Is een tiny house op wielen een bouwwerk of een voertuig, en wat betekent dat voor de regels?

Waarom dat zo is

Een bouwwerk is in de Omgevingswet een constructie van enige omvang van hout, steen, metaal of ander materiaal, die op de plaats van bestemming direct of indirect met de grond is verbonden of steun vindt in of op de grond, en bedoeld is om ter plaatse te functioneren. Rechters hebben dat al lang geleden zo uitgelegd dat een woonwagen, een stacaravan of een chalet op wielen een bouwwerk is zodra hij langere tijd op een plek staat om er te wonen: het gaat om de bedoeling en het gebruik, niet om de wielen. Een tiny house dat je bewoont, valt daaronder, ook als je hem eens per jaar verplaatst.

Dat heeft twee gevolgen. Eerst het omgevingsplan: wonen moet op die plek zijn toegestaan, en op de meeste kavels, erven en weilanden is dat niet zo. Dan is een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit nodig, tijdelijk of permanent, met participatie als de gemeente die verplicht heeft gesteld. Ten tweede de technische regels: een woning moet voldoen aan het Besluit bouwwerken leefomgeving, met voor tijdelijke bouw lagere eisen dan voor permanente, en met een vergunningplicht of meldplicht voor het bouwen zelf, afhankelijk van de omvang. De bouwer die zegt dat er niets nodig is, verwart het bouwen van het huis in zijn loods, waar inderdaad geen vergunning voor nodig is, met het plaatsen en bewonen op een kavel.

De wielen tellen wel voor de weg. Een tiny house op een trailer is een aanhangwagen: maximaal 2,55 meter breed, 4 meter hoog en 12 meter lang, met een gewicht dat past bij de trailer en het rijbewijs van wie trekt; boven 3.500 kilogram totaalgewicht heb je een ander rijbewijs en een ander trekkend voertuig nodig, en een trailer met remmen en verlichting die aan de eisen voldoet. Wie zwaarder of breder bouwt, kan alleen nog met een exceptioneel transport en een ontheffing verhuizen.

De verwarring is begrijpelijk omdat een tiny house op wielen op een camping of een recreatieterrein wél als kampeermiddel kan worden gezien, waar de regels van het terrein en de recreatiebestemming gelden. Maar recreatie is geen wonen: wie er permanent woont, woont in strijd met de bestemming, en dat geldt ook voor de eigenaar van het terrein.

Wat je nu kunt doen

Vraag de gemeente vóór de bouw schriftelijk wat op de beoogde plek mag: wonen toegestaan, tijdelijke afwijking mogelijk, welke termijn, welke technische eisen.

Ontwerp binnen de wegmaten als je verplaatsbaar wilt blijven, en laat de trailer en het gewicht controleren door een carrosseriebouwer of een keuringsinstantie; laat de aanhangwagen kentekenen als hij zwaarder is dan 750 kilogram.

Regel de vergunning of de melding voor het plaatsen, de aansluitingen en het huisnummer voordat het huis arriveert.

Leg met de bouwer vast dat het huis voldoet aan de eisen voor een tijdelijke woning en dat de trailer voldoet aan de eisen voor de weg; dat zijn twee verschillende toetsen en hij moet ze beide kunnen aantonen.

Ben je al ergens gaan wonen zonder vergunning, dan is legaliseren via een tijdelijke vergunning de eerste stap; de gemeente kan handhaven, maar moet eerst onderzoeken of legalisatie mogelijk is.