Wat kosten tuinaanleg en bestrating?

Deze prijsgids gaat over het aanleggen of vernieuwen van een tuin bij een woning: het grondwerk, de fundering, de bestrating van terras, pad en oprit, de kantopsluiting, borders en beplanting, bomen en hagen, de tuinverlichting en de afwatering. De eenheid is de vierkante meter tuin, omdat je bij een tuinplan met een oppervlak begint en niet met een ontgravingsdiepte.

De gids is bedoeld voor wie een tuin laat aanleggen of grotendeels laat vernieuwen: een woningeigenaar met een nieuwbouwtuin of een verzakt terras, een klusser die het straatwerk zelf doet en het grondwerk uitbesteedt, een huurder die met de verhuurder afstemt wat er mag blijven, en een VvE-lid met een gemeenschappelijke tuin waarin privé-gebruiksrecht geldt.

Wat je hier vindt zijn bandbreedtes per vierkante meter en per strekkende meter, geen offertes. De spreiding komt vooral door het grondwerk en door de afvoer van grond en oude bestrating, en veel minder door het soort tegel. Dat is contra-intuïtief: de keuze waar de meeste tijd in gaat zitten, is niet de keuze waar het meeste geld in zit.

Wat er niet in zit: het onderhoud van de beplanting in de jaren erna, het plaatsen van een schutting, een berging of een overkapping, en het aanleggen van drainage rond de fundering. Die hebben elk een eigen prijsgids. Wie liever met kubieke meters grondwerk rekent omdat de ondergrond slap is, vindt dezelfde werksoorten in de prijsgids over tuin- en terreininrichting.

De bereikbaarheid. Dit is de eerste en de grootste. Een achtertuin die alleen via de woning of via een pad van tachtig centimeter bereikbaar is, betekent kruiwagenwerk in plaats van machinewerk. Het grondwerk gaat daarmee van € 12 - € 28 naar € 30 - € 70 per vierkante meter, en op zestig vierkante meter is dat een verschil van € 1.000 - € 2.500 op één regel.

Het grondwerk zelf. Uitgraven, afvoeren van grond en aanvullen met zand is de post die het verst uiteenloopt tussen offertes, omdat de ontgravingsdiepte niet vastligt. Op zand kan het bij twintig centimeter blijven, op klei en veen wordt het veertig tot zestig, en dat is per vierkante meter twee tot drie keer zoveel grond om af te voeren.

Het bestratingsmateriaal. Betontegels, gebakken klinkers, keramiek en natuursteen liggen ver uit elkaar in prijs en in legwerk. Op zestig vierkante meter terras is het verschil tussen beton en keramiek € 3.900 - € 6.900, en dat is zichtbaar in het aanzien en onzichtbaar in de functie.

De fundering onder de bestrating. Een goed verdicht zandbed kost meer dan tegels op de bestaande grond leggen, en het is het verschil tussen twintig jaar vlak liggen en vijf. Bij een oprit is het verschil groter: zonder puinfundering staat er binnen een jaar een spoor waar de auto rijdt.

Het patroon en het snijwerk. Halfsteens en elleboog gaan snel en geven vijf procent verlies. Visgraat, waaierverband, gebogen randen en een terras met veel obstakels geven tien tot twintig procent verlies en € 15 - € 25 per vierkante meter meer arbeid. Bij keramiek en natuursteen telt dat verlies zwaarder, want het materiaal is duurder.

De afwatering. Afschot uitzetten kost niets, maar een kolk met aansluiting is € 250 - € 700 en een infiltratievoorziening € 400 - € 900 per kubieke meter berging. Of je die nodig hebt, bepaalt de gemeente en niet het ontwerp.

De beplanting. Een border met vaste planten is € 55 - € 140 per vierkante meter inclusief aanleg; hagen en bomen op maat lopen daar ver boven. Een boom met een stamomtrek van dertig centimeter kost vier keer zoveel als dezelfde soort van twaalf, en dat verschil haalt de kleine boom in acht tot tien jaar in.

