Geluid van een warmtepomp terugbrengen

Het gebrek: plaats, kenmerken en oorzaak

Plaats van het gebrek. Buitenshuis - Installaties - Buitenunit van de warmtepomp.

Kenmerken

• een lage bromtoon die 's nachts hoorbaar is in de slaapkamer van de buren
• een geluid dat toeneemt bij lage buitentemperatuur en bij het ontdooien
• een tikkend, ratelend of piepend geluid bij het aan- en uitschakelen
• trillingen die voelbaar zijn in de gevel of in de vloer boven de opstelplaats
• een klacht die alleen bij bepaald weer speelt, of alleen 's nachts
• een unit die vaak kort aan- en uitgaat in plaats van rustig door te draaien
• een gemeten waarde boven 40 dB(A) op de perceelgrens in de nachtperiode

Oorzaak

• een opstelplaats op een binnenhoek of tussen twee muren, waar het geluid wordt teruggekaatst en opgeteld
• een unit die direct op de gevel is bevestigd, zonder trillingsdemping, waardoor de gevel meetrilt en als klankkast werkt
• een te klein gedimensioneerde warmtepomp die vrijwel altijd op vol vermogen draait
• een te grote warmtepomp zonder buffervat, die pendelt en daardoor vaak start
• een ventilator die uit balans is door vervuiling of door een beschadigd blad
• losse panelen of een losgetrilde bevestiging
• een leiding die de gevel raakt en het trillen doorgeeft
• een lage nachtstand die niet is ingesteld terwijl het toestel die wel heeft

Materiaal- en kwaliteitseisen

• trillingsdempers die passen bij het gewicht per steunpunt; een demper die te hard is, doet niets en een die te zacht is, zakt door
• geen doorgaande schroefverbinding tussen unit en gevel; elke starre verbinding geeft het trillen door aan de constructie
• een omkasting met voldoende vrije doorstroomopening aan de aanzuig- en uitblaaszijde, volgens de opgave van de fabrikant
• absorberend materiaal aan de binnenzijde van een omkasting, weerbestendig en niet vochtopnemend
• een geluidscherm met een massa van ten minste tien kilo per vierkante meter; een lichte schutting weert geen lage tonen
• geen scherm dat de warme uitblaaslucht terugvoert naar de aanzuig; dat verlaagt het rendement en verhoogt juist het toerental
• leidingwerk vrij van de gevel, met beugels op rubber
• een condensafvoer die niet op een holle plaat of een goot uitkomt waar het druppelen wordt versterkt
• werk aan het koudemiddelcircuit alleen door een monteur met een geldig F-gassencertificaat

Wat je opmeet

• merk, type en bouwjaar van de buitenunit
• de afstand van de unit tot de dichtstbijzijnde perceelgrens en tot het dichtstbijzijnde te openen raam van de buren
• de opstelling: vrijstaand, tegen een gevel, op een binnenhoek, op een balkon, of op een plat dak
• de hoogte van de unit boven het maaiveld
• de gemeten waarde op de perceelgrens in de nachtperiode, als die er is
• de ruimte rondom de unit, in vrije centimeters aan de aanzuig- en uitblaaszijde

Tijdsduur en complexiteit

Complexiteit: gemiddeld. De maatregelen zijn niet ingewikkeld; de kunst zit in de volgorde. Wie begint met een omkasting terwijl de unit hard op de gevel staat, betaalt veel en hoort weinig verschil.

Doorlooptijd

• instellingen nalopen en nachtstand instellen: een half uur tot een uur
• reinigen van verdamper en ventilator: één tot twee uur
• trillingsdempers aanbrengen: twee tot vier uur
• omkasting of geluidscherm plaatsen: een halve tot een hele dag
• verplaatsen van de unit met nieuw leidingwerk: één tot twee werkdagen
• geluidmeting voor en na: twee bezoeken in de nachtperiode

Een meting in de nachtperiode vraagt een afspraak buiten kantoortijd en dat betekent een toeslag. Plan de voor- en nameting bij dezelfde partij; twee meetrapporten van twee bureaus zijn zelden vergelijkbaar.

Zelf doen of uitbesteden

Wat je zelf kunt: de klacht vastleggen. Noteer datum, tijd, buitentemperatuur en wat je hoort. Een reeks van twee weken laat zien of het om ontdooien gaat of om normaal bedrijf, en dat bepaalt de hele aanpak.

