Hoe verwijder ik oude verf van hout: afbijten, hete lucht of schuren?

Waarom dat zo is

Verf verwijderen is altijd een van drie dingen: de verf chemisch losmaken, hem verwarmen tot hij zacht wordt, of hem mechanisch afslijpen. Welke past, hangt af van de dikte en de aard van de lagen, van het hout eronder en van wat er in de verf zit.

Afbijtmiddel weekt de verflaag los. De moderne middelen zijn op basis van alcoholen of zuren en werken trager dan de oude middelen met dichloormethaan, die niet meer aan particulieren worden verkocht. Je smeert het dik op, laat het een half uur tot een nacht inwerken, afgedekt met folie zodat het niet uitdroogt, en schraapt de zachte verf af. Voor tientallen lagen zijn twee of drie beurten nodig. Het voordeel: geen stof, geen hitte, geen schade aan het hout en aan het glas ernaast, en het is de veilige methode bij lood omdat de verf nat blijft. Het nadeel: het is traag, het middel moet worden geneutraliseerd en afgespoeld, en het hout moet daarna dagen drogen voordat er verf op kan.

Hete lucht maakt de verf zacht doordat het bindmiddel week wordt bij 200 tot 400 graden. Met een krabber met een scherpe wisselbare klem trek je de zachte laag eraf, laag na laag of alles tegelijk als de warmte diep genoeg gaat. Het is snel bij dikke lagen en het hout wordt er niet nat van. De risico's zijn drie: het hout schroeit als je te lang op een plek blijft, het glas naast de sponning springt door de hitte, en bij loodhoudende verf ontstaat boven 400 tot 500 graden looddamp, terwijl de schilfers en het stof daaronder ook al lood bevatten. Een infraroodverwarmer is de zachte variant: hij verwarmt de verf tot 100 tot 200 graden, zonder vlam en zonder damp, en is daarmee wel bruikbaar bij lood.

Schuren is mechanisch. Een vlakschuurmachine of een excentrische schuurmachine met stofafzuiging haalt een dunne, hechtende laag glad en mat, en dat is precies waar schuren voor is: het voorbereiden van een ondergrond die verder goed is. Tientallen lagen wegschuren duurt uren per kozijn, verstopt het schuurpapier door de weke oude verf en vult het huis met stof. Bij loodhoudende verf is droog schuren uitgesloten; nat schuren met de hand op een kleine plek kan, maar het is geen manier om een kozijn kaal te krijgen.

Lood zit in de verf omdat loodwit en loodmenie tot in de jaren zeventig gewone bestanddelen van grondverf en buitenverf waren; sinds 1990 mag het niet meer voor particulier gebruik worden verkocht. Het is niet gevaarlijk zolang het onder de nieuwe verf zit. Het wordt gevaarlijk als het stof of damp wordt en wordt ingeademd of via de handen wordt ingeslikt, en lood hoopt zich op in het lichaam. Daarom gelden bij het verwijderen drie regels: de verf nat of koud houden, de plek afdekken en het afval als chemisch afval afvoeren, en kinderen en zwangere vrouwen wegblijven tot alles is opgeruimd en de plek nat is gereinigd.

De afweging voor jouw kozijnen uit 1928: eerst testen. Bij lood afbijten of infrarood, met bescherming en afvoer, en de tijd nemen. Zonder lood hete lucht voor het grove werk en nat schuren voor de afwerking. In beide gevallen: alleen kaal maken waar de verf werkelijk los zit of het hout hersteld moet worden; hechtende lagen laat je zitten en schuur je aan. Een kozijn van bijna honderd jaar dat nog gezond hout heeft, wordt niet beter van elke laag eraf, en elke keer kaal maken kost een millimeter hout.

Wat je nu kunt doen

Test de verf op lood met een loodteststift, € 10 tot € 20, op een plek waar je alle lagen tot het hout inkerft, of laat een schilfer testen door een laboratorium, € 40 tot € 80.

Bij lood: koop een afbijtmiddel voor meerdere lagen of huur een infraroodverwarmer, € 25 tot € 50 per dag, en werk met handschoenen, een halfgelaatsmasker met P3-filter en een veiligheidsbril; dek de grond af met folie die je na het werk oprolt en met het afval afvoert naar de milieustraat.

Zonder lood: gebruik een heteluchtpistool met temperatuurregeling op 300 tot 400 graden, € 30 tot € 80, en een krabber met wisselbare klingen; scherm het glas af met een plaatje en houd het pistool in beweging.

Schuur na het verwijderen nat na met korrel 120 tot 180, vul gaten en scheuren, herstel rot met epoxy of een inzetstuk, en gebruik een grondverf die bij kaal hout past.

Laat hechtende lagen zitten; schuur ze mat en werk alleen de plekken kaal die los zitten of hersteld moeten worden. Een gedeeltelijk kaal kozijn wordt met een egaliserende grondverf weer vlak.

Doe het werk buiten of bij open ramen, laat kinderen en huisdieren weg, en reinig de omgeving na afloop nat; stofzuigen zonder HEPA-filter verspreidt loodstof.

Huur een schilder, € 40 tot € 65 per uur, als het om alle kozijnen van het huis gaat; een schilder met ervaring in oude woningen kent de loodregels en heeft de afzuiging en de afvoer geregeld.