Waarom je buurman meebetaalt, of niet

Technisch is de reden eenvoudig. Bij aaneengebouwde woningen staan de bouwmuren op een doorlopende fundering, en die bouwmuren zijn vaak gemeenschappelijk eigendom van beide buren. Wordt aan de ene kant hersteld en aan de andere niet, dan ontstaat er een sprong: het herstelde deel staat stil en het niet-herstelde deel zakt door. Op de scheiding tussen beide leidt dat tot schade, en die schade valt precies op de plek waar het eigendom gedeeld is.

Om die reden wordt funderingsherstel bij rijenbouw vrijwel altijd blokgewijs aangepakt: het hele bouwblok of in elk geval een aaneengesloten reeks woningen tegelijk. Dat is technisch beter en het is per woning goedkoper, want de aan- en afvoer, het inrichten van het werkterrein en het inhuren van materieel gebeuren één keer.

Juridisch is het gemeenschappelijke bouwmuur het aanknopingspunt. In het burenrecht geldt een muur die als scheidsmuur dient tussen twee gebouwen in beginsel als mandelig, en dan zijn beide eigenaren verplicht bij te dragen aan onderhoud en vernieuwing naar rato. Dat is de basis waarop een buurman kan worden aangesproken, en het is meteen de reden dat het in de praktijk zo moeizaam gaat: aanspreken is iets anders dan afdwingen, en een gang naar de rechter kost tijd die de constructie niet altijd heeft.

Wat in de praktijk werkt, is de volgorde omdraaien en met organiseren beginnen in plaats van met techniek.

Begin bij de buren die er al over nadenken, en niet bij degene die het hardst tegenstribbelt. Eén onderzoek dat door meerdere eigenaren samen wordt betaald, is per woning goedkoop en het levert het gedeelde gegeven op waarmee de rest van het gesprek gevoerd kan worden.

Werk met één adviseur voor het hele blok. Verschillende adviseurs met verschillende uitgangspunten leveren rapporten op die elkaar tegenspreken, en dat is het beste argument voor uitstel dat er is.

Regel de financiering vroeg. Voor eigenaren die geen reguliere lening krijgen, is het Fonds Duurzaam Funderingsherstel landelijk beschikbaar. Sommige gemeenten hebben aanvullende regelingen of een coördinerende rol. Een blok waarin één eigenaar het niet kan betalen, valt uit elkaar op dat ene punt, en dat is vaker een financieringsvraag dan een onwilvraag.

En leg vast wie waarvoor tekent. Bij blokgewijs herstel is er één aannemer, één opdracht en meerdere opdrachtgevers, en dat vraagt een overeenkomst waarin de verdeling, de betaling en de aansprakelijkheid staan. Laat dat opstellen; dit is het onderdeel waar achteraf de conflicten zitten.

Voor een VvE is de situatie in zoverre eenvoudiger dat de fundering gemeenschappelijk is en de vereniging beslissingsbevoegd. Daar is de opgave niet het overtuigen van individuele buren maar het halen van een meerderheid en het vinden van de financiering, met dezelfde uitkomst: het gaat door of het gaat niet door, voor iedereen tegelijk.

Wat je in elk geval niet doet, is alleen beginnen. Een fundering onder een halve bouwmuur herstellen is technisch mogelijk en het is de kortste route naar schade waarvoor jij vervolgens aansprakelijk bent.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: een bouwblok waarvan één woning is hersteld, met de sprong op de scheiding.

Aanvullend beeld: blokgewijs herstel met één werkterrein, en de kosten per woning die daardoor dalen.

Eén adviseur voor het hele blok, tegenover rapporten die elkaar tegenspreken.

Een overeenkomst met meerdere opdrachtgevers, met verdeling, betaling en aansprakelijkheid erin.

Veelgestelde vragen

Waarom kan ik dit niet alleen oplossen? Omdat de fundering doorloopt en de bouwmuur vaak gedeeld eigendom is.

Wat gebeurt er bij eenzijdig herstel? Het herstelde deel staat stil en het andere zakt door, met schade op de scheiding.

Waarom blokgewijs? Dat is technisch beter en per woning goedkoper, want het werkterrein wordt één keer ingericht.

Wat zegt het burenrecht? Een scheidsmuur tussen twee gebouwen geldt in beginsel als mandelig, met bijdrage naar rato.

Waar begin ik? Bij de buren die er al over nadenken, met één gezamenlijk betaald onderzoek.

Waarom één adviseur? Omdat tegenstrijdige rapporten het beste argument voor uitstel zijn.

Wat is vaker het knelpunt dan onwil? De financiering; daarvoor bestaan landelijke en gemeentelijke regelingen.