Twee groepen moet je uit elkaar houden. Geïmpregneerd tuin- en constructiehout werd in oudere uitvoering behandeld met zoutmengsels op basis van koper, chroom en arseen; die toepassing is sinds 2004 voor de meeste consumentendoeleinden niet meer toegestaan, maar het hout staat er nog. En kapconstructies zijn van de jaren zestig tot in de jaren tachtig op grote schaal bespoten tegen houtworm en boktor met middelen die inmiddels verboden zijn. Blootstelling ontstaat bij bewerken — zagen, schuren, frezen — en bij verbranden, wat de belangrijkste route is. Hergebruik oud geïmpregneerd hout nooit voor moestuinbakken of speeltoestellen.
Waar gaat het over?
Over de middelen waarmee hout bestand is gemaakt tegen rot en tegen insecten: impregneermiddelen in tuinhout en in constructiehout, en bestrijdingsmiddelen die vroeger op zolders en in kapconstructies zijn gespoten tegen houtworm en boktor.
Een deel van die middelen is inmiddels verboden of sterk beperkt, en het hout waarin ze zitten staat er nog. Bij zagen, schuren, slopen en verbranden komen ze vrij. Het is een onderwerp dat weinig aandacht krijgt en dat bij twee concrete situaties opeens telt: het verbouwen van een zolder in een ouder pand, en het opruimen van oud tuinhout.
Hoe ontstaat het?
Er zijn twee groepen die je uit elkaar moet houden.
Geimpregneerd hout. Tuinhout, schuttingpalen, beschoeiing en constructiehout dat onder druk is verduurzaamd. In oudere uitvoering gebeurde dat met zoutmengsels op basis van koper, chroom en arseen. Die toepassing is voor de meeste consumentendoeleinden sinds 2004 niet meer toegestaan; het hout dat er destijds is neergezet, ligt er nog. Moderne verduurzaming werkt met andere middelen.
Bestrijdingsmiddelen in kapconstructies. Van de jaren zestig tot in de jaren tachtig zijn zolders en kappen op grote schaal behandeld tegen houtworm en boktor, met middelen die inmiddels verboden zijn. Ze zijn destijds gespoten of gestreken op de balken en het dakbeschot en zijn deels in het hout getrokken.
De blootstelling ontstaat bij het bewerken: zagen, schuren en frezen geven stof waarin het middel zit. En bij verbranden komen de stoffen in de rook — dat is bij geïmpregneerd hout de belangrijkste route en de reden dat het nooit de open haard in mag.
Bij behandelde kapconstructies speelt er nog iets: bij het isoleren en afwerken van een zolder wordt de behandelde laag ingesloten, en dat is doorgaans juist gunstig. Bij het opschuren of stralen van het houtwerk om het in het zicht te laten, is het dat niet.
Hoe herken je het?
Bij geïmpregneerd hout:
- Een groenige tot grijsgroene tint in het hout, ook op de breukkant.
- Kleine inkepingen of prikgaatjes in het oppervlak, van het impregneerproces.
- Het is tuinhout, beschoeiing of een schuttingpaal van vóór ongeveer 2005.
Bij een behandelde kapconstructie:
- Het pand is van vóór 1990 en de kap is ooit behandeld — vraag het na bij de vorige eigenaar of kijk in het woningdossier.
- Een witte of lichtgrijze poederachtige aanslag of kristalvorming op het houtwerk.
- Een kenmerkende, licht chemische geur die bij warmte sterker wordt.
- Zichtbare spuitsporen of een egale laag op ruw hout.
Zekerheid geeft alleen een analyse van een houtmonster. Dat is bij een ingrijpende zolderverbouwing in een oud pand een overweging waard, en bij een monument met een historische kap zeker.
Wat kun je zelf doen, en wat niet?
Wat je zelf kunt:
Vaststellen waar je mee te maken hebt, aan de hand van bouwjaar, kleur, aanslag en geur.
Bij beperkt werk: zagen met afzuiging of buiten, handschoenen aan, geschikt masker op, en het zaagsel opruimen in plaats van laten liggen.
