Waarom een gesloten binnendeur duurder is dan je denkt

Warme lucht kan meer waterdamp bevatten dan koude lucht. In een verwarmde woonkamer waar wordt geleefd, gekookt en geademd, zit dus behoorlijk wat vocht in de lucht. Zodra die lucht in een koudere ruimte komt, kan zij dat vocht niet meer vasthouden en slaat het neer op het koudste oppervlak dat beschikbaar is.

Een gesloten deur houdt die uitwisseling niet tegen. Deuren zijn niet luchtdicht, en bij elke keer openen gaat er een aanzienlijk volume warme vochtige lucht mee naar de koude kant. Wat de gesloten deur wél doet, is de koude ruimte koud houden, en daarmee zorgen dat het vocht dat er terechtkomt daar ook blijft en neerslaat.

Dat is het mechanisme achter een klacht die veel mensen kennen: de logeerkamer of de onverwarmde slaapkamer waar het na de winter muf ruikt en waar in de hoek achter de kast schimmel staat. Die ruimte wordt niet nat van zichzelf. Hij wordt nat van de warme lucht uit de rest van de woning, die er telkens even in komt en daar zijn vocht achterlaat.

De rekensom valt daarmee anders uit dan de vuistregel suggereert. Een onverwarmde ruimte in een verder verwarmde woning bespaart minder dan gedacht, omdat er via de binnenmuren voortdurend warmte naartoe stroomt — een binnenmuur is niet geïsoleerd. En hij levert een risico op dat pas na een seizoen zichtbaar wordt en dan geld kost.

Wat wél werkt, is een lage basistemperatuur in de hele woning met een hogere temperatuur in de ruimten waar je bent. Vijftien tot zestien graden in slaapkamers en bergruimten is genoeg om de oppervlaktetemperatuur van de muren boven het dauwpunt te houden. Dat kost minder dan mensen verwachten, juist omdat de warmte grotendeels via de binnenmuren toch al die kant op ging.

Er is nog een reden waarom gesloten deuren in een moderne woning ongunstig zijn, en die is installatietechnisch. Bij mechanische ventilatie loopt de luchtroute van de woon- en slaapkamers naar de natte ruimten, onder de binnendeuren door. Een dichte deur zonder ruimte eronder onderbreekt die route en legt de ventilatie in die kamer stil. De ruimte die je koud houdt, is dan tegelijk de ruimte die niet meer wordt geventileerd. Dat is de ongelukkigste combinatie die er is.

Voor wie toch wil zoneren — en daar is wat voor te zeggen, zeker bij een grote woning of bij een woning met een warmtepomp — zijn er twee voorwaarden. De eerste is dat de ruimten die je koud houdt geen buitenmuren met koudebruggen hebben waarop condens kan ontstaan. De tweede is dat de ventilatie in die ruimten blijft werken, dus rooster open en ruimte onder de deur.

En bij een warmtepomp is er nog een overweging. Die werkt het efficiëntst bij een lage, constante aanvoertemperatuur en een gelijkmatig verwarmde woning. Het afsluiten van radiatoren of vloerverwarmingsgroepen verkleint het afgiftevermogen, waardoor de installatie een hogere temperatuur moet leveren voor de rest. Zoneren met een warmtepomp is daarmee niet automatisch een besparing en vraagt om inregelen, niet om kranen dichtdraaien.

De samenvatting is kort. Deuren dicht in een oude tochtige woning: verstandig. Deuren dicht in een geïsoleerde woning met mechanische ventilatie: onverstandig, tenzij je de ventilatie en de minimumtemperatuur regelt. En in beide gevallen geldt dat de kast tegen de buitenmuur weg moet.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: de weg van warme vochtige lucht naar een onverwarmde slaapkamer, met de plek waar het neerslaat.

Aanvullend beeld: de ventilatieroute van woon- en slaapkamers naar de natte ruimten, onder de deuren door.

Een basistemperatuur van vijftien tot zestien graden, met de oppervlaktetemperatuur boven het dauwpunt.

Een warmtepomp met afgesloten groepen, met het afgiftevermogen dat daardoor kleiner wordt.

Veelgestelde vragen

Waarom werkt de oude bespaartip niet meer? Omdat een geïsoleerde woning anders reageert dan een tochtige.

Houdt een dichte deur vocht tegen? Nee; deuren zijn niet luchtdicht en bij elk openen gaat er vochtige lucht mee.

Wat doet een dichte deur dan wel? Die houdt de ruimte koud, zodat het vocht dat er komt daar neerslaat.

Waarom bespaart het weinig? Omdat er via de niet-geïsoleerde binnenmuren voortdurend warmte naartoe stroomt.

Wat werkt wel? Een lage basistemperatuur in de hele woning, met hogere temperatuur waar je bent.

Wat is het installatietechnische bezwaar? Een dichte deur zonder ruimte eronder onderbreekt de ventilatieroute.

Wat geldt bij een warmtepomp? Groepen afsluiten verkleint het afgiftevermogen en dwingt tot een hogere aanvoertemperatuur.