Zonnepanelen op een plat dak

Een plat dak leent zich goed voor zonnepanelen: er is ruimte, de opstelling is vrij te kiezen, en de panelen zijn vanaf de straat niet zichtbaar.

Dit artikel gaat over wat er bouwkundig bij komt kijken: het gewicht, de staat van de dakbedekking, de afwatering, de opstelling en de bevestiging. Voor de aansluiting op het net is er een aparte pagina.

Op een hellend dak worden panelen aan haken bevestigd die onder de pannen aan de sporen zitten. Op een plat dak kan dat niet: doorboren van de dakbedekking is precies wat je wilt voorkomen.

Daarom staan panelen op een plat dak op een montagesysteem dat met ballast op zijn plaats blijft. Tegels, grind of speciale ballastblokken houden het geheel tegen de wind, en beschermmatten voorkomen dat het systeem in de dakbedekking snijdt.

Dat gewicht is de eerste vraag. Een ballastsysteem legt tientallen kilo's per vierkante meter op het dak, en dat komt boven op de bestaande belasting van dakbedekking, isolatie, sneeuw en water. Bij een bestaand dak is dat een constructieve toets en geen aanname.

De tweede vraag is de wind. Op een plat dak ontstaat aan de randen en bij opstanden onderdruk die panelen kan optillen. Daarom staat er meer ballast aan de rand dan in het midden, en houdt een goed ontwerp afstand tot de dakrand.

De derde vraag is de dakbedekking. Panelen gaan ongeveer vijfentwintig jaar mee. Ligt er een bedekking van vijftien jaar oud, dan moet die er over tien jaar af, en dan moeten de panelen eraf en er weer op. Dat is een aanzienlijke post die niemand in de terugverdientijd rekent.

De vierde is de afwatering. Een dak met panelen krijgt schaduw, bladophoping en obstakels in de waterstroom. De hemelwaterafvoeren en de noodoverloop moeten bereikbaar blijven, en er moet ruimte zijn om ze schoon te maken.

En dan de opstelling. Panelen kunnen op het zuiden staan onder een helling, of in een oost-westopstelling waarbij twee rijen tegen elkaar aan staan. Zuid levert per paneel de hoogste opbrengst en vraagt onderlinge afstand tegen schaduw; oost-west levert per paneel minder en vult het dak vollediger, met een vlakkere opbrengst over de dag.

Die vlakkere opbrengst is sinds de veranderende salderingsregels een voordeel geworden: wat je zelf gebruikt telt zwaarder, en een oost-westopstelling levert 's ochtends en 's avonds meer.

Kijk hoe oud de dakbedekking is en of er een garantiebewijs is. Dat getal bepaalt of dit het juiste moment is.

Kijk of er water op het dak blijft staan na twee droge dagen. Plasvorming onder panelen is later niet meer op te lossen.

Kijk waar de hemelwaterafvoeren zitten en of die bereikbaar blijven.

Kijk of er een noodoverloop is en waar die uitkomt.

Kijk naar schaduw: een dakopbouw, een schoorsteen, een liftopbouw of een hoger belendend pand.

Kijk naar de dakrand en naar de opstanden: hoe hoog zijn die, en hoeveel afstand houdt het ontwerp daartoe?

Vraag naar de constructieve toets. Bij een bestaand dak hoort die er te zijn voordat er iets wordt besteld.

Kijk bij een appartementengebouw wie eigenaar is van het dak. Dat is vrijwel altijd de vereniging.

Zelf doen: de leeftijd van de dakbedekking opzoeken en het garantiebewijs erbij halen.

Zelf doen: kijken of er plasvorming is en of de afvoeren bereikbaar blijven.

Zelf doen: de schaduw op het dak in kaart brengen over de dag.

Zelf doen: offertes vergelijken op opstelling, ballast en afstand tot de dakrand, en niet alleen op het aantal panelen.

Zelf doen: bij de dakdekker navragen of het systeem binnen de garantie past.

Niet zelf doen: de constructieve toets maken.

Niet zelf doen: panelen plaatsen of verplaatsen op een plat dak zonder randbeveiliging.

Wat je nooit moet doen: panelen laten leggen op een dakbedekking die binnen tien jaar wordt vervangen. Je betaalt dan twee keer voor demontage en montage, boven op het dak zelf.

Constructieve veiligheid is een eis. Extra belasting op een bestaand dak hoort te worden getoetst; dat geldt voor ballast, voor een groendak en voor beide samen.

Zonnepanelen op een plat dak zijn doorgaans vergunningvrij als zij binnen bepaalde grenzen blijven ten opzichte van de dakrand en de dakhoogte. Bij een monument of in een beschermd gezicht gelden andere regels; toets het per adres.

De installatie wordt aangemeld bij de netbeheerder. De aansluiting bepaalt wat er mag worden teruggeleverd.

De garantie op de dakbedekking kan vervallen bij doorboring of bij beschadiging. Vraag vooraf aan de dakdekker of het systeem is toegestaan binnen de lopende garantie.

Voor werken op hoogte gelden de Arbowet en het Arbobesluit voor iedereen die in opdracht werkt, met eisen aan randbeveiliging.

Bij een appartementengebouw is het dak gemeenschappelijk. Een installatie erop wordt door natrekking eigendom van de vereniging tenzij er een recht van opstal is gevestigd; de verdeling van de opbrengst hoort in een besluit te staan.

Voor brandveiligheid gelden eisen aan de wijze waarop panelen worden geplaatst ten opzichte van brandcompartimenten en van de dakrand.