Mandeligheid: een gemeenschappelijke muur of schutting met de buren
Bijgewerkt 21 november 2026 · 19 minuten lezen · gecontroleerd door de redactie op 21 november 2026
Loopt de grens tussen twee percelen in de lengte onder een vrijstaande muur, hek of heg door, dan is die afscheiding van jou en je buren samen. Dat heet mandelig. Dat geldt ook voor de muur die twee aaneengebouwde woningen delen.
Onderhoud, schoonmaken en vernieuwen betalen jullie samen. Zonder andere afspraak heeft ieder een gelijk aandeel en betaalt ieder dus de helft.
Gewoon onderhoud mag ieder van jullie zelf laten doen. Verhogen, vervangen door een ander type of weghalen kan alleen als jullie het allebei willen.
Tegen een gemeenschappelijke scheidsmuur mag je aanbouwen en tot de helft van de dikte ankers en balken aanbrengen, zolang de muur er geen nadeel van heeft. Je buur kan eisen dat een deskundige vooraf bepaalt hoe dat moet.
Een nieuwe grenen schutting op betonpalen kost € 95 tot € 165 per m¹. Bij twintig meter is jouw helft dus € 950 tot € 1.650.

Waar gaat het over?
Na een stormachtige nacht ligt de schutting tussen twee achtertuinen plat. De palen waren bij de grond weggerot. De ene buur wil hetzelfde grenen scherm terug, de andere wil composiet van twee meter hoog. Of: in een oude rij woningen staat een gemetselde tuinmuur tussen twee tuinen, met een scheur die elk jaar iets verder openstaat, en niemand weet van wie die muur eigenlijk is.
In beide gevallen speelt mandeligheid. De wet zegt dan wie mag beslissen, wie betaalt en wat je zonder je buren mag doen. Soms gaat dat tegen je gevoel in: wie de schutting ooit heeft betaald, doet er bijvoorbeeld niet toe.
Dit artikel gaat over de praktijk: hoe je vaststelt of iets gemeenschappelijk is, wat je samen moet afspreken, wat herstel of vervanging kost en wat er geldt als je tegen een gemeenschappelijke muur wilt aanbouwen. Wat het begrip mandeligheid betekent en hoe je de erfgrens naloopt, staat in het begrip en de checklist waar we onderaan naar verwijzen.
Hoe ontstaat het?
Een afscheiding tussen twee tuinen wordt vanzelf gemeenschappelijk; daar hoeft niemand iets voor te regelen. Volgens artikel 5:62 van het Burgerlijk Wetboek is een vrijstaande scheidsmuur, een hek of een heg gemeenschappelijk eigendom en mandelig als de grens tussen twee percelen van verschillende eigenaren er in de lengte onder door loopt. Wie hem ooit heeft neergezet of betaald, maakt niet uit. Het gaat om de plek van de grens.
Hetzelfde artikel zegt in het tweede lid dat de scheidsmuur die twee gebouwen van verschillende eigenaren gemeen hebben, ook mandelig is. Bij een rijtjeshuis of een twee-onder-een-kapwoning is dat vaak de muur tussen jouw woning en die van de buren.
Er is nog een derde weg. Buren kunnen iets wat ze samen bezitten, zoals een gedeeld achterpad of een gemeenschappelijke oprit, bij de notaris laten vastleggen als bestemd voor hun percelen samen. Na inschrijving in de openbare registers is die zaak volgens artikel 5:60 van het Burgerlijk Wetboek mandelig.
Mandelig zijn heeft vier gevolgen die je in de praktijk tegenkomt.
Het aandeel hoort bij het huis. Volgens artikel 5:63 van het Burgerlijk Wetboek kun je je deel niet los van je perceel verkopen, en kan niemand eisen dat de afscheiding wordt verdeeld. Verkoop je je woning, dan gaat het aandeel mee.
De kosten zijn gezamenlijk. Artikel 5:65 van het Burgerlijk Wetboek zegt dat een mandelige zaak op kosten van alle mede-eigenaren wordt onderhouden, gereinigd en zo nodig vernieuwd. Hoe groot ieders deel is, volgt uit de regels voor gemeenschappelijk eigendom: de aandelen zijn gelijk tenzij er iets anders is afgesproken (artikel 3:166 van het Burgerlijk Wetboek), en ieder draagt bij naar zijn aandeel (artikel 3:172 van het Burgerlijk Wetboek). Bij twee buren is dat de helft.
Wie wat mag beslissen, hangt af van het soort handeling. Gewoon onderhoud, en werk dat geen uitstel kan lijden, mag ieder van jullie zelfstandig laten uitvoeren (artikel 3:170 van het Burgerlijk Wetboek). Een losgewaaid scherm terugzetten of een rotte paal vervangen valt daaronder. Voor het overige beheer beslissen jullie samen, en voor ingrijpender handelingen, zoals de muur afbreken of een schutting vervangen door iets heel anders, zijn alleen jullie samen bevoegd.
Je moet toegang geven. Volgens artikel 5:64 van het Burgerlijk Wetboek moet je je buur bij de afscheiding laten komen, bijvoorbeeld als die voor onderhoud aan zijn kant in jouw tuin moet staan.
Bij een gemeenschappelijke muur tussen twee woningen komen er twee rechten bij. Je mag ertegen aanbouwen en er tot de helft van de dikte balken, ribben, ankers en andere werken in aanbrengen, zolang je de muur en wat je buur er rechtmatig aan heeft bevestigd geen nadeel toebrengt (artikel 5:67 van het Burgerlijk Wetboek). Behalve in noodgevallen kan je buur eisen dat deskundigen eerst vaststellen hoe dat zonder schade kan. En je mag op de muur een goot aanleggen tot de helft van de dikte, mits het water niet op het erf van je buur terechtkomt (artikel 5:68 van het Burgerlijk Wetboek).
