Waarom een lekkage in de badkamer zelden bij de tegels begint

Een badkamervloer en een badkamerwand zijn opgebouwd in lagen. Onderop de constructie, daarboven een dekvloer of een plaat, daarop een waterdichte laag, daarop de tegellijm, en daarop de tegels met de voegen.

De waterdichte laag is de laag die het werk doet. Dat is een smeerbare afdichting of een membraan, met versterkingsband in de hoeken en manchetten rond doorvoeren. Zij loopt door onder de douchehoek, tegen de wand op tot boven de spatzone, en over de rand van de doucheput.

Tegels en voegen zijn waterwerend, niet waterdicht. Een voeg is een cementgebonden materiaal dat vocht opneemt. Bij normaal gebruik is dat geen probleem, omdat de laag eronder het opvangt.

De kitvoeg in de hoeken heeft een eigen functie. Waar twee vlakken samenkomen die ten opzichte van elkaar bewegen — wand en vloer, wand en wand, rand van een bak — kan geen starre voeg zitten; die scheurt. Daarom zit daar kit. Dat is een beweegvoeg en dus onderhoud: kit verhardt, laat los en wordt vervangen. Hij is geen waterkering, en een badkamer die op de kit moet vertrouwen, is verkeerd gebouwd.

Daarmee wordt duidelijk waarom herstel aan de bovenkant zelden helpt. Opnieuw voegen of opnieuw kitten maakt de afwerking netjes en verandert niets aan de laag die lek is.

Waar het dan wel misgaat, is een korte lijst. De doucheput en de aansluiting daarvan op de waterdichting, waar de flens niet is meegenomen in de afdichting. Het afschot naar de put, waardoor water op een verkeerde plek blijft staan en langer de tijd krijgt. De doorvoeren voor leidingen door vloer of wand. De inbouwkraan, waarbij de aansluiting achter de wand zit en een druppel per uur genoeg is. En de aansluiting van de wand op de vloer, waar de waterdichting van het ene vlak op het andere over moet gaan.

Het patroon van de vlek zegt iets over de bron. Een vlek die alleen groeit na het douchen, wijst op de douchehoek of op de afvoer. Een vlek die ook groeit als er niet is gedoucht, wijst op een leiding onder druk, en dat is een ander verhaal met een andere urgentie.

Dat onderscheid is met een eenvoudige proef te maken. Sluit alle kranen af en kijk of de watermeter stilstaat. Loopt hij door, dan is er een leiding lek. Staat hij stil, dan komt het water door gebruik, en dan is de vraag welk gebruik: douchen, de bak, of de wastafel.

Water dat door de vloer komt, loopt daarna over de constructie. Bij een houten vloer volgt het de balk; bij een betonvloer volgt het de holle ruimten of de dekvloer. De vlek verschijnt op het laagste punt van die route, en dat kan meters van de bron liggen, en soms in een andere ruimte.

Herstel betekent daarom vrijwel altijd openen. Dat is de boodschap die niemand wil horen, en het is goedkoper dan drie keer opnieuw kitten en daarna alsnog openen, met een vloer eronder die dan is aangetast.

Wat je bij een verbouwing kunt afdwingen, is dat de waterdichting wordt gefotografeerd voordat er wordt getegeld. Dat kost niets en het is het enige moment waarop je kunt zien of het er goed in zit. Vraag daar bij de opdracht om; het is een redelijk verzoek en een goede tegelzetter vindt het vanzelfsprekend.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: de opbouw van een badkamervloer in lagen, met de waterdichting onder de tegellijm.

Aanvullend beeld: de doucheput met de flens die in de waterdichting is opgenomen, naast een waarbij dat niet is gebeurd.

Een kitvoeg als beweegvoeg, met de waterdichting die eronder doorloopt.

De route die water aflegt over een balklaag, met de vlek op het laagste punt.

Veelgestelde vragen

Zijn tegels en voegen waterdicht? Nee, waterwerend. De waterdichting zit eronder en die doet het werk.

Waarom helpt opnieuw kitten niet? Omdat kit een beweegvoeg is en geen waterkering. De lekkende laag zit eronder.

Waar gaat het meestal mis? Bij de doucheput en de flens, bij het afschot, bij doorvoeren, bij de inbouwkraan en bij de aansluiting van wand op vloer.

Hoe weet ik of het een leiding is? Sluit alle kranen en kijk of de watermeter doorloopt. Loopt hij door, dan is er een leiding lek.

Waarom zit de vlek niet onder de douche? Omdat water over de constructie loopt en op het laagste punt naar beneden komt, soms meters verderop.

Moet de badkamer eruit? Meestal moet er in elk geval worden geopend. Herstel aan de bovenkant lost een lek in de onderliggende laag niet op.

Wat vraag ik bij een verbouwing? Om foto's van de waterdichting vóór het tegelen. Dat is het enige moment waarop je het kunt zien.