De regenpijp die op het riool is aangesloten

In een gemengd rioolstelsel gaan regenwater en afvalwater door dezelfde buis naar de zuivering. Bij een hevige bui raakt dat stelsel overbelast, en dan treedt er een overstort op: het mengsel van regen- en afvalwater loopt over op het oppervlaktewater. Daarnaast is het zuiveren van schoon regenwater energie en geld dat aan niets wordt besteed.

Daarom werken gemeenten aan het scheiden van die stromen, en daarom stimuleren ze dat particulieren hun regenpijp afkoppelen — het water niet meer het riool in maar de bodem of het oppervlaktewater.

Wat afkoppelen inhoudt, is meestal eenvoudig. De regenpijp wordt onderbroken boven de aansluiting op het riool, en het water wordt naar de tuin geleid: over het maaiveld, naar een infiltratievoorziening, of naar een berging. De oude aansluiting wordt afgedopt zodat er geen rioollucht uit de open pijp komt.

Waar het misgaat, is het punt van dit artikel: de plek waar het water terechtkomt.

Een regenpijp die op de bestrating uitmondt vlak naast de gevel, brengt bij elke bui honderden liters geconcentreerd naast de fundering. Dat is geen afkoppelen maar een vochtprobleem creëren. De regel is dat het water minstens enkele meters van de gevel af moet en dat het maaiveld daar van het huis af moet hellen.

Wat je verder nagaat:

Kan de bodem het aan? Doe de infiltratietest: een gat van dertig centimeter, vullen met water, en kijken hoe snel het wegzakt. Bij klei of veen zakt het nauwelijks weg en heeft een infiltratiekrat weinig zin; dan is bovengrondse berging of vertraagde afvoer de route.

Waar gaat het water heen bij een extreme bui? Elke voorziening loopt een keer vol. Zorg dat de overloop naar een plek gaat waar het geen schade doet, en niet naar de buren.

Mag het in jouw gemeente, en is er een regeling? Sommige gemeenten hebben een subsidie per afgekoppelde vierkante meter dak, of leveren materiaal. Andere stellen voorwaarden. Dat verschilt per gemeente en er is geen landelijke regel; kijk het na voordat je begint.

En zit er nog iets anders op die pijp aangesloten? Bij sommige woningen loopt de overloop van een dakterras of een balkon mee, of is er ooit een afvoer van een wasmachine op de regenwaterleiding gezet. Dat laatste mag niet en het is een reden om niet zomaar af te koppelen zonder te kijken.

Er is één situatie waarin afkoppelen niet verstandig is: bij een woning met een kelder of een souterrain in een gebied met een hoge grondwaterstand. Extra water in de bodem naast zo'n woning is precies wat je niet wilt. Dan is afvoeren naar oppervlaktewater of naar een hemelwaterriool de route, als dat er is.

Wat het oplevert naast een schoner riool: minder kans op water op straat in je eigen buurt, en bij een woning op klei of veen een hogere grondwaterstand in droge periodes. Dat laatste is bij funderingsproblematiek een reëel belang, en het is het argument dat in het gesprek over afkoppelen het minst wordt genoemd.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: een afgekoppelde regenpijp die vlak naast de gevel uitmondt, met het vochtprobleem dat daardoor ontstaat.

Aanvullend beeld: de infiltratietest met een gat van dertig centimeter, in zand en in klei.

Een overloop die is uitgedacht voor de bui die de voorziening laat vollopen.

Een overstort in werking bij een gemengd stelsel tijdens een hoosbui.

Veelgestelde vragen

Waarom willen gemeenten dat ik afkoppel? Om overstorten te voorkomen en om te vermijden dat schoon regenwater wordt gezuiverd.

Wat houdt afkoppelen in? De pijp onderbreken boven de rioolaansluiting, het water naar de tuin leiden, en de oude aansluiting afdoppen.

Waarom afdoppen? Anders komt er rioollucht uit de open pijp.

Waar gaat het het vaakst mis? Bij de plek waar het water uitkomt: te dicht bij de gevel is een vochtprobleem creëren.

Hoe ver van de gevel? Minstens enkele meters, met een maaiveld dat van het huis af helt.

Hoe test ik de bodem? Een gat van dertig centimeter vullen met water en kijken hoe snel het wegzakt.

Is er een subsidie? Sommige gemeenten kennen er een per afgekoppelde vierkante meter dak; dat verschilt en er is geen landelijke regel.