Naar de inhoud

Dit is een bètaversie van Builddocs. Je kunt alles bekijken, maar aanmelden en een abonnement afsluiten kan nog niet.

Begrip

Gelijkstroom

Onderwerp Energie

Ook: Gelijkstroom · DC · gelijkspanning · DC-stroom · direct current

In het kort

Gelijkstroom is elektrische stroom die steeds in dezelfde richting loopt. Een batterij, een accu en een zonnepaneel leveren gelijkstroom; het stopcontact levert wisselstroom. In een woning kom je gelijkstroom vooral tegen bij zonnepanelen, een thuisbatterij, een laadpaal en in elk apparaat met een adapter. Bij hogere spanningen gedraagt gelijkstroom zich op punten anders dan wisselstroom, en dat vraagt eigen beveiliging.

In andere talen

Engels
Direct current, abbreviated DC
Duits
Gleichstrom
Frans
Courant continu
Spaans
Corriente continua
Portugees
Corrente contínua
Italiaans
Corrente continua

Er staat meer over gelijkstroom

Hoe het werkt, welke soorten er zijn, waar je het tegenkomt, wat het kost, en wat er in de praktijk misgaat. Dat deel hoort bij een abonnement.

Abonnement bekijkenInloggen

Uitgebreid

Op een zonnige middag liggen er twaalf panelen op je dak te werken. Elk paneel maakt een paar tientallen volt gelijkspanning, en omdat ze achter elkaar zijn geschakeld, loopt er door de kabel naar de zolder een spanning van een paar honderd volt. Die kabel komt uit bij de omvormer, die er wisselstroom van maakt voor je groepenkast. Zolang de zon schijnt, staat die kabel onder spanning. Ook als je de groep in de meterkast uitschakelt.

Dat is gelijkstroom in de woning van nu, en het laat meteen zien waarom het begrip ertoe doet. Wie zijn huis verduurzaamt, haalt gelijkstroom in huis: zonnepanelen, een thuisbatterij, een elektrische auto. Lange tijd was gelijkstroom iets voor batterijen van een paar volt. Nu loopt er op zolder, in de berging en in de garage gelijkstroom met een spanning waar je niet aan wil komen.

Het verschil met wisselstroom zit in de richting. Bij wisselstroom wisselt de stroom voortdurend van richting; in Nederland vijftig keer per seconde een volledige golf. Bij gelijkstroom loopt hij steeds dezelfde kant op, van de plus naar de min. Voor een lamp maakt dat weinig uit. Voor het transport, het omzetten en het onderbreken van stroom wel.

Wisselstroom heeft het elektriciteitsnet gewonnen omdat de spanning met een transformator eenvoudig omhoog en omlaag te brengen is. Dat maakt transport over lange afstand goedkoop en de spanning in huis veilig hanteerbaar. Gelijkstroom laat zich niet met een gewone transformator omzetten. Daarvoor is elektronica nodig, en die was lange tijd duur en kwetsbaar.

Inmiddels is die elektronica overal. Vrijwel elk apparaat in huis werkt intern op gelijkstroom: de telefoon, de laptop, de televisie, de router, de ledlamp. Ze hebben allemaal een voeding of adapter die de wisselstroom uit het stopcontact omzet naar een lage gelijkspanning. En omgekeerd zet de omvormer van je zonnepanelen gelijkstroom om naar wisselstroom. Je huis is dus al lang een mengsel van de twee, met omzetters op elke grens.

Voor de veiligheid en de installatie zijn er een paar eigenschappen van gelijkstroom die je moet kennen. Een vonk of vlamboog bij gelijkstroom dooft minder makkelijk dan bij wisselstroom, omdat de stroom niet steeds even door nul gaat. Schakelaars, zekeringen en stekkers moeten daarom geschikt zijn voor gelijkstroom en voor de spanning die er loopt. En een lekstroom met een gelijkstroomdeel kan een gewone aardlekschakelaar verblinden. Dat is de reden dat een laadpaal of een omvormer soms een ander type aardlekbeveiliging vraagt.

Hielp dit?

We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.

Verder bij dit onderwerp

Wat hier al staat over dezelfde thema's en bouwdelen. Deze lijst wordt niet samengesteld maar afgeleid: hij volgt de onderwerpen die aan dit document hangen.