Wat is biofilm in mijn waterleiding en waarom is dat gevaarlijk?
Gesteld in september 2026 · beantwoord door de redactie · gecontroleerd op 4 september 2026
De vraag
Na een lange vakantie rook het water uit de badkamerkraan muf. Iemand zei dat er biofilm in de leiding zit. Wat is dat, en moet ik me zorgen maken?
Gesteld in september 2026.
Het korte antwoord
Biofilm is een dun laagje micro-organismen dat zich aan de binnenkant van een waterleiding hecht. Het ontstaat overal waar water stilstaat en lauw wordt.
Op zichzelf is het niet meteen gevaarlijk. Het wordt een risico wanneer er legionella in groeit, en die kans neemt sterk toe tussen ongeveer 25 en 45 graden bij stilstaand water.
De maatregel is eenvoudig en kost niets: laat na langdurige afwezigheid alle tappunten een paar minuten heet en koud doorstromen, met zo min mogelijk verneveling.
Waarom dat zo is
Drinkwater is niet steriel. Er zitten altijd enkele micro-organismen in, en zodra water stilstaat krijgen die de kans zich aan de leidingwand te hechten en een laagje te vormen. Dat laagje beschermt zichzelf en is met doorspoelen alleen niet meer helemaal weg te krijgen.
Twee omstandigheden maken het riskant. De eerste is temperatuur: koud water dat opwarmt tot lauw, of warm water dat afkoelt, komt in het gebied waarin legionella zich vermenigvuldigt. De tweede is stilstand: hoe langer het water staat, hoe meer tijd er is.
Het gevaar zit niet in drinken maar in inademen. Legionella veroorzaakt een longontsteking als je fijne waterdruppeltjes inademt, en de plek waar dat gebeurt is de douche.
De grootste risicoplekken in een woning zijn daarom voorspelbaar: een douche die weinig wordt gebruikt, een buitenkraan of tuinslang die in de zon ligt, en een dode leiding — een leidingdeel dat na een verbouwing is afgedopt maar nog aan het net zit. Daar staat het water permanent stil.
Wat je nu kunt doen
Spoel na afwezigheid van een week of langer alle tappunten door. Warm water minstens twee minuten, koud water minstens twee minuten, elk tappunt.
Doe de douche voorzichtig. Haal de handdouche eraf, leg de slang in de afvoer en laat het water zonder verneveling lopen. Verlaat de ruimte als dat kan.
Zet de boiler op minstens 60 graden. Dat is de temperatuur waarbij legionella niet overleeft; lager instellen om gas te sparen is hier een slecht idee.
Laat dode leidingen verwijderen. Een afgedopte leiding die nog op het net zit, is de belangrijkste bron in een woning. Laat het bij een volgende verbouwing wegnemen tot aan de aftakking.
Neem contact op met je huisarts als iemand in huis binnen twee weken na blootstelling koorts en benauwdheid krijgt, en meld dat er mogelijk legionella in het spel is.
Wanneer dit antwoord niet opgaat
Bij een collectieve installatie in een appartementengebouw. Dan gelden er wettelijke eisen aan beheer en controle, en is de VvE of de eigenaar aan zet.
Bij een zorginstelling, hotel of camping. Daar geldt een prioritaire status met verplichte beheersmaatregelen.
Bij een warmtepompboiler die op een lagere temperatuur werkt. Die hebben doorgaans een periodiek opwarmprogramma; controleer of dat aanstaat.
Bij een eigen bron of regenwatersysteem. Dat is geen drinkwater en er gelden andere regels.
Als het water bruin of troebel is in plaats van muf. Dan gaat het waarschijnlijk om roest of werkzaamheden aan het net, en niet om biofilm.
Zie voor meer informatie
- Moet mijn boiler echt op 60 graden staanVraag en antwoord
- Waterleiding vervangenWerkomschrijving
We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.