Wat kost een warmtepomp?

Deze prijsgids gaat over het plaatsen van een warmtepomp in een bestaande woning: het toestel, de installatie, het elektrische werk en het werk dat de woning geschikt maakt. De eenheid is de installatie als geheel, want een toestelprijs zonder de aanpassingen eromheen zegt weinig. De gids is geschreven voor woningeigenaren die een keuze moeten maken, voor kopers die een offerte of een bestaande installatie moeten beoordelen en voor eigenaren in een gestapeld complex die met een vergadering te maken hebben.

Wat je hier vindt zijn bandbreedtes, geen offertes. De spreiding is groot omdat er drie soorten installaties onder dezelfde naam worden verkocht: een hybride opstelling naast de bestaande ketel, een volledig elektrische lucht-waterwarmtepomp en een bodemgebonden systeem met een boring. Die drie verschillen een factor vier in prijs en een factor twee in rendement.

Wat er wel in zit: de toestellen, de boiler, het buffervat, de afgifte, het inregelen, het elektrische werk, de geluidsvoorziening, de bron bij een bodemsysteem, het onderhoud en de subsidie. Ook de rekenvoorbeelden per woningtype staan erin, met de rekenregel erbij.

Wat er niet in zit: nieuwbouw, waar de afgifte op lage temperatuur wordt ontworpen en het vraagstuk grotendeels wegvalt. Ook een collectieve warmtepomp voor een heel wooncomplex staat er niet in; dat is een ander traject met een eigen besluitvorming. Isolatie komt alleen ter sprake waar ze het benodigde vermogen en daarmee de prijs verlaagt.

Het type installatie. Hybride is het goedkoopst met € 4.500 tot € 8.500, volledig elektrisch kost twee keer zoveel en bodemgebonden vier keer zoveel. Het verschil is niet alleen het toestel maar ook wat eromheen moet: een hybride opstelling laat de bestaande radiatoren staan, een volledig elektrische bijna nooit.

De benodigde aanvoertemperatuur. Dit is de drijver die alle andere aanstuurt. Een woning die genoeg heeft aan 35 graden vraagt een klein toestel met een hoog rendement en geen aanpassing van de afgifte. Een woning die 55 graden nodig heeft, vraagt een zwaarder toestel, levert een kwart tot een derde minder rendement en dwingt tot vervanging van radiatoren of tot vloerverwarming.

Het vermogen. Dat volgt uit een warmteverliesberekening per vertrek en niet uit de vierkante meters. Elke kilowatt extra kost € 600 tot € 1.200 aan toestel. Een te groot toestel is bovendien duurder in gebruik, want het schakelt te vaak aan en uit en verliest daarmee rendement.

De afgifte. Bestaande radiatoren die te klein zijn voor lage temperatuur moeten worden vervangen tegen € 500 tot € 1.300 per stuk, of er komt vloerverwarming bij tegen € 55 tot € 110 per vierkante meter. In een rijwoning is dat € 1.500 tot € 7.800, in een vrijstaande woning het dubbele.

De plaats van de buitenunit. De geluidseis geldt op de erfgrens, en bij een rijwoning met een smalle tuin bepaalt dat vaak de opstelling. Een demper of omkasting is € 400 tot € 1.500, een opstelling op een plat dak vraagt een frame en soms een hoogwerker.

De plaats van de binnenunit en de boiler. Ruimte, condensafvoer, geluid en de draagkracht van de vloer bepalen waar dat kan. Een boiler van 200 liter weegt gevuld ruim tweehonderd kilo; op een houten zoldervloer is dat een bouwkundige post van € 500 tot € 3.000.

De elektrische aansluiting. Een aparte groep van € 180 tot € 400 is standaard. Een verzwaring van de hoofdaansluiting is € 500 tot € 1.500 plus een wachttijd bij de netbeheerder die in veel regio's oploopt tot maanden, en die wachttijd bepaalt de planning meer dan de prijs.

Het inregelen. Een installatie die op de fabrieksinstelling blijft staan, verbruikt tien tot dertig procent meer. Dat is geen investering maar een verlies dat vijftien jaar doorloopt, en het kost € 400 tot € 1.100 om het te voorkomen.

