe ketel of sinds een verbouwing: dan is dat het aanknopingspunt en niet het apparaat zelf.

Voor het waterzijdig inregelen en voor het instellen van de stooklijn. Dat is meetwerk en het vraagt kennis van je installatie; het is ook precies het werk dat het meeste oplevert.

Verder: bij een ketel die blijft pulsen na goed instellen, bij een ketel die doorstookt terwijl de thermostaat uit staat, bij bedrading die na vervanging niet klopt, en bij blokverwarming.

Vraag een installateur die kan inregelen en meten, en vraag daar expliciet naar — veel onderhoudsbedrijven doen alleen de jaarlijkse beurt en raken de regeling niet aan. Vraag om een inregelrapport en om de ingestelde aanvoertemperatuur op papier. Overweeg je een warmtepomp, vraag dan een installateur of adviseur die een warmteverliesberekening maakt; dat is de basis waarop alles verder rust en het is het document dat je ook bij een subsidieaanvraag nodig hebt.

Hang de kamerthermostaat op een binnenwand in de woonkamer, ongeveer anderhalve meter hoog, uit de zon en uit de tocht.

Zet de thermostaatkranen open in de ruimte waar de kamerthermostaat hangt.

Draai alle thermostaatkranen in de zomer een paar keer helemaal open en dicht, zodat ze niet vastzitten.

Ontlucht de radiatoren aan het begin van het stookseizoen en controleer daarna de druk.

Laat de installatie één keer waterzijdig inregelen; daarna houdt het jaren.

Houd de stooklijn zo laag als comfortabel is, en verlaag hem opnieuw na elke isolatiemaatregel.

Zet ongebruikte ruimten laag en niet dicht.

Bewaar het inregelrapport en de ingestelde aanvoertemperatuur in je woningdossier; bij een volgende installateur is dat het vertrekpunt.

Voor bestaande bouw stelt het Besluit bouwwerken leefomgeving geen eis aan de instelling van een verwarmingsinstallatie, maar wel aan de aanwezigheid van een voorziening waarmee een verblijfsruimte op temperatuur kan worden gebracht. Een woning die bij vorst niet op temperatuur te krijgen is, komt daarmee in de knel met de zorgplicht.

Voor huurwoningen telt een verwarmingsinstallatie die de woning niet op temperatuur brengt mee in het gebrekenboek van de Huurcommissie, en het kan leiden tot tijdelijke huurverlaging zolang het gebrek bestaat. Wat als het gebrek van de verhuurder geldt en wat als gebruikersonderhoud, staat in het Besluit kleine herstellingen bij het Burgerlijk Wetboek: bedienen en ontluchten is de huurder, de installatie zelf is de verhuurder.

Bij een nieuw geplaatste thermostaat of ketel geldt de aansprakelijkheid van de installateur uit boek 7 van het Burgerlijk Wetboek: het geleverde moet doen wat je er redelijkerwijs van mag verwachten, en een installatie die na plaatsing niet goed is ingesteld doet dat niet. Onder de garantieregelingen van nieuwbouw vallen installaties onder een kortere termijn van twee jaar; dat is een reden om comfortklachten in een nieuwbouwwoning meteen te melden en niet na drie winters.

Bij blokverwarming in een appartementengebouw volgt uit de splitsingsakte dat de installatie gemeenschappelijk is. Voor de afrekening van warmte bij blokverwarming geldt daarnaast de warmteregelgeving, waaronder de verplichting tot individuele meting van het warmteverbruik waar dat technisch mogelijk en kosteneffectief is. Dat is voor een bestuur een aparte verplichting en zij staat los van de comfortvraag.

Vraag je subsidie aan voor isolatie of een warmtepomp, dan gelden de voorwaarden van de ISDE. Daarbij is professionele uitvoering altijd vereist; het inregelen zelf is geen subsidiabele maatregel, maar het is wel de voorwaarde waaronder een warmtepomp doet wat is beloofd.