Regenwater hergebruiken: van regenton tot een tweede leidingnet

Regenwater dat van je dak komt, kun je opvangen en gebruiken in plaats van drinkwater. Voor de tuin is dat eenvoudig; voor gebruik binnenshuis is het een installatie met eigen regels, want regenwater is geen drinkwater en de twee mogen elkaar nooit raken.

Dit artikel gaat over de mogelijkheden, over de opbrengst die je mag verwachten, en over de regels die bij een binnentoepassing gelden.

Van elke millimeter neerslag op een vierkante meter dak komt ongeveer één liter water. Een dakvlak van vijftig vierkante meter levert bij een jaarlijkse neerslag van rond de achthonderdvijftig millimeter dus ruwweg veertigduizend liter per jaar, minus verliezen.

De eenvoudigste vorm is een regenton: een paar honderd liter, gevoed via een vulautomaat in de regenpijp, met een overloop die het water naar de tuin of naar een infiltratievoorziening leidt.

De volgende stap is een ondergrondse tank met een pomp, waarmee je de tuin besproeit en de auto wast. Dat vraagt een tank, een filter en een pomp, en een overloop naar een infiltratievoorziening of naar het riool.

Voor gebruik binnenshuis, bijvoorbeeld voor het doorspoelen van het toilet of voor de wasmachine, is er een tweede leidingnet nodig dat volledig gescheiden is van het drinkwaternet. Waar bijvulling met drinkwater plaatsvindt, moet dat gebeuren via een onderbreking waarbij het water door de lucht valt; een directe koppeling is niet toegestaan.

Regenwater is niet steriel. Het bevat stof, blad, vogelpoep en, bij daken met zink of lood, metalen. Voor toiletspoeling en tuingebruik is dat geen bezwaar; voor contact met mensen wel.

Kijk naar het dakoppervlak dat je kunt aansluiten en naar de plaats van de regenpijpen.

Kijk naar het gebruik dat je wilt vervangen. Toiletspoeling is bij een gemiddeld huishouden een aanzienlijk deel van het drinkwaterverbruik; tuinbesproeiing is seizoensgebonden en piekt precies wanneer het het minst regent.

Kijk naar de opslagcapaciteit die daarbij past. Een tank die te klein is, staat de helft van het jaar vol en loopt over; een tank die te groot is, verdient zichzelf niet terug.

Kijk naar het dakmateriaal. Bij een dak met veel zink- of loodwerk komen er metalen mee in het water; dat is een reden om dat water niet op een moestuin te gebruiken.

Kijk of er een filter en een zandvang in de aanvoer zitten. Zonder die twee slibt elke opslag dicht.

Kijk bij een binnentoepassing of de leidingen zijn gemarkeerd en of de aansluitpunten duidelijk zijn onderscheiden van drinkwater.

Zelf doen: een regenton plaatsen met een vulautomaat en een goede overloop.

Zelf doen: het dakoppervlak opmeten en berekenen hoeveel water je kunt opvangen.

Zelf doen: een filter of bladvanger plaatsen in de aanvoer.

Zelf doen: de tank in de winter aftappen of loskoppelen.

Zelf doen: muggengaas aanbrengen op de vulopening.

Niet zelf doen: een tweede leidingnet binnenshuis aanleggen en aansluiten.

Niet zelf doen: een bijvulvoorziening maken tussen drinkwater en regenwater.

Wat je nooit moet doen: regenwater rechtstreeks koppelen aan het drinkwaternet, in welke vorm dan ook. Dat is verboden en het is een risico voor de hele straat.

De drinkwaterinstallatie moet voldoen aan de technische eisen uit NEN 1006. Een tweede leidingnet met regenwater moet volledig gescheiden zijn van het drinkwaternet; een koppeling is verboden.

Bijvulling met drinkwater mag alleen via een beveiliging die terugstroming volledig uitsluit; in de praktijk betekent dat een vrije uitstroming boven het waterniveau.

Leidingen voor niet-drinkbaar water moeten herkenbaar zijn gemarkeerd, en aftappunten moeten zijn voorzien van een aanduiding dat het geen drinkwater is.

Het waterbedrijf mag de installatie controleren en kan bij een ontoelaatbare koppeling maatregelen eisen.

Hemelwater moet op eigen terrein of op de daarvoor bestemde voorziening worden verwerkt; de overloop van een tank valt daar ook onder. Gemeenten stellen daar regels over in het omgevingsplan.

Sommige gemeenten geven een vergoeding voor het afkoppelen van regenwater of voor een regenton. Voorwaarden en bedragen verschillen; controleer bij de gemeente.