Het asbestdak: geen verbod, wel een beslissing

Over daken van asbestcement: golfplaten op een schuur, garage of stal, en vlakke platen als dakbeschot of gevelbekleding. Dit artikel gaat niet over asbest binnenshuis; daarvoor is er een apart artikel.

Het misverstand dat dit artikel wegneemt: een asbestdak is niet verboden en hoeft niet weg. Het wetsvoorstel dat asbestdaken per eind 2024 wilde verbieden, is op 4 juni 2019 door de Eerste Kamer verworpen. Er is sindsdien geen landelijke verplichting en er is er ook geen aangekondigd.

Dat betekent niet dat er niets speelt. De redenen om een asbestdak toch te vervangen zijn er wel, maar het zijn andere redenen dan een verbod.

Asbestcement is cement met asbestvezels erin, gebruikt tot het verbod op productie en toepassing van 1 juli 1993. Zolang het materiaal gaaf is, zitten de vezels vast in de cementmatrix; dat heet hechtgebonden.

Een dak ligt buiten, en daar gebeurt iets wat binnenshuis niet gebeurt: verwering. Regen, vorst, zon en mos tasten de cementhuid aan. Bij een verweerd dak komt het oppervlak los te liggen en kunnen vezels vrijkomen, vooral aan de bovenzijde en in de goot.

Verwering is daarmee het scharnierpunt van dit hele onderwerp. Een gaaf asbestdak is een beheersbare situatie; een verweerd asbestdak is dat niet meer, en het verandert bovendien van een hechtgebonden in een minder hechtgebonden toepassing.

Daken uit de jaren zestig en zeventig zijn inmiddels vijftig jaar of ouder. De gebruikelijke levensduur van asbestcement golfplaat wordt geschat op dertig tot vijftig jaar.

Golfplaten met een grijze, iets vezelige breuk. Vaak zes of acht golven per plaat, bevestigd met haken of schroeven met een kunststof kapje. Op schuren, garages, carports, stallen en tuinhuizen uit de periode 1955 tot 1993.

Aan de staat kun je meer aflezen dan aan het materiaal zelf:

Een gaaf dak is glad, egaal van kleur en de golven zijn scherp.

Een verweerd dak is dof en ruw, de bovenlaag bladdert, er zit mos in de golven, en onder de goot zie je een grijze aanslag op de bestrating.

Bij twijfel over het materiaal zelf: zie de checklist over asbest herkennen. Neem nooit zelf een monster.

Wel: de staat beoordelen vanaf de grond of vanaf een steiger, foto's maken, de goot en de bestrating eronder in de gaten houden, en offertes vergelijken.

Wel, onder voorwaarden: geschroefde, gave platen zelf verwijderen tot een beperkte hoeveelheid, na melding. De regels staan in het stappenplan.

Niet: hogedrukreinigen. Dit is de meest gemaakte en de meest schadelijke fout: je verspuit vezels over je tuin, je buren en je bestrating, en je maakt van een beheersbaar dak een verontreiniging. Datzelfde geldt voor borstelen, schuren, zagen en boren.

Niet: verweerd, gebroken of geleid materiaal zelf aanpakken. Ook niet als het maar één plaat is.

Niet: een dak coaten of overschilderen als oplossing. Coaten is geen sanering, het maakt latere verwijdering duurder en het is bij verweerd materiaal een bewerking van asbesthoudend oppervlak.

Geen verbod. Het wetsvoorstel *Verwijdering asbest en asbesthoudende producten* is op 4 juni 2019 door de Eerste Kamer verworpen, met kosten voor eigenaren en uitvoerbaarheid als belangrijkste bezwaren. Er geldt dus geen einddatum.

Wel een zorgplicht. Als eigenaar ben je verantwoordelijk voor de staat van je bouwwerk. Een dak dat vezels verspreidt naar de omgeving, is een andere situatie dan een dak dat gaaf is, en daar kan een omgevingsdienst op handhaven.

Verwijderen is gebonden aan regels. Voor het verwijderen zelf gelden het Besluit bouwwerken leefomgeving en, bij bedrijfsmatig werk, de Arbowetgeving. Zie het stappenplan en het artikel over verbouwen en slopen.

Landelijke subsidie is er niet meer. De landelijke subsidieregeling voor asbestdaken is in 2018 gesloten. Provincies en gemeenten kennen wel eigen regelingen en leningen, en die verschillen sterk. Zie de subsidiegids over lokale regelingen.