Project

De Verfdoos in Amsterdam - twee portiekflats uit 1954 naar 93 grotere woningen

5 minuten lezen

Wederopbouwarchitectuur uit de tuinstadperiode, met één element dat het complex zijn bijnaam heeft gegeven: geglazuurde gevelpanelen in heldere, vlakverdeelde kleuren, die aan het werk van Mondriaan doen denken. Vandaar de Verfdoos. Dat is voor 1954 een uitgesproken keuze. De meeste wederopbouwbouw uit die jaren is sober en materiaalvast; hier is kleur als bouwmateriaal gebruikt. De renovatie heeft die gevelzijde zoveel mogelijk hersteld. Aan de entreezijde is het omgekeerde gebeurd: daar zijn galerijen en trappenhuizen toegevoegd, waardoor die kant een geheel nieuw gezicht kreeg. Dat verschil in behandeling tussen twee gevels van hetzelfde gebouw is de kern van het ontwerp: bewaar waar de waarde zit, en grijp in waar het moet.

Reageren

Gebouwsoort: Woongebouw, gestapelde bouw. Twee portiekflats, bij renovatie omgevormd tot galerijflats.
Bouwperiode: 1945 tot 1970.
Bouwjaar: 1954. Renovatie opgeleverd in 2009.
Gebouwtype: Twee woongebouwen in de tuinstad Slotermeer in Amsterdam Nieuw-West, bekend als de Grote en de Kleine Verfdoos, oorspronkelijk ontworpen door Allert Warners. Na de renovatie tellen zij samen 93 appartementen; de renovatie is ontworpen door Vanschagen Architecten. Op de architectuurwaarderingskaart van de gemeente staan de gebouwen aangemerkt met een hoge architectonische en stedenbouwkundige waarde.
Koop of huur: Huur.
Energielabel: Onbekend

De Verfdoos in Amsterdam-Slotermeer bestaat uit twee woongebouwen uit 1954, die in 2009 ingrijpend zijn gerenoveerd tot samen 93 appartementen.

Er zijn twee ingrepen gedaan die elk voor onze lezers apart interessant zijn, en die hier zijn gecombineerd.

Van portiek naar galerij. De oorspronkelijke portiekontsluiting is vervangen door galerijen met nieuwe trappenhuizen. Daarmee werd het complex toegankelijk gemaakt en werden de woningen anders ontsloten.

Samenvoegen tot grotere woningen. De oorspronkelijke appartementen uit 1954 zijn naar hedendaagse maatstaven klein. Door woningen samen te voegen zijn er ruimere eenheden ontstaan — met als onvermijdelijk gevolg dat er minder woningen zijn dan voorheen.

Dat laatste is dezelfde afweging als bij het Justus van Effencomplex in Rotterdam: behoud van vooroorlogse en vroeg-naoorlogse woningbouw betekent bijna altijd kiezen tussen aantal en kwaliteit.

Bij dit project speelde nog iets anders mee: de huren moesten betaalbaar blijven, omdat de winkels in de plint bestonden bij de gratie van bewoners die op de prijs letten. De winkels bleven tijdens de renovatie bovendien open.

Waarom dit voor jou relevant is. Voor bewoners en eigenaren van vroeg-naoorlogse portiekflats is dit het meest complete uitgevoerde voorbeeld: ontsluiting veranderen, woningen samenvoegen, gevel behouden, en huren betaalbaar houden — allemaal tegelijk.

Voor VvE's die overwegen woningen samen te voegen, is de juridische kant het aandachtspunt. Samenvoeging raakt de splitsingsakte en de breukdelen, en dat vraagt een besluit van de vergadering en een notariële wijziging. Dat traject loopt naast het bouwkundige en duurt doorgaans langer.

Voor gemeenten en corporaties is het bruikbaar dat de gevelwaarde en de ingreep hier gescheiden zijn behandeld. Niet het hele gebouw beschermen of niets, maar per gevel bepalen wat de waarde draagt.

Toegepaste maatregelen

omvorming van portiekontsluiting naar galerijontsluiting, met nieuwe trappenhuizen
samenvoeging van woningen tot grotere eenheden, resulterend in 93 appartementen
herstel van de karakteristieke geglazuurde gevelpanelen aan de buitenzijde
geheel nieuw gezicht aan de entreezijde door de toegevoegde galerijen
behoud van betaalbare huren als uitgangspunt
winkels in de plint bleven tijdens de renovatie open

[CONTROLEREN: het volledige maatregelenpakket opvragen - isolatiewijze en Rc-waarden, glassoort, warmteopwekking en ventilatie.]

Bouwmethode en materialen

Na-isolatie

[CONTROLEREN: isolatiewijze per bouwdeel opvragen.]

Bij een complex waarvan één gevel beeldbepalend is en de andere volledig wordt vernieuwd, ontstaat een ongelijke opgave. Aan de nieuwe galerijzijde kan een goed geïsoleerde schil worden gemaakt; aan de behouden zijde is binnenisolatie de enige route, met de bekende aandachtspunten rond dampopbouw en koudebruggen.

Bij samenvoeging van woningen ligt de constructie bovendien open, wat het aanbrengen van isolatie aanzienlijk goedkoper maakt dan bij een bewoonde woning. Dat is bij dit type project het argument om beide ingrepen tegelijk uit te voeren.

Energievoorziening

[CONTROLEREN: warmteopwekking na renovatie opvragen.]

Hoe de ventilatie is geregeld

[CONTROLEREN: ventilatiesysteem opvragen.]

Bij een nieuwe galerij aan de entreezijde komen keuken en voordeur aan een buitenruimte te liggen waar mensen langslopen. Dat vraagt aandacht voor kierdichting, geluid en privacy — dezelfde les als bij de Willem Pijperstraat in Schiedam.

Prestatie en certificering

Toekomstplannen

Niet van toepassing: de renovatie is in 2009 opgeleverd.

[CONTROLEREN: ervaringen na ruim vijftien jaar - functioneren de galerijen zoals bedoeld, en hoe houdt de herstelde gevel zich?]

Betrokken partijen

Oorspronkelijk architect: Allert Warners, 1954.

Architect renovatie: Vanschagen Architecten.

[CONTROLEREN: opdrachtgevende corporatie, aannemer, constructeur en installateur opvragen.]

Producten, materialen en gereedschap

Geglazuurde gevelpanelen in kleur, als bestaand en te herstellen element.

[CONTROLEREN: isolatiemateriaal, glassoort, kozijnsysteem en installatiecomponenten opvragen. De herstelmethode van de geglazuurde panelen is bij dit project bijzonder relevant, omdat vergelijkbare panelen in de wederopbouwvoorraad veel voorkomen.]

Waarom dit inspireert

Wat je hiervan kunt meenemen

Herkomst

Zie voor meer informatie

We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.

Alle projecten