De cv-installatie: hoe hij werkt en waarom de instelling meer doet dan de ketel

Een centrale verwarming is een gesloten waterkring: een toestel verwarmt water, een pomp stuwt het rond, en radiatoren of vloerverwarming geven de warmte af aan de kamers. Dat is het hele principe.

Wat het verbruik bepaalt, is niet zozeer het toestel maar de instelling: de aanvoertemperatuur, de stooklijn, de regeling en de vraag of de installatie waterzijdig is ingeregeld. Een goed ingestelde oude ketel verbruikt vaak minder dan een verkeerd ingestelde nieuwe.

Het toestel verwarmt water tot de ingestelde aanvoertemperatuur. Dat water gaat via de aanvoerleiding naar de afgiftepunten, geeft daar warmte af, en komt kouder terug via de retour.

Het verschil tussen aanvoer en retour heet de delta-t. Bij een goed ingeregelde installatie ligt die rond de tien tot twintig graden bij radiatoren. Is het verschil klein, dan stroomt er te veel water door en wordt de retour te warm; is het groot, dan stroomt er te weinig door.

Bij een hoogrendementsketel is die retourtemperatuur bepalend. De ketel haalt zijn rendement uit het condenseren van de waterdamp in de rookgassen, en dat gebeurt alleen als de retour onder ongeveer vijfenvijftig graden blijft. Een ketel die op tachtig graden aanvoer draait, condenseert nauwelijks en levert dus niet het rendement waarvoor hij is gekocht.

De weersafhankelijke regeling verlaagt de aanvoertemperatuur bij mildere buitentemperaturen, volgens een stooklijn. Dat is de instelling die het meeste oplevert en die het vaakst op de fabriekswaarde blijft staan.

Waterzijdig inregelen betekent dat per radiator de doorstroming is afgesteld op de warmtebehoefte van die ruimte. Zonder inregeling gaat het meeste water naar de kortste kring, en dan wordt één kamer te warm en een andere niet warm.

Kijk op de ketel welke aanvoertemperatuur is ingesteld. Staat die op zeventig of tachtig graden, dan is er vrijwel altijd winst te halen.

Voel aan de radiatoren wanneer de verwarming een uur draait. Worden ze allemaal ongeveer even warm, dan is de installatie redelijk in balans. Blijft er één koud terwijl een andere gloeit, dan is er niet ingeregeld.

Voel aan boven- en onderzijde van een radiator. Bovenin warm en onderin koud is normaal; bovenin koud is lucht; overal even warm betekent dat er te veel water doorheen gaat.

Kijk hoe vaak de ketel aanslaat bij milde buitentemperaturen. Een ketel die elke paar minuten aan en uit gaat, schakelt kortcyclisch; dat kost rendement en levensduur.

Kijk naar de waterdruk op de manometer. Bij een koude installatie hoort die tussen ongeveer anderhalve en twee bar te staan, afhankelijk van de hoogte van de woning.

Kijk of er thermostatische radiatorkranen zitten en of die op een zinnige stand staan. Kranen die allemaal wijd open staan, maken de kamerthermostaat de enige regeling die er is.

Zelf doen: de aanvoertemperatuur aflezen en stapsgewijs verlagen, en het effect over een week beoordelen.

Zelf doen: radiatoren ontluchten en de waterdruk controleren en bijvullen.

Zelf doen: de test op vijftig graden aanvoer uitvoeren in een koude periode; dat vertelt of je woning geschikt is voor lage temperatuur.

Zelf doen: leidingen in onverwarmde ruimten isoleren.

Zelf doen: thermostatische radiatorkranen instellen per ruimte in plaats van alles wijd open.

Niet zelf doen: waterzijdig inregelen bij een installatie zonder inregelbare kranen.

Niet zelf doen: werk aan de ketel, de gasleiding of de rookgasafvoer.

Wat je nooit moet doen: blijven bijvullen zonder de oorzaak te zoeken. Vers water brengt zuurstof in de installatie en dat tast hem aan; een drukverlies heeft een reden.

Werkzaamheden aan gasverbrandingsinstallaties mogen alleen worden uitgevoerd door een gecertificeerd bedrijf. Dat geldt voor plaatsing, onderhoud en aanpassing van de ketel en van de rookgasafvoer.

Voor de rookgasafvoer gelden eisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving, onder meer over de plaats van de uitmonding en de afstand tot te openen ramen.

Onderhoud aan een cv-ketel is voor een eigenaar niet wettelijk verplicht, maar verzekeraars kunnen er bij schade naar vragen. Bij een huurwoning ligt het onderhoud bij de verhuurder.

Een koolmonoxidemelder is niet verplicht, maar wordt bij elk verbrandingstoestel dringend aangeraden.

Bij collectieve installaties en blokverwarming gelden regels over individuele meting en over de afrekening. Tarieven en methode wijzigen; controleer bij de Autoriteit Consument en Markt.

Voor nieuwbouw geldt dat een gasaansluiting niet meer standaard wordt gerealiseerd; de warmtevoorziening wordt anders opgelost.