Het hout gescheiden aanbieden en het niet verbranden.
Bij een kapconstructie: insluiten in plaats van bewerken, waar dat kan.
Werkkleding buiten uittrekken en direct wassen.
Wat je niet doet:
Verbranden, in welke vorm dan ook.
Droog schuren of stralen van een behandelde kapconstructie in een bewoonde woning.
Oud geïmpregneerd hout hergebruiken voor moestuinbakken, speeltoestellen of alles waar kinderen of voedsel mee in aanraking komen.
En het versnipperen tot houtsnippers voor in de tuin.
Regels en regelgeving
Het toepassen van hout dat met de oude zoutmengsels is verduurzaamd, is voor de meeste consumententoepassingen niet meer toegestaan, en de bestrijdingsmiddelen die vroeger op zolders werden gebruikt, zijn verboden. Wat er staat, mag blijven staan; er is geen saneringsplicht.
Voor de afvoer gelden de afvalregels: geïmpregneerd hout is een aparte stroom en hoort niet bij het schone hout of bij het snoeiafval.
Verbranden is niet toegestaan. Dat geldt voor de open haard, voor de houtkachel, voor een vuurkorf en voor een paasvuur. De rook bevat de stoffen die in het hout zitten.
Voor bedrijven gelden bij het bewerken en verwijderen de arbeidsomstandighedenregels voor werken met gevaarlijke stoffen.
Wat betekent dit voor jou?
- woningeigenaar
- Voor wie een zolder gaat verbouwen in een pand van vóór 1990vraag na of de kap ooit is behandeld, en kijk naar aanslag en geur voordat je begint met schuren of stralen. Insluiten met isolatie en een afwerking is doorgaans de betere route dan het hout kaal in het zicht brengen.
- klusser
- Voor wie een oude schutting of beschoeiing opruimtniet zagen zonder afzuiging, niet verbranden, en gescheiden aanbieden.
- klusser
- Voor wie tuinhout hergebruikt — een populaire gedachte bij circulair bouwen — is dit de reden om te kijken waar het vandaan komt. Oud geïmpregneerd hout is niet geschikt voor een moestuinbak of voor een speeltoestel.
- woningeigenaar
- En voor de eigenaar van een monument met een historische kaplaat dit onderzoeken voordat er wordt gereinigd of gestraald. Bij een kap die in het zicht komt, is dit een reëel aandachtspunt.
Checklist
- Is het tuinhout van vóór ongeveer 2005, en heeft het een groenige tint?
- Is de kap van het pand ooit behandeld tegen houtworm of boktor?
- Zie ik witte aanslag of kristallen op het houtwerk?
- Ruik ik een chemische geur die bij warmte sterker wordt?
- Is een analyse van een houtmonster de moeite waard bij dit project?
- Kan ik insluiten in plaats van bewerken?
- Zaag ik met afzuiging of buiten, met masker en handschoenen?
- Wordt het afval gescheiden aangeboden?
- Blijft verbranden achterwege, in elke vorm?
- Gebruik ik dit hout niet opnieuw voor moestuin of speeltoestel?
- Bij uitbesteden: staat de afvoer als aparte post in de offerte?
Veelgestelde vragen
Waaraan herken ik geïmpregneerd hout?
Wanneer is het risicovol?
Mag ik het verbranden?
Wat doe ik met een oude schutting?
Zijn kapconstructies behandeld?
Kan ik het laten onderzoeken?
Mag ik oud tuinhout hergebruiken?
Zie voor meer informatie
Reacties
De Builddocs-redactie
Redactie ·
Builddocs verdient aan affiliate-doorklikken en aan abonnementen. Dat staat hier omdat het uitmaakt bij het lezen van een vergelijking.
Meer over de auteurMinder
Onder een redactiestuk staat geen naam omdat er geen persoon achter zit, maar omdat de verantwoordelijkheid bij Builddocs als geheel ligt. Elk document heeft een datum waarop het is gecontroleerd; ontbreekt die, dan staat dat er ook.