Waarom het kozijn belangrijker is dan het glas

Er zijn drie manieren waarop warmte via een raam verdwijnt, en ze zijn niet even groot.

Door het glas heen, door geleiding en straling. Dat is wat de U-waarde beschrijft, en dat is het onderdeel dat in de folder staat.

Door het kozijn heen. Een houten of kunststof kozijn isoleert doorgaans slechter dan modern isolatieglas. Bij een raam met veel kozijn en weinig glas — een klein raam, een raam met roeden — telt dat zwaar. Aluminium kozijnen zonder thermische onderbreking zijn in dit opzicht de slechtste.

En langs het kozijn en het draaiende deel, door luchtstroming. Dat is niet in een U-waarde te vangen en het is bij een slecht sluitend of slecht aangesloten raam veruit het grootste verlies.

Die derde is de reden voor dit artikel. Een kier van enkele millimeters over de volle omtrek van een raam voert een aanzienlijke hoeveelheid lucht af, en die lucht neemt warmte mee. Het verschil tussen HR++ en triple is bij zo'n raam volstrekt ondergeschikt aan het verschil tussen een kier en geen kier.

Waar de lucht langs komt:

Langs het draaiende deel, als het niet meer overal aandrukt. Dit is het onderwerp van het artikel over hang- en sluitwerk, en het is met afstellen op te lossen.

Langs de aansluiting van het kozijn op de gevel. Die naad hoort aan de binnenzijde luchtdicht te zijn en aan de buitenzijde waterkerend en dampopen. Bij oudere woningen is er vaak alleen aan de buitenzijde gekit, of helemaal niets, en dan loopt er lucht achter de aftimmering langs de constructie in.

Door de rolluikkast, als die er is. Een ingebouwde rolluikkast is een gat in de isolatie en vaak ook een luchtlek.

En bij een kozijn met glas in lood of met een enkelvoudige beglazing: langs het glas zelf.

Wat je zelf kunt vaststellen op een winderige dag: houd een aangestoken en weer uitgeblazen lucifer of een stukje toiletpapier langs de omtrek van het raam, langs de aansluiting op de muur, en langs de rolluikkast. Waar het beweegt, zit een lek. Dat is dezelfde methode als voor tocht in het algemeen en hij werkt bij ramen het duidelijkst.

Wat je eraan doet, in volgorde van kosten:

Het draaiende deel laten afstellen en de rubbers vervangen. Dat kost weinig en het lost het merendeel op.

De aansluiting op de gevel nalopen. Bij een aftimmering die je kunt losnemen, is er soms een open naad te vinden die met een luchtdichte band of met purschuim en afdichting te sluiten is. Let daarbij op de volgorde: binnen dicht, buiten open.

De rolluikkast isoleren, of hem bij een kozijnvervanging vervangen door een geïsoleerde uitvoering.

En pas daarna nadenken over beter glas.

Voor wie een offerte vergelijkt, is er één getal dat dit alles samenvat en dat zelden wordt gegeven: de U-waarde van het hele raam, inclusief kozijn, glas en afstandhouder. Vraag daarom, en niet naar de U-waarde van het glas. Twee offertes met hetzelfde glas kunnen op dat getal ver uiteenlopen.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: de drie verliesroutes bij een raam, met hun aandeel bij een slecht sluitend exemplaar.

Aanvullend beeld: de aansluiting van kozijn op gevel, binnen luchtdicht en buiten waterkerend en dampopen.

Een ingebouwde rolluikkast als gat in de isolatie en als luchtlek.

De lucifertest langs de omtrek van een raam op een winderige dag.

Veelgestelde vragen

Welke drie verliesroutes zijn er? Door het glas, door het kozijn, en langs het kozijn door luchtstroming.

Welke is de grootste? Bij een slecht sluitend raam de luchtstroming, en die staat in geen enkele U-waarde.

Wanneer telt het kozijn zwaar mee? Bij een klein raam of een raam met roeden, waar veel kozijn en weinig glas zit.

Waar komt de lucht langs? Langs het draaiende deel, langs de aansluiting op de gevel, en via de rolluikkast.

Hoe vind ik de lekken? Met een uitgeblazen lucifer of een stukje papier langs de omtrek, op een winderige dag.

Wat doe ik als eerste? Het draaiende deel laten afstellen en de rubbers vervangen.

Welk getal vraag ik in een offerte? De U-waarde van het hele raam en niet die van het glas.