Waarom een plat dak geen plat dak is

Het uitgangspunt is dat regenwater binnen enkele uren van het dak af moet zijn. Daarvoor wordt bij aanleg afschot gemaakt richting de hemelwaterafvoeren, doorgaans in de orde van enkele centimeters per meter. Dat gebeurt met een afschotlaag, met tapse isolatieplaten, of doordat de constructie zelf onder een helling ligt.

Waarom dat vervalt, heeft drie oorzaken. De constructie is doorgebogen onder eigen gewicht en onder de belasting van jaren, waardoor er in het midden een kom is ontstaan. De afvoer is verstopt of ligt te hoog. Of er is bij een renovatie isolatie op het dak gelegd zonder dat het afschot is meegenomen.

Wat stilstaand water aanricht, is meer dan mensen denken.

Het versnelt veroudering van de dakbedekking. Bitumen en kunststofbanen zijn ontworpen om nat te worden en niet om permanent onder water te staan; UV-straling in combinatie met water en algen tast het oppervlak sneller aan.

Het maakt van elke kleine beschadiging een lek. Een gaatje boven het waterniveau lekt niet; hetzelfde gaatje onder een plas lekt continu.

Het belast de constructie. Een laag water van vijf centimeter over een dak van vijftig vierkante meter weegt tweeënhalve ton. Bij een dak dat al doorbuigt, verergert dat de kom, waardoor er meer water blijft staan — een proces dat zichzelf versterkt en dat in extreme gevallen tot bezwijken leidt.

En het is een indicator. Waar het water blijft staan, is de constructie doorgebogen, en dat is informatie over de staat van het dak die je zonder gereedschap kunt aflezen.

Wat je zelf kunt vaststellen: ga na een regenbui kijken. Staat er na een dag nog water, dan is er onvoldoende afschot of is de afvoer onvoldoende. Markeer waar de plassen staan; die plekken zeggen waar de doorbuiging zit en waar bij een renovatie iets moet gebeuren.

Wat er verder bij een plat dak hoort en wat vaak ontbreekt, is een noodoverlaat: een opening in de dakrand op een gecontroleerde hoogte, waardoor water bij een verstopte afvoer of bij een extreme bui naar buiten kan. Zonder noodoverlaat is een verstopte afvoer bij een hoosbui een constructief risico, en hoosbuien komen vaker voor dan toen veel van deze daken werden gebouwd. Een noodoverlaat is een kleine ingreep en hij is bij veel oudere daken niet aanwezig.

Wat je bij een dakrenovatie laat opnemen in de offerte:

Herstel of aanbrengen van afschot, niet alleen nieuwe dakbedekking. Een nieuwe laag over een kom heen is een nieuwe kom.

Voldoende afvoeren, en een noodoverlaat. Vraag hoeveel afvoeren er komen en waar; één afvoer op een dak is bij een verstopping een enkelvoudig faalpunt.

Bladvangers of roosters op de afvoeren, en de afspraak wie die schoonmaakt. Dat is de goedkoopste post op het hele dak en degene die het vaakst wordt vergeten.

En de vraag of de constructie de nieuwe opbouw draagt, zeker als er isolatie bij komt of als er panelen op moeten.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: een dak met afschot naar de afvoer, naast hetzelfde dak met een kom in het midden.

Aanvullend beeld: dezelfde beschadiging boven en onder het waterniveau.

Vijf centimeter water over vijftig vierkante meter, uitgedrukt in gewicht.

Een noodoverlaat in de dakrand op gecontroleerde hoogte.

Veelgestelde vragen

Waarom hoort een plat dak niet plat te zijn? Omdat het water binnen enkele uren naar de afvoer moet kunnen lopen.

Hoe verdwijnt het afschot? Door doorbuiging, door een te hoog liggende of verstopte afvoer, of door isolatie zonder afschot.

Wat doet stilstaand water met de dakbedekking? Dat versnelt de veroudering, want die is niet gemaakt om permanent onder water te staan.

Waarom wordt elk gaatje dan een lek? Een gaatje boven het waterniveau lekt niet; hetzelfde gaatje onder een plas lekt continu.

Hoe zwaar is dat water? Vijf centimeter over vijftig vierkante meter weegt tweeënhalve ton.

Wat kan ik zelf vaststellen? Ga na een bui kijken; staat er na een dag nog water, dan is het afschot of de afvoer onvoldoende.

Wat laat ik in een offerte opnemen? Herstel van het afschot, voldoende afvoeren, een noodoverlaat, en bladvangers.