De drainage die niet werkt

Een drainagebuis is een geperforeerde buis die op diepte in de grond ligt, omhuld met grind of met een filterdoek, en die het grondwater dat erin loopt afvoert naar een lager punt. Dat lagere punt is de voorwaarde waar alles op staat of valt.

Voorwaarde één: er moet ergens heen. Drainage werkt op vrij verval. Er moet dus een afvoerpunt zijn dat lager ligt dan de buis: een sloot, een oppervlaktewater, een hemelwaterriool waar het op mag, of een put met een pomp. In een vlakke tuin midden in een woonwijk zonder sloot is er vaak geen lager punt, en dan is een drainagebuis een buis die volloopt en blijft staan.

Voorwaarde twee: het moet grondwater zijn. Drainage verlaagt de grondwaterstand plaatselijk. Als de natte tuin niet door grondwater komt maar door een verdichte bodemlaag waar regenwater op blijft staan, dan is de oplossing de bodem losmaken en niet draineren. Dat onderscheid maak je met een gat: graaf vijftig centimeter en kijk of het water van onderaf komt of dat het regenwater is dat op een laag blijft staan.

Voorwaarde drie: hij moet schoon blijven. Drainagebuizen slibben dicht — met fijn zand, met ijzeroer, en met wortels. Een drainage zonder inspectieputten en zonder onderhoud is over vijf tot tien jaar dicht. Dat is de meest voorkomende reden dat drainage die ooit werkte, niet meer werkt.

Dat betekent dat een goede aanleg inspectieputten heeft op de hoeken en op de uiteinden, zodat het systeem doorgespoten kan worden. Vraag daarnaar; een drainage die volledig onder de grond verdwijnt zonder toegang, is een eenmalige investering met een beperkte houdbaarheid.

En dan de vraag die vooraf hoort te gaan: is drainage wel wat je nodig hebt?

Bij een tuin die nat blijft na regen is de eerste vraag of het water weg kan over het maaiveld en of de bodem het opneemt. Verdichte grond na een bouwperiode, een leemlaag, of een tuin die is aangevuld met slechte grond: dat zijn de meest voorkomende oorzaken en ze zijn met bodemverbetering op te lossen.

Bij een vochtige kelder is de eerste vraag of de tuin het water naar de woning stuurt. Zie het artikel daarover.

Bij een natte kruipruimte is de eerste vraag of het grondwater is en of een bodemafsluiting niet het betere antwoord is.

En bij een woning op houten palen is er een extra overweging die zwaar weegt: drainage verlaagt de grondwaterstand, en dat is precies wat je bij dat funderingstype niet wilt. Voordat er in zo'n gebied wordt gedraineerd, hoort de vraag gesteld te worden wat dat met de paalkoppen doet — van jouw woning en van die van de buren.

Waar drainage wél de aangewezen route is: bij een tuin of een terrein met een aantoonbaar te hoge grondwaterstand, met een afvoermogelijkheid, bij een woning zonder houten paalfundering. Dan werkt hij, mits hij bereikbaar wordt aangelegd en periodiek wordt doorgespoten.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: een drainagebuis met en zonder lager afvoerpunt, met de waterstand in beide gevallen.

Aanvullend beeld: een gat van vijftig centimeter waaruit blijkt of het water van onderaf komt of op een laag blijft staan.

Een dichtgeslibde drainagebuis met ijzeroer en wortels.

Inspectieputten op de hoeken en uiteinden van een systeem.

Veelgestelde vragen

Wat is de belangrijkste voorwaarde? Een afvoerpunt dat lager ligt dan de buis; drainage werkt op vrij verval.

Hoe weet ik of het grondwater is? Graaf vijftig centimeter en kijk of het water van onderaf komt of dat regenwater op een laag blijft staan.

Waarom werkt mijn drainage niet meer? Waarschijnlijk is hij dichtgeslibd met fijn zand, ijzeroer of wortels.

Wat hoort er bij een goede aanleg? Inspectieputten op de hoeken en uiteinden, zodat het systeem doorgespoten kan worden.

Wat is de oplossing bij een verdichte bodem? De bodem losmaken en verbeteren, niet draineren.

Mag het bij een woning op houten palen? Daar wil je de grondwaterstand juist behouden; stel eerst de vraag wat het met de paalkoppen doet.

Wanneer is drainage wel de route? Bij een aantoonbaar te hoge grondwaterstand, met afvoermogelijkheid, zonder houten paalfundering.