De omvang. Een tuin van twintig vierkante meter kost per vierkante meter twee keer zoveel als dezelfde tuin van honderd, omdat uitzetten, aanvoeren, voorrijden en afvoeren nauwelijks meeschalen. Dat is de reden dat een kleine stadstuin op papier duur lijkt.

Vraag om een uitsplitsing in grondwerk, fundering, bestrating en groen, met hoeveelheid en eenheidsprijs per regel. De verschillen zitten bijna altijd in de eerste twee, en een prijs per project verbergt precies die twee.

Vraag met welk materieel wordt gerekend en of de aannemer het terrein heeft gezien. Een offerte op basis van een minigraver en een offerte op basis van kruiwagenwerk verschillen op dezelfde tuin een factor twee tot drie op het grondwerk.

Vraag hoe het zandbed wordt verdicht en met welke laagdikte, en bij een oprit welke dikte menggranulaat. Bestrating die verzakt, is bestrating die op onvoldoende voorbereiding ligt, en dat is aan een offerte te zien voordat het aan de tuin te zien is.

Vraag welk afschot wordt aangehouden en waar het water naartoe gaat. Bij twijfel: weg van de gevel, altijd, en met een aangewezen bestemming.

Vraag of er een kantopsluiting komt en langs welke randen. Zonder opsluiting loopt bestrating uit elkaar, en dat is achteraf niet te repareren zonder opnieuw te leggen.

Vraag naar de garantie op verzakking en op de hoeveelheid, met termijn en met wat er buiten valt. Zetting van een nieuwbouwperceel valt er vrijwel altijd buiten; verzakking door onvoldoende verdichting hoort erbinnen te vallen.

Vraag of afvoer van grond en oude bestrating is inbegrepen, tegen welk tarief per kuub of per vierkante meter, en wie het risico draagt als de grond niet schoon blijkt.

Vraag of de offerte voldoet aan de bergingseis van de gemeente en of het bedrijf de bewijsstukken voor een subsidie levert en de aanvraag vóór aanvang indient.

Sinds de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking trad, staan de regels voor het gebruik van een perceel in het omgevingsplan van de gemeente. Wat er op jouw adres geldt, staat daar en niet in een landelijke lijst; raadpleeg het plan via het Omgevingsloket voordat je een plan vaststelt.

Hemelwater van een perceel moet op eigen terrein of op de daarvoor bestemde voorziening worden verwerkt. Gemeenten stellen daar in het omgevingsplan regels over, en veel gemeenten staan geen nieuwe aansluitingen van regenwater op het gemengde riool meer toe. Water lozen op het erf van de buurman is verboden op grond van artikel 5:52 van het Burgerlijk Wetboek.

Voor bomen binnen twee meter van de erfgrens en heggen binnen een halve meter geldt artikel 5:42 van het Burgerlijk Wetboek. Dat is burenrecht: de buurman kan verwijdering vorderen, ook jaren na de aanplant, tenzij er een plaatselijke gewoonte of een afspraak is.

Voor het kappen van bomen geldt vaak een gemeentelijke vergunningplicht, en daarnaast geldt de soortenbescherming uit de Omgevingswet, met bijzondere aandacht voor het broedseizoen. Dat laatste geldt ook voor het rooien van een haag of een dichte klimplant.

Voor een uitrit naar de openbare weg is een gemeentelijke vergunning nodig, ook als de oprit zelf op eigen terrein ligt. De gemeente bepaalt de breedte en de uitvoering van de verlaging in de band.

Bij grondwerk geldt een graafmelding via het informatiesysteem voor kabels en leidingen wanneer er machinaal wordt gegraven. Voor particulieren met een schep geldt die plicht niet, maar de leidingen liggen er wel en de schade is voor de graver.

Voor het afvoeren van grond gelden de regels uit het Besluit bodemkwaliteit; grond met een verontreiniging mag niet zomaar worden afgevoerd of elders worden toegepast. Regels veranderen; controleer bij twijfel de actuele tekst of vraag het na bij de gemeente.