Naar de inhoud

Dit is een bètaversie van Builddocs. Je kunt alles bekijken, maar aanmelden en een abonnement afsluiten kan nog niet.

Begrip

R-zin

Onderwerp Veiligheid

Ook: R-zin · R-zinnen · risicozin · waarschuwingszin · gevarenzin · R-nummer · R-code

In het kort

Een R-zin is een genummerde standaardzin die op het etiket van een chemisch product zei welk gevaar het product gaf, zoals R10, ontvlambaar. De zinnen hoorden bij de oude Europese regels voor etiketten met oranje gevaarsymbolen. Zij zijn vervangen door H-zinnen. Je komt R-zinnen nog tegen op oude verpakkingen en in oude veiligheidsbladen.

In andere talen

Engels
R-phrase
Duits
R-Satz
Frans
Phrase R
Spaans
Frase R
Italiaans
Frase R

Er staat meer over r-zin

Hoe het werkt, welke soorten er zijn, waar je het tegenkomt, wat het kost, en wat er in de praktijk misgaat. Dat deel hoort bij een abonnement.

Abonnement bekijkenInloggen

Uitgebreid

Achter in de schuur staat een blik dat er al stond toen je het huis kocht. Het etiket is vergeeld. Er staat een oranje vierkant op met een zwart kruis, en daaronder een regel kleine letters: R10-20/21-38, S2-25. Wat zit erin, en kun je het nog gebruiken?

Die letters en cijfers zijn R-zinnen en S-zinnen. Tot ongeveer tien jaar geleden stond op elk product dat als gevaarlijk gold een etiket met drie vaste onderdelen. Een gevaarsymbool, zwart op oranje, liet in één oogopslag het grootste gevaar zien. De R-zinnen zeiden in woorden om welke gevaren het precies ging. De S-zinnen zeiden wat je moest doen of laten om veilig te werken. Elke zin had een nummer, zodat een arts of een hulpverlener in elk land wist wat er bedoeld werd, ook als hij de taal van het etiket niet las.

Een paar voorbeelden maken het duidelijk. R10 betekende ontvlambaar. R20 schadelijk bij inademing. R38 irriterend voor de huid. R43 kan overgevoeligheid veroorzaken bij contact met de huid. R45 kan kanker veroorzaken. Zinnen werden vaak samengevoegd met een schuine streep ertussen: R36/37/38 stond voor irriterend voor de ogen, de ademhalingswegen en de huid.

Dat stelsel bestaat niet meer. De Europese Unie heeft in 2008 een verordening vastgesteld over de indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels, in de wandeling de CLP-verordening. Zij sluit aan bij een wereldwijd systeem van de Verenigde Naties. De verordening trad op 20 januari 2009 in werking en is in stappen ingevoerd; de twee oude richtlijnen waar de R-zinnen uit kwamen, zijn op 1 juni 2015 ingetrokken. Sindsdien staan op een nieuw etiket pictogrammen in een rode ruit op een witte achtergrond, een signaalwoord, H-zinnen voor de gevaren en P-zinnen voor de voorzorgsmaatregelen.

De R-zin is daarmee een aanduiding uit het verleden geworden. Dat maakt hem niet onbelangrijk. Producten met een oud etiket staan nog in duizenden schuren, kelders en werkkasten. Oude veiligheidsbladen zitten nog in onderhoudsmappen en opleverdossiers. Vakboeken en instructies van voor 2015 verwijzen ernaar. En wie zo'n blik in handen heeft, moet kunnen lezen wat erop staat, omdat het etiket de enige informatie is die er nog bij is.

Een R-zin op een verpakking vertelt je twee dingen. Het eerste is het gevaar zelf. Het tweede is de leeftijd: het product is van voor 2015 en dus minstens tien jaar oud. Dat tweede gegeven is vaak het belangrijkste. Verf, kit, lijm en houtbescherming van die leeftijd zijn zelden nog goed, en sommige bevatten stoffen die inmiddels niet meer worden gebruikt.

Hielp dit?

We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.

Verder bij dit onderwerp

Wat hier al staat over dezelfde thema's en bouwdelen. Deze lijst wordt niet samengesteld maar afgeleid: hij volgt de onderwerpen die aan dit document hangen.