Asbest bij verbouwen en slopen: onderzoek, risicoklassen en wat je van je aannemer mag verwachten

Over het moment waarop asbest van een sluimerend onderwerp een concreet obstakel wordt: je gaat verbouwen of slopen in een gebouw van vóór 1994. Dit artikel gaat over de procedure en de rolverdeling, niet over herkennen; daarvoor is er een checklist.

De kern in één zin: bij bedrijfsmatige sloop of verbouwing van een bouwwerk van vóór 1 januari 1994 is een asbestinventarisatie verplicht, en die moet er zijn vóórdat het werk begint.

De inventarisatie wordt uitgevoerd door een bedrijf dat daarvoor is gecertificeerd. De inventariseerder onderzoekt het bouwwerk, neemt monsters, laat die analyseren en legt de uitkomst vast in een rapport: waar zit het, hoeveel is het, in welke staat, en in welke risicoklasse valt het verwijderen ervan.

Die risicoklasse bepaalt de rest van het traject. Er zijn drie klassen: 1, 2 en 2A. Hoe hoger de klasse, hoe zwaarder de eisen aan werkwijze, afscherming, beschermingsmiddelen en eindcontrole. Klasse 2 en 2A vragen een gecertificeerd verwijderingsbedrijf en een eindbeoordeling door een onafhankelijk laboratorium voordat de ruimte weer vrij wordt gegeven.

Het rapport is geen formaliteit maar de basis waarop de sloopmelding, de offerte en de planning worden gebouwd. Zonder rapport kan een aannemer niet beginnen en kan een gemeente de melding niet beoordelen.

Aan het bouwjaar, in de eerste plaats. Is het bouwwerk van vóór 1994, ga er dan van uit dat er asbest kan zitten tot het tegendeel is aangetoond. Ná 1994 is de kans klein maar niet nul: materiaal uit voorraad is soms nog jaren verwerkt.

Aan de plekken waar het bij verbouwen boven water komt: achter een schouw, onder een vensterbank, in de kit rond een raam, in een schacht, achter een cv-ketel, in vloerzeil en in de lijmlaag eronder, in dakbeschot en in de riolering.

Aan een verrassing tijdens het werk. Dat is het scenario waar dit artikel voor bestaat: de sloper vindt iets, het werk ligt stil, en dan blijkt dat de inventarisatie ontbrak.

Wel: het bouwjaar opzoeken, oude bouwtekeningen en verbouwingsdossiers verzamelen, en het rapport lezen. Een inventarisatierapport is beter leesbaar dan het eruitziet: er zit een overzichtstabel in met plaats, materiaal, hoeveelheid en risicoklasse.

Wel: de vraag stellen. Vraag je aannemer expliciet of er een inventarisatie is en wie hem heeft uitgevoerd, en vraag om het certificaatnummer.

Niet: monsters nemen. Dat lijkt praktisch en het is precies de handeling die vezels vrijmaakt.

Niet: doorwerken bij een onverwachte vondst. Stop, sluit de ruimte af, ventileer niet met een ventilator, en bel een gecertificeerd bedrijf.

Niet: een aannemer laten beginnen zonder rapport bij een bouwwerk van vóór 1994. Dat is niet alleen zijn probleem: als opdrachtgever loop je mee in de gevolgen.

Inventarisatieplicht. Bij bedrijfsmatige sloop of verbouwing van bouwwerken van vóór 1 januari 1994 is een asbestinventarisatie verplicht. De verplichting volgt uit de arbeidsomstandighedenregelgeving en werkt door in de sloopmelding.

Verbod op toepassing sinds 1 juli 1993. Vanaf die datum mag asbest niet meer worden geproduceerd, verhandeld of toegepast. Dat is de reden dat 1994 het scharnierjaar is bij inventarisatie.

Sloopmelding. Sloopwerk waarbij asbest vrijkomt of waarbij meer dan tien kubieke meter afval ontstaat, moet worden gemeld via het Omgevingsloket. De algemene termijn is vier weken; voor particuliere asbestverwijdering onder voorwaarden geldt een kortere termijn, zie het stappenplan.

Certificering. Inventarisatie en verwijdering mogen alleen door gecertificeerde bedrijven worden uitgevoerd. Certificaathouders zijn te vinden via het register van Ascert.

Toezicht. De Nederlandse Arbeidsinspectie houdt toezicht op de arbeidskant, de omgevingsdienst namens de gemeente op de sloopkant. Werken zonder verplichte inventarisatie levert een boete op.