Doorslaand vocht en optrekkend vocht zien er hetzelfde uit

Doorslaand vocht komt van buiten door de gevel heen. De aanleiding is slagregen in combinatie met een gevel die te weinig weerstand biedt: dun metselwerk, slecht voegwerk, scheuren, een vervuilde spouw, of een spouw die is gevuld terwijl de gevel water doorliet.

Kenmerken: het verschijnt of verergert binnen een tot enkele dagen na een periode met slagregen uit een bepaalde windrichting, en het droogt daarna weer op. De vochtplek zit op willekeurige hoogte en heeft vaak een grillige vorm. Op de zuidwestgevel komt het het meest voor.

Optrekkend vocht komt van onderen uit de grond, door capillaire werking in het metselwerk. Aanleiding is een ontbrekende of doorbroken waterkerende laag, of een maaiveld dat hoger ligt dan die laag.

Kenmerken: het vochtfront begint bij de vloer en loopt omhoog tot een min of meer horizontale grens, doorgaans tussen een halve en een meter hoog. Die hoogte verandert nauwelijks met het weer, want de bron is constant. En er zit vrijwel altijd zoutuitbloei bij: witte, poederige aanslag op de plek waar het water verdampt.

Condens komt uit de binnenlucht en slaat neer op een koud oppervlak. Aanleiding is te weinig ventilatie in combinatie met een koude plek — een hoek, een koudebrug, achter een kast.

Kenmerken: het treedt op in het stookseizoen, het verergert bij koud weer en niet bij regen, en het zit op de koudste plekken: bovenhoeken, achter meubels, langs de aansluiting van gevel en vloer.

Het beslissende onderscheid tussen de eerste twee en de derde maak je met de folietest: plak een stuk plastic luchtdicht op de natste plek en wacht achtenveertig uur. Vocht aan de kamerzijde betekent condens; vocht aan de muurzijde betekent dat het uit de constructie komt.

En het onderscheid tussen doorslag en optrekkend vocht maak je met tijd en hoogte. Houd twee maanden bij wanneer de plek natter wordt, met het weer erbij. Loopt dat mee met de regen, dan is het doorslag. Blijft de grens op dezelfde hoogte staan ongeacht het weer, dan is het optrekkend.

Waarom dat onderscheid geld waard is: de ingrepen sluiten elkaar uit.

Bij doorslag ligt de oplossing aan de buitenzijde: voegwerk herstellen waar dat nodig is, scheuren dichten, waterslagen en lood herstellen, en bij een gevulde spouw eventueel de vulling opnieuw beoordelen. Een binnenmuur behandelen doet niets.

Bij optrekkend vocht ligt de oplossing bij de waterkerende laag: injecteren of een fysieke kering aanbrengen, en het maaiveld verlagen als dat te hoog ligt. Voegwerk vervangen doet niets.

Bij condens ligt de oplossing in ventileren en verwarmen. Beide bovenstaande ingrepen doen niets.

Er is één combinatie die vaak voorkomt en die de diagnose vertroebelt: een gevel die doorslag heeft én een woning die te weinig ventileert. Dan zie je beide beelden tegelijk. In dat geval is de volgorde eerst de ventilatie op orde brengen, want dat kost het minst, en daarna opnieuw kijken wat er overblijft.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: de drie vochtbeelden naast elkaar, met per beeld de hoogte, het seizoen en het zout.

Aanvullend beeld: de folietest op de natste plek, met beide uitkomsten na achtenveertig uur.

Zoutuitbloei op de plek waar het water verdampt, als kenmerk van optrekkend vocht.

Een vochtlogboek van twee maanden met het weer ernaast.

Veelgestelde vragen

Wat kenmerkt doorslaand vocht? Het verschijnt kort na slagregen uit een bepaalde windrichting en droogt daarna weer op.

Wat kenmerkt optrekkend vocht? Een vochtfront dat vanaf de vloer omhoog loopt tot een horizontale grens die met het weer nauwelijks verandert.

Waaraan herken ik condens? Het treedt op in het stookseizoen, verergert bij kou en niet bij regen, en zit op de koudste plekken.

Hoe werkt de folietest? Plak plastic luchtdicht op de natste plek en wacht achtenveertig uur.

Hoe scheid ik doorslag van optrekkend vocht? Houd twee maanden bij wanneer de plek natter wordt, met het weer erbij.

Waarom is het onderscheid geld waard? Omdat de ingrepen elkaar uitsluiten: voegwerk vervangen helpt niet tegen optrekkend vocht.

Wat doe ik bij twee oorzaken tegelijk? Eerst de ventilatie op orde brengen, en daarna opnieuw kijken wat er overblijft.