Tien tips om een woning te bouwen die later anders gebruikt kan worden

Een woning gaat honderd jaar mee en een gezin verandert elke tien. Wie nu bouwt, bouwt voor bewoners die hij niet kent. Deze tien tips maken een woning aanpasbaar, splitsbaar en langer bruikbaar, zonder dat het nu meer hoeft te kosten.

1. Leg de dragende constructie aan de buitenkant en in zo weinig binnenwanden als kan. Een woning met dragende gevels en een vrije indeling laat elke plattegrond toe; een woning vol dragende binnenwanden zit vast in de eerste indeling.

2. Maak de verdiepingshoogte iets ruimer dan het minimum. Twintig centimeter extra hoogte kost weinig en maakt later een verlaagd plafond, een dikkere vloer of een andere functie mogelijk.

3. Zet installaties in een schacht en leidingen in zones, niet in de wanden verspreid. Een schacht op een vaste plek met ruimte voor extra leidingen, en een leidingzone in de vloer of het plafond langs de gang, laten een keuken of badkamer verhuizen zonder de hele woning open te breken.

4. Bouw een tweede voordeur in, of de plek ervoor. Een woning die je later kunt splitsen in twee wooneenheden, heeft aan de straat een tweede entree of een gevelvak waar die zonder constructieve ingrepen kan komen, en een trap die van de rest is af te sluiten.

5. Leg op elke verdieping water en riool aan, ook waar nu geen badkamer komt. Een aansluiting in een kast kost een paar honderd euro; een badkamer op zolder over vijftien jaar zonder afvoer kost tienduizenden.

6. Kies een indeling waarin een kamer op de begane grond een slaapkamer met badkamer kan worden. Wie ooit niet meer de trap op kan, woont dan thuis in plaats van elders.

7. Ontwerp de garage of de berging als een ruimte die woonruimte kan worden: geïsoleerd, met daglicht mogelijk, met een vloer op woonhoogte. Een garage is de meest verbouwde ruimte van Nederland.

8. Maak de gevel losmaakbaar en het skelet onafhankelijk. Een gevel die gedemonteerd kan worden, laat later een aanbouw, een grotere pui of een nieuwe isolatielaag toe; een skelet dat niet aan de gevel hangt, blijft staan terwijl de gevel verandert.

9. Documenteer alles. Tekeningen, foto's van de leidingen voor het dichtzetten, de constructieberekening, de plek van de schachten en de aansluitingen. De bewoner van 2060 verbouwt op basis van wat jij nu vastlegt.

10. Bouw met minder ruimte, maar met ruimte die meer kan. Een woning van 120 vierkante meter met een vrije indeling en een splitsbare plattegrond biedt over dertig jaar meer dan een van 160 die vastzit in een indeling voor een gezin met drie kinderen.

De fout eronder: alleen ontwerpen voor de eerste bewoners. Het duurste aan een woning is niet de bouw, maar de verbouwing die niet kan.