Vraag

Wat is het verschil tussen huiszwam en kelderzwam?

Gesteld in september 2026 · beantwoord door de redactie · gecontroleerd op 4 september 2026

De vraag

Achter de gipsplaat in onze kelder zat een lekkende leiding, en de houten regels erachter zijn bruin en zacht, met witte draden erop. De aannemer zegt kelderzwam en wil de regels vervangen. Een kennis zegt dat het huiszwam kan zijn en dat je dan het hele huis moet laten behandelen. Hoe zie ik het verschil, en kan ik dit zelf oplossen?

Gesteld in september 2026.

Het korte antwoord

Het verschil zit in wat de schimmel nodig heeft. Kelderzwam groeit alleen op hout dat nat is en blijft, en stopt als het hout droogt. Verhelp het lek, verwijder het aangetaste hout, laat de rest drogen, en het is voorbij; dat kun je, met de aannemer, zelf. Huiszwam heeft die grens niet: zij maakt dikke strengen die water aanvoeren door metselwerk en over beton en zo hout bereiken dat op zichzelf droog is, en zij overleeft periodes van droogte. Daarom is huiszwam een zaak voor een gespecialiseerd bedrijf dat de omvang vaststelt, het aangetaste hout ruim verwijdert en het metselwerk behandelt.

Herkennen: kelderzwam geeft dunne, bruine tot zwarte draden en een bruine rot met kleine blokjes; huiszwam geeft dikke, witgrijze tot vuilgrijze strengen als veters, een pluizige witte groei in vochtige hoeken, een grote blokvormige rot met kubussen van enkele centimeters, en soms een pannenkoekvormig vruchtlichaam, roestbruin met een witte rand. Bij twijfel laat je het determineren.

Waarom dat zo is

Beide zijn bruinrotschimmels: ze verteren de cellulose uit hout en laten het bruin, brokkelig en blokvormig gescheurd achter. Het verschil zit in hun ecologie, en dat verschil bepaalt de aanpak.

Kelderzwam is de meest voorkomende houtrotschimmel in gebouwen. Zij heeft nat hout nodig, met een vochtgehalte van ruim boven de dertig procent, en zij groeit alleen op en direct rond dat natte hout. Je vindt haar bij lekkages, in kelders, onder natte douchevloeren, bij lekkende goten en bij balkopleggingen in vochtige muren. Haar draden zijn dun, eerst lichtbruin en later donkerbruin tot zwart, als een fijn spinsel over het hout. De rot is bruin en de blokjes zijn klein, tot een centimeter. Droogt het hout, dan sterft de schimmel af. De bestrijding is daarom het wegnemen van het vocht en het vervangen van het hout dat te veel sterkte heeft verloren; een chemische behandeling is meestal niet nodig.

Huiszwam is zeldzamer en berucht. Zij groeit op hout met een lager vochtgehalte dan kelderzwam nodig heeft, vanaf ongeveer twintig procent, en zij kan met haar strengen water uit een natte plek transporteren naar drogere delen, meters verder, door en over metselwerk, beton en pleisterwerk. Zij verdraagt kalk en gedijt in de alkalische omgeving van oud metselwerk. Daardoor houdt zij niet op bij de bron van het vocht: vanuit een lekkende kelder bereikt zij de vloerbalken van de verdieping erboven, de plinten, de trapbomen. Zij groeit het liefst in het donker, in stilstaande, vochtige lucht, achter betimmeringen en onder vloeren, en wordt vaak pas ontdekt als een vloer doorzakt of een vruchtlichaam tevoorschijn komt. Haar strengen zijn dik, tot enkele millimeters, witgrijs en later grijs, en breken droog als een stokje. De rot is grof: kubussen van drie tot vijf centimeter. In vochtige hoeken vormt zij een pluizige witte watten, met gele en lila tinten aan de randen. Het vruchtlichaam is een platte, roestbruine schijf met een witte rand die miljoenen sporen loslaat als een fijn bruin stof.

Vandaar de andere aanpak. Bij huiszwam moet de omvang van de aantasting worden vastgesteld, ook waar niets te zien is, door het volgen van de strengen en het onderzoeken van het aangrenzende hout. Aangetast hout wordt tot ruim voorbij de zichtbare aantasting verwijderd, meestal een halve tot een hele meter. Het metselwerk waar strengen doorheen lopen, wordt behandeld met een schimmeldodend middel dat in de muur wordt geïnjecteerd of gespoten, om te voorkomen dat de schimmel na het herstel opnieuw uitloopt. Het vocht wordt verholpen en de ruimte wordt geventileerd. Dat is werk voor een bedrijf dat dit vaker doet, met een garantie op de behandeling, en het is niet iets wat je met een aannemer alleen oplost.

Voor de kelder in de vraag is het onderscheid dus doorslaggevend: dunne bruine draden, kleine blokjes, aantasting die ophoudt op afstand van het lek, dan kelderzwam en het gewone herstel. Dikke grijze strengen, grote kubussen, groei die langs de muur omhoog loopt of witte watten in de hoek, dan huiszwam en de specialist.

Wat je nu kunt doen

Kijk naar de strengen en de blokjes: dun en bruin met kleine blokjes is kelderzwam, dik en grijs met grote kubussen is huiszwam. Maak foto's en laat bij twijfel een monster determineren door een laboratorium of een houtaantastingsspecialist. Reken op € 75 tot 150 voor een determinatie.

Verhelp het lek en laat de kelder drogen met ventilatie of een bouwdroger, en meet het vochtgehalte van het hout dat blijft zitten; onder de twintig procent is het veilig voor kelderzwam.

Vervang bij kelderzwam de aangetaste regels en het aangetaste plaatmateriaal, met een marge van dertig centimeter voorbij het zichtbare, en gebruik voor de nieuwe regels bij voorkeur verduurzaamd hout of een metalen regelwerk in een kelder.

Laat bij huiszwam, of bij een vermoeden daarvan, een gespecialiseerd bedrijf de omvang vaststellen voordat er iets wordt gesloopt; slopen zonder plan verspreidt de sporen. Reken op € 2.500 tot 10.000 voor een behandeling van een beperkte aantasting, inclusief herstel.

Ventileer de kelder blijvend en houd hout weg van vochtige muren; een luchtspouw tussen regelwerk en muur voorkomt herhaling.

Wanneer dit antwoord niet opgaat

Bij witte, dunne schimmelpluis op een natte muur zonder hout. Dat is meestal een oppervlakteschimmel of kalkuitslag, geen houtrotschimmel.

Bij hout dat wit en vezelig is aangetast in plaats van bruin en blokvormig. Dat is witrot, door een andere groep schimmels, en komt binnen vooral voor bij zeer natte omstandigheden.

Bij een aantasting in kozijnen of gevelhout buiten. Dat is houtrot door regen, en de aanpak is herstel van het hout en de detaillering.

Bij een monument of een gebouw met historisch houtwerk. Daar is het behoud van zoveel mogelijk hout het doel en zijn er gespecialiseerde methoden.

Bij een aantasting die is gemeld bij een verkoop. Dan speelt ook de vraag wie ervan wist en of het een verborgen gebrek is.

Zie voor meer informatie

We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.

Alle vragen