Een lekkage zit zelden waar het water binnenkomt

Onder een hellend dak loopt water dat langs een pan of door een scheur komt, over het dakbeschot of over de folie naar beneden. Het volgt de helling tot het iets tegenkomt: een spant, een dwarsregel, een leiding, een naad. Daar verzamelt het zich en druppelt het naar beneden. De vochtplek op het plafond zit dus altijd lager dan de intrede, en vaak ook verschoven omdat het water zijwaarts over een balk heeft gelopen.

Op een plat dak is het nog uitgesprokener. Water komt door een beschadiging binnen, komt tussen de dakbedekking en de isolatie terecht, en loopt daar over de dampremmende laag of over de betonvloer tot het een doorvoer of een naad vindt. Dat kan tien meter verderop zijn, en het kan weken duren voordat het zich toont.

Daaruit volgt de zoekrichting: begin bij de vochtplek, ga omhoog, en zoek in een lijn hellingopwaarts naar de eerste plek waar iets is onderbroken.

De plekken waar het bij een hellend dak begint, in volgorde van hoe vaak ze voorkomen: de aansluiting op de schoorsteen, de aansluiting op een dakkapel of dakraam, het lood in een kilgoot waar twee dakvlakken samenkomen, de dakvoet en de goot, de nokvorsten, en pas dan een gebroken of verschoven pan.

Bij een plat dak: de dakrand en de opstanden langs muren, de doorvoeren voor ontluchting en leidingen, de hemelwaterafvoer en de aansluiting daarvan, naden in de dakbedekking, en beschadigingen door mensen die er zijn geweest — een schoorsteenveger, een installateur bij een buitenunit, iemand die zonnepanelen heeft gelegd.

Er zijn twee dingen die de zoektocht versnellen en die zelden worden gedaan.

Kijk wanneer het lekt. Alleen bij slagregen uit een bepaalde richting wijst op de gevel of op een verticale aansluiting; alleen bij langdurige regen wijst op verzadiging of op een verstopte afvoer; bij dooi na vorst wijst op ijs dat het water heeft opgestuwd; en continu, ook zonder regen, wijst niet op het dak maar op een leiding of op condens.

En kijk op zolder tijdens de regen, met een lamp. Dat klinkt vanzelfsprekend en vrijwel niemand doet het, terwijl het de enige manier is om het spoor terug te volgen naar het punt waar het binnenkomt. Markeer met een stift waar je nat hout ziet.

Wat je vervolgens niet doet, is kitten. Kit op een dakpan, op lood of op een naad houdt hooguit een seizoen en verplaatst het probleem meestal naar de rand van de kit. Bij lood is het bovendien schadelijk: lood moet kunnen bewegen bij temperatuurwisseling, en vastgezet lood scheurt.

Twee bijzondere gevallen die vaak als lekkage worden gemeld en het niet zijn. Condens tegen de onderzijde van het dakbeschot, herkenbaar aan vocht dat gelijkmatig over een groot oppervlak zit in plaats van op één punt, en dat vooral in de winter optreedt; dat is een luchtdichtings- of ventilatievraagstuk. En inwaaiende sneeuw of stuifwater bij een ongeïsoleerd dak met open pannen, dat bij een specifieke windrichting binnenkomt en waar geen scheur bij hoort.

Fotografeer alles voordat er iemand komt. Waar de plek zit, wanneer hij verschijnt en bij welk weer. Een dakdekker die dat rijtje krijgt, hoeft niet te zoeken, en zoeken is bij dakwerk het duurste deel van de rekening.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: de weg van het water onder een hellend dak, van intrede via spant en balk naar de plek waar het valt.

Aanvullend beeld: dezelfde route op een plat dak, tussen dakbedekking en isolatie tot aan een doorvoer.

De aansluitpunten op volgorde van hoe vaak ze lekken, per daktype.

Zoldercontrole met een lamp tijdens de regen, met nat hout dat met een stift is gemarkeerd.

Veelgestelde vragen

Waarom zit het lek niet boven de vochtplek? Omdat water eerst over de constructie loopt en pas valt waar het iets tegenkomt.

Waar zoek ik dan? Vanaf de vochtplek omhoog, in een lijn hellingopwaarts naar de eerste onderbreking.

Wat lekt bij een hellend dak het vaakst? De aansluiting op de schoorsteen, daarna dakkapel of dakraam en het lood in een kilgoot.

En bij een plat dak? De dakrand en opstanden, de doorvoeren, de hemelwaterafvoer, en beschadigingen door mensen die er zijn geweest.

Wat zegt het weer waarbij het lekt? Slagregen wijst op een verticale aansluiting, dooi na vorst op opgestuwd ijs, en continu lekken op een leiding of condens.

Waarom niet kitten? Kit houdt hooguit een seizoen, en vastgezet lood kan niet meer bewegen en scheurt.

Wanneer is het geen lekkage? Bij vocht dat gelijkmatig over een groot oppervlak zit en vooral in de winter optreedt - dat is condens.