Het energielabel: wat het zegt en wat niet

Bij verkoop, verhuur en oplevering van een woning is een energielabel verplicht. Het loopt van A++++ tot G en iedereen kent de kleurtjes, maar wat er precies wordt gemeten en waarom jouw energierekening er niet mee overeenkomt, weten weinig mensen.

Dit artikel legt uit hoe het label tot stand komt, wat het wél en niet zegt, en waar het inmiddels overal in meetelt: bij je hypotheekruimte, bij de huurprijs en bij subsidies.

Sinds 1 januari 2021 wordt het label bepaald met een rekenmethode die de gebouwgebonden energiebehoefte berekent: hoeveel energie een woning nodig heeft bij standaard gebruik. Het resultaat wordt uitgedrukt in kilowattuur per vierkante meter per jaar.

Dat woord *gebouwgebonden* is de kern. De berekening gaat uit van een standaardgezin, standaard stookgedrag en een standaardklimaatjaar. Woon je alleen en zet je de thermostaat op achttien, dan verbruik je minder dan het label suggereert. Woon je met vijf mensen en douche je lang, dan meer.

Het label wordt opgenomen door een gecertificeerd energieadviseur die ter plaatse komt. Hij registreert honderden kenmerken: isolatiewaarden per bouwdeel, glassoort, installaties, ventilatiesysteem, opwekking. Het oude vereenvoudigde label dat je zelf online kon aanvragen, bestaat niet meer.

Een label is tien jaar geldig. Verbouw je in die periode ingrijpend, dan is het oude label niet meer representatief en loont het om opnieuw te laten opnemen.

Wat je aan een label kunt aflezen, en wat niet.

Wel: hoe de woning ervoor staat ten opzichte van andere woningen, in welke bouwdelen de grootste verliezen zitten, en welke maatregelen het meeste opleveren. Het rapport achter het label bevat die opsplitsing; vraag daar altijd om, want de letter alleen zegt weinig.

Niet: wat jouw energierekening wordt. Dat hangt af van hoe jij woont.

Niet: of de woning comfortabel is. Een woning kan label B hebben en toch tochten, omdat luchtdichtheid en koudebruggen maar beperkt in de berekening zitten.

Niet: of het binnenklimaat gezond is. Een goed geïsoleerde woning zonder werkende ventilatie scoort een prima label en levert vochtklachten op.

Kijk bij een woning die je bekijkt naar de datum van het label. Een label uit 2019 is berekend met een andere methode dan een label van na 2021 en die twee zijn niet zomaar vergelijkbaar.

Zelf doen: het huidige label opzoeken in het openbare register, en het onderliggende rapport bij de adviseur opvragen.

Zelf doen: je eigen verbruik naast de labelberekening leggen. Wijkt dat sterk af, dan zegt dat iets over je stookgedrag of over de kwaliteit van de opname.

Zelf doen: de kenmerken controleren die in de opname staan. Adviseurs werken met bewijsmateriaal; ontbreekt een factuur van je spouwisolatie, dan wordt uitgegaan van de ongunstigste aanname. Dat kost je zomaar een letter. Bewaar facturen en foto's van isolatiewerk en lever ze aan bij de opname.

Niet zelf doen: het label berekenen of aanvragen zonder gecertificeerd adviseur. Dat kan niet meer.

Wat je vooral niet doet: verduurzamen op basis van de letter alleen. Twee woningen met label D kunnen totaal verschillende verliezen hebben, en dus totaal verschillende maatregelen nodig hebben.

Een geldig energielabel is verplicht bij verkoop, verhuur en oplevering van een woning. Ontbreekt het bij de overdracht, dan riskeert de verkoper een bestuurlijke boete. De notaris controleert hierop.

Voor huurwoningen telt het label mee in het woningwaarderingsstelsel en daarmee in de maximale huurprijs. Sinds de Wet betaalbare huur is dat gewicht toegenomen; een slecht label drukt de toegestane huur.

Bij hypotheken geeft een goed label extra leenruimte, en zijn er aanvullende bedragen te lenen voor verduurzaming. De voorwaarden verschillen per geldverstrekker en wijzigen periodiek; laat ze doorrekenen in plaats van ze aan te nemen.

Voor subsidie via de ISDE gelden eisen aan de maatregel zelf, niet aan het label. Controleer de actuele voorwaarden bij RVO voordat je opdracht geeft; achteraf aanvragen kan meestal niet.

Bij een VvE wordt het label per appartement bepaald, maar de gemeenschappelijke delen — gevel, dak, installaties — bepalen het grootste deel van de uitkomst.