Een olietank in de grond: melden, en het eindonderzoek

Onze pagina over de ondergrondse olietank gaat over wat je kunt aantreffen en wat dat betekent. Dit artikel gaat over de regels die eraan hangen: vanaf welke grootte er iets geldt, wat je moet melden, en — het punt dat het vaakst wordt overgeslagen — dat er een eindonderzoek bodem bij hoort.

Dat laatste is de reden waarom een oude tank in de tuin meer dan een curiositeit is. Zolang de tank er ligt en in gebruik is, is er een activiteit met regels. Gaat hij uit gebruik, dan komt het eindonderzoek in beeld, en dan wordt zichtbaar wat er in de grond is achtergebleven. Dat is het moment waarop een tank van een rariteit in een kostenpost verandert — of juist niet, en dan weet je dat ook.

Wat hier niet staat, is hoe je een tank saneert of laat verwijderen, en wat dat kost. Dit gaat over de aanwijzing, de melding en het eindonderzoek.

De regeling werkt met dezelfde drie treden als bij andere opslagtanks.

Trede één: de aanwijzing. Als milieubelastende activiteit is aangewezen het opslaan in een opslagtank met een inhoud van meer dan 250 liter, of in een tankcontainer of verpakking die als opslagtank wordt gebruikt met een inhoud van meer dan 250 liter, van onder meer: vloeibare gevaarlijke stoffen van ADR-klasse 3, van 4.2, 4.3, 5.1, 5.2, 6.1, 8 en van klasse 9 die het aquatisch milieu verontreinigen; van stoffen in de gevarenklasse acute toxiciteit categorie 1, 2 of 3; van oliën of vetten; en van pekel.

Huisbrandolie is olie. Een huishoudelijke tank begint doorgaans bij 1.000 liter en loopt op tot 3.000 of 5.000 liter, en zit daarmee ruim boven de 250 liter. De tank is dus een aangewezen activiteit.

Trede twee: de vergunningplicht. Die is aangewezen voor het opslaan van vloeibare gevaarlijke stoffen van ADR-klasse 3, van 4.2, 4.3, 5.2, 6.1, van klasse 8 verpakkingsgroep I, van stoffen in de gevarenklasse acute toxiciteit categorie 1, 2 of 3, of in een opslagtank met een inhoud van meer dan 150 m³. Gasolie, diesel en huisbrandolie met een vlampunt van 55 °C of hoger worden in de regels apart benoemd, in de categorie oliën en niet bij ADR-klasse 3. Een gewone huisbrandolietank bij een woning is daarmee niet vergunningplichtig.

Trede drie: de algemene regels. Voor een ondergrondse opslagtank met gasolie, diesel of huisbrandolie met een vlampunt van 55 °C of hoger, met vloeistoffen van ADR-klasse 5.1, met ADR-klasse 8 verpakkingsgroep II of III, met ADR-klasse 9 die het aquatisch milieu verontreinigen, of met oliën of vetten die niet van ADR-klasse 3 zijn, of met pekel, geldt een eigen paragraaf.

Die begint met een melding. Het is verboden de activiteit te verrichten zonder dit ten minste vier weken voor het begin ervan te melden. De melding bevat een aanduiding van de stoffen die worden opgeslagen en de hoeveelheid die ten hoogste wordt opgeslagen. Ga je het anders doen dan gemeld, dan meld je opnieuw, weer vier weken vooraf.

En dan komt het deel dat doorwerkt: bij het verrichten van deze activiteit wordt voldaan aan de regels over het eindonderzoek bodem en over bodembeschermende voorzieningen. Het eindonderzoek is niet iets wat je bij het begin doet maar bij het einde: het legt vast in welke staat de bodem is wanneer de activiteit stopt. Wie een tank buiten gebruik stelt, komt dus niet alleen bij het leeghalen en vullen van de tank uit, maar ook bij een onderzoek naar wat eronder zit.

De bodembeschermende voorzieningen zijn de andere kant: ze moeten voorkomen dat er iets in de bodem komt zolang de tank in gebruik is. Bij een ondergrondse tank is dat bouwkundig en dus niet iets wat je later nog toevoegt.

Hoe groot is de tank? Boven 250 liter is het een aangewezen activiteit. Een huishoudelijke tank zit daar altijd boven.

Ondergronds of bovengronds? Dat bepaalt welke paragraaf geldt. Een ondergrondse tank heeft zijn eigen regels, en bij een bovengrondse tank gelden andere.

Wat zit erin, of zat erin? Huisbrandolie met een vlampunt van 55 °C of hoger valt in de oliecategorie. Benzine is een andere stof met een andere behandeling.

Is de tank nog in gebruik? Dat is de vraag die het eindonderzoek in beeld brengt. Een tank die al jaren niet gebruikt wordt, is niet automatisch afgehandeld.

Is er ooit een melding gedaan? Vraag dat op bij de gemeente, en vraag bij aankoop van een woning naar de stukken.

Is er een saneringscertificaat? Bij tanks die in het verleden zijn gesaneerd, is er vaak een verklaring. Zonder stukken is er geen bewijs, en bij een eindonderzoek is dat het verschil.

Waar ligt de tank? Een tank onder een terras of onder een later gebouwde aanbouw maakt onderzoek en verwijdering veel duurder. Zoek oude tekeningen op.

Zelf kun je uitzoeken wat er ligt en wat erover is vastgelegd. Zoek oude bouwtekeningen op en kijk waar een vulpunt of een ontluchting zat; die zijn vaak nog te zien in een tuinmuur of onder de klinkers. Vraag bij de gemeente op of er een melding of een saneringsrapport bekend is. Zoek in je eigen woningdossier naar een verklaring van een eerdere sanering. Noteer de vermoedelijke inhoud en de ligging.

Wat je niet zelf doet, is het onderzoek en het werk. Een eindonderzoek bodem is werk volgens een protocol, uitgevoerd door een daarvoor erkend bureau, en de uitkomst is wat tegenover de gemeente en tegenover een koper standhoudt. Een tank leegmaken of verwijderen vraagt eigen vakbekwaamheid.

En een tank die in gebruik is, verwijder je niet zonder de melding af te handelen. De activiteit is gemeld; het beëindigen ervan is onderdeel van die regeling en niet iets wat je stil kunt afronden.

De aanwijzing staat in het Besluit activiteiten leefomgeving, in de paragraaf over opslagtanks voor vloeistoffen. Artikel 3.24 wijst het opslaan in een opslagtank met een inhoud van meer dan 250 liter aan, met een opsomming van de stoffen waaronder oliën of vetten. Artikel 3.25 wijst de vergunningplichtige gevallen aan.

De algemene regels voor een ondergrondse tank staan in de paragraaf over het opslaan van diesel, oxiderende, bijtende of aquatoxische vloeistoffen of oliën, vetten of pekel in ondergrondse opslagtanks. Artikel 4.983 bepaalt het toepassingsbereik en noemt daarbij uitdrukkelijk gasolie, diesel of huisbrandolie met een vlampunt van 55 °C of hoger. Artikel 4.984 regelt de melding, en artikel 4.985 wijst twee modules aan: het eindonderzoek bodem en de bodembeschermende voorzieningen.

Naast deze regels kan er gemeentelijk beleid gelden over tanks die buiten gebruik zijn gesteld, en bij een verontreiniging komen de regels over graven en saneren in de bodem in beeld.