Vraag om een warmteverliesberekening per vertrek en niet om een vermogen. Een offerte op basis van vierkante meters of van het gasverbruik alleen is een gok, en het verschil tussen twee offertes zit vaak in de vraag of die berekening is gemaakt.

Vraag welke aanvoertemperatuur is aangehouden en wat de verwachte jaarprestatie bij die temperatuur is. Een prestatiegetal bij 35 graden zegt niets over een woning die 50 nodig heeft. Laat de aanbieder het getal noemen dat bij jouw ontwerptemperatuur hoort.

Vraag welke radiatoren volgens de berekening moeten worden vervangen en of dat in de prijs zit. Dit is de post die het vaakst buiten de offerte valt en na oplevering als meerwerk terugkomt.

Vraag naar het opgegeven geluidsvermogen van de buitenunit en naar de berekende waarde op de erfgrens bij de voorgestelde opstelling. Vraag ook wat er gebeurt als die waarde niet wordt gehaald en wie de voorziening dan betaalt.

Vraag of waterzijdig inregelen is inbegrepen en of de instellingen per radiator in een rapport worden vastgelegd. Vraag daarnaast of er een nazorgbezoek in het eerste stookseizoen bij zit.

Vraag naar de boiler: inhoud, isolatiewaarde en of er een elektrisch element in zit en wanneer dat inschakelt. Vraag ook hoe het legionellaprogramma is ingesteld, want dat programma verbruikt stroom.

Vraag naar het elektrische werk: aparte groep, kabeldikte, en of een verzwaring van de hoofdaansluiting nodig is. Vraag wie de aanvraag bij de netbeheerder doet en welke wachttijd er staat.

Controleer of het toestel en de installateur voldoen aan de eisen van de subsidieregeling, en vraag welke documenten je na oplevering krijgt: inregelrapport, meet- en oplevergegevens, garantiebewijzen en het toestelnummer voor de aanvraag.

Voor een buitenunit bij een woning geldt sinds 1 april 2021 een geluidseis uit het Besluit bouwwerken leefomgeving: ten hoogste 40 decibel op de erfgrens, en 45 decibel voor installaties die vóór die datum zijn geplaatst. De eis geldt op de perceelsgrens en niet bij de unit zelf, en de fabrikant geeft doorgaans het geluidsvermogen op; de omrekening naar de erfgrens is werk voor de installateur.

Het plaatsen van een buitenunit in het achtererfgebied is doorgaans vergunningvrij binnen de geldende maten voor hoogte en oppervlak. Bij een rijks- of gemeentelijk monument en in een beschermd stadsgezicht geldt dat niet zonder meer, en een unit aan de voorgevel is vrijwel nooit vergunningvrij. Vraag het bij twijfel na bij de gemeente voordat het toestel wordt besteld.

Bij een appartement raakt een buitenunit aan de gevel, op het balkon of op het dak het gemeenschappelijke deel en vraagt daarom toestemming van de vergadering. Het splitsingsreglement bepaalt welke meerderheid daarvoor nodig is en of het bestuur alleen mag beslissen.

Werkzaamheden aan een gasverbrandingsinstallatie mogen sinds 1 april 2023 alleen worden uitgevoerd door een bedrijf met een wettelijk erkend certificaat. Dat raakt de hybride opstelling, want daar blijft de ketel staan. Voor koudemiddelen gelden eisen aan lekdichtheid en aan de certificering van de monteur die de koudemiddelkring opent.

Voor een bodemgebonden systeem gelden de regels over bodemenergie. Een gesloten systeem is meldingsplichtig bij de gemeente en boven een bepaald vermogen of in een beschermd gebied vergunningplichtig bij de provincie. In grondwaterbeschermingsgebieden is boren doorgaans niet toegestaan. De boring zelf valt onder een erkenningsregeling voor het boorbedrijf.

De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen geldt sinds 1 januari 2024 voor nieuwbouw in gevolgklasse 1 en wordt gefaseerd uitgebreid; voor een warmtepomp in een bestaande woning is vooral van belang dat de aannemer langer aansprakelijk is voor gebreken die bij oplevering niet zichtbaar waren. Vraag daarnaast naar de fabrieksgarantie op het toestel en naar de installatiegarantie, want dat zijn twee verschillende termijnen. Regels veranderen; controleer bij twijfel de actuele tekst of vraag het aan de gemeente.