Ook zelf: de nachtstand opzoeken in de handleiding en instellen. Bij vrijwel elk toestel zit die functie erin en bij verrassend veel installaties staat hij uit.

Ook zelf: de ruimte rond de unit vrijmaken en bladafval weghalen. Een verdamper die half dichtzit, laat de ventilator harder draaien.

Waar je stopt: bij de bevestiging. Een unit losnemen van de gevel betekent het gewicht dragen terwijl het koudemiddelleidingwerk eraan hangt, en dat leidingwerk breekt gemakkelijker dan het lijkt.

Wat altijd naar een vakman gaat: elke ingreep aan het koudemiddelcircuit. Dat is wettelijk voorbehouden aan een monteur met een F-gassencertificaat, en het is niet vrijblijvend: koudemiddel dat ontsnapt is een broeikasgas en het bedrijf moet de hoeveelheid registreren.

Offerte uitvragen

Met deze werkomschrijving vraag je een offerte aan via Builddocs. Je vult drie blokken in: de projectgegevens, je contactgegevens, en de hoeveelheden uit het hoofdstuk hierboven. Het systeem stelt daarvan een uitvraagdocument samen met een uitvraagnummer.

Vraag de offerte gefaseerd uit: eerst meting en instellingen, dan de maatregelen. Een bedrijf dat zonder meting een omkasting aanbiedt, verkoopt een product en geen oplossing.

Vraag in de offerte om deze punten apart benoemd:

• of er een meting wordt uitgevoerd, volgens welke methode, en op welk punt
• welke waarde er nu wordt gemeten en welke waarde na de maatregel wordt verwacht
• of het verwachte resultaat in decibel wordt genoemd of alleen in woorden
• welke maatregelen in welke volgorde worden voorgesteld, en wat elk afzonderlijk oplevert
• of de vrije doorstroomopening bij een omkasting is getoetst aan de opgave van de fabrikant
• of de garantie van de warmtepompfabrikant blijft staan na het aanbrengen van een omkasting
• of het koudemiddelcircuit wordt geopend, en of de monteur F-gassen gecertificeerd is
• of er een nameting is inbegrepen en of die bij tegenvallend resultaat wordt herhaald

Oplevering en controle

Bij oplevering hoort een nameting op hetzelfde punt, op hetzelfde tijdstip en bij vergelijkbaar weer als de eerste meting. Zonder dat is er geen vergelijking en geen bewijs.

Wat je zelf kunt nalopen voordat je tekent

• staat de unit vrij van de gevel, of hangt er nog een starre verbinding
• raken de leidingen en de condensafvoer de gevel nergens
• is de vrije ruimte aan aanzuig- en uitblaaszijde gerespecteerd
• staat de nachtstand aan, en op welke waarde
• ligt er een meetrapport met de waarde voor en na
• is er iets veranderd aan het rendement, zichtbaar in het verbruik van de weken erna

Vraag om het meetrapport ook wanneer de uitkomst tegenvalt. Juist dan is het het document dat het gesprek met de buren of met de gemeente draagt.

Hoe je herhaling voorkomt

Reinig de verdamper jaarlijks, aan het eind van de bladval. Een schone verdamper vraagt een lager toerental en dus minder geluid.

Laat de instellingen jaarlijks nalopen bij het onderhoud. Een firmware-update of een servicebeurt zet de nachtstand soms terug op de fabriekswaarde.

Houd de opstelplaats vrij. Een schutting die je later bijplaatst of een berging die je ernaast bouwt, maakt van een vrije opstelling een klankkast.

Meld het bij de buren voordat zij het melden bij jou. Een gesprek vooraf met een meetrapport erbij loopt anders af dan een gesprek achteraf zonder.

Neem bij vervanging het geluidvermogen mee als selectiecriterium en niet alleen het rendement. Het verschil tussen twee toestellen van hetzelfde vermogen is soms zes decibel, en dat is het verschil tussen wel en niet gehoord worden.

Bijlagen

Het uitvraagdocument wordt gegenereerd zodra je een offerte aanvraagt. Het is niet te downloaden en gaat alleen via het platform naar de bedrijven die je kiest.

Neem als bijlage mee: het datablad van de warmtepomp met het geluidvermogenniveau, een foto van de opstelplaats met de afstand tot de perceelgrens, je logboek van de klachten, en het meetrapport als dat er is.