Bouwkundig is aanbouwen tegen een bestaande gemeenschappelijke muur een bekend risico. De nieuwe aanbouw zakt de eerste jaren nog wat, de oude muur niet. Werk je de nieuwe binnenmuren en het plafond strak tegen de oude muur aan, dan scheurt het precies in die hoeken. De oplossing is een aanbouw met een eigen fundering, berekend op de grond waar de aanbouw komt. Zet waar het kan een eigen wand of een voorzetwand, een losse binnenwand vlak voor de oude muur, zodat de beweging achter die wand blijft.
Kun je de kosten in de toekomst niet meer dragen? Daarvoor kent artikel 5:66 van het Burgerlijk Wetboek een uitweg: een mede-eigenaar mag zijn aandeel op eigen kosten aan de ander overdragen, die daaraan moet meewerken. Die uitweg geldt niet voor een muur die twee gebouwen gemeen hebben, en ook niet voor een muur, hek of heg die twee percelen in een aaneengebouwd deel van een gemeente scheidt. In een woonwijk zit je er dus meestal aan vast.
Hoe herken je het?
Of een afscheiding mandelig is, stel je vast aan de hand van de grens en niet aan de hand van wie hem heeft gebouwd.
Zoek de kadastrale grens op. Loopt die in de lengte onder de schutting, muur of heg door, dan is hij gemeenschappelijk. Staat de afscheiding duidelijk aan één kant, met een strook grond tussen de afscheiding en de grens, dan is hij van de eigenaar van die kant.
Twijfel je over de ligging van de grens, laat hem dan door een landmeter in je tuin uitzetten, met paaltjes op de grens. De kadastrale kaart is een tekening op schaal en geen meetrapport; een afwijking van twintig centimeter is genoeg om de vraag om te draaien.
Kijk in je leveringsakte en die van de buren. Daar kan een afspraak in staan over de afscheiding, een gedeeld pad of een erfdienstbaarheid.
Bij aaneengebouwde woningen zit de grens meestal in het midden van de woningscheidende muur. Die muur is dan gemeenschappelijk.
Of er onderhoud nodig is, zie je aan een paar dingen. Bij een schutting: palen die bij de grond zacht zijn of wiebelen, schermen die uit het lood hangen. Bij een gemetselde tuinmuur: voegen die bovenin uitspoelen, stenen die van de bovenste laag losraken omdat er geen afdekking op ligt, en een scheur die trapsgewijs door de voegen loopt of een muur die zichtbaar overhelt. Een overhellende muur is een veiligheidsvraag, geen schoonheidsfout.
Bij een gemeenschappelijke muur tussen twee woningen zijn de signalen binnen te zien: een scheur in de hoek tussen de woningscheidende muur en het plafond, of tussen die muur en een binnenmuur haaks erop. Na een aanbouw of een verbouwing bij jou of de buren is dat vaak de plek waar het eerst zichtbaar wordt.
Wat kost het?
Bij een mandelige afscheiding deel je deze bedragen, bij twee buren ieder de helft. De grensmeting valt daarbuiten: die betaalt wie haar aanvraagt, tenzij jullie afspreken haar samen te betalen. De bedragen zijn bandbreedtes en geen offertes.
| Post | Eenheid | Bandbreedte | Wat is inbegrepen |
|---|---|---|---|
| Grenen schutting met betonpalen | per m¹ | € 95 - € 165 | Schermen, betonpalen, onderplaten, plaatsen |
| Hardhouten schutting | per m¹ | € 150 - € 300 | Schermen, palen, poeren en plaatsen |
| Composiet schutting | per m¹ | € 170 - € 320 | Planken, aluminium of betonnen palen, plaatsen |
| Gemetseld muurtje van ongeveer een meter | per m¹ | € 250 - € 600 | Fundering, metselwerk, afdekking |
| Oude afscheiding verwijderen | per m¹ | € 12 - € 35 | Demontage, poeren uitgraven, laden en afvoeren |
| Paal vervangen met betonpoer | per paal | € 60 - € 150 | Oude paal eruit, betonpoer, nieuwe paal, herbevestigen |
| Schutting rechtzetten en herbevestigen | per m¹ | € 25 - € 60 | Stellen en opnieuw vastzetten |
| Voegwerk van een tuinmuur herstellen | per m² | € 50 - € 110 | Uithakken en opnieuw voegen |
| Muurafdekker op een tuinmuur | per m¹ | € 40 - € 90 | Afdekker leveren en aanbrengen |
| Tuinmuur gedeeltelijk herbouwen | per m² | € 250 - € 600 | Afbreken en opnieuw metselen |
| Erfgrens laten uitzetten door een landmeter | per meting | € 350 - € 900 | Kadastrale reconstructie met meetrapport en piketten |
Alternatieven en wat die kosten
De goedkoopste route is bijna altijd de vroegste. Een rotte paal die je dit jaar samen vervangt, kost een fractie van een schutting die over twee jaar omwaait en het scherm van de buren meeneemt.
| Alternatief | Bandbreedte | Wanneer het beter past | Wanneer niet |
|---|---|---|---|
| Samen vervangen in dezelfde uitvoering | Grenen op betonpalen € 95 - € 165 per m¹, ieder de helft | De oude afscheiding is op en jullie zijn het eens over type en hoogte | Als een van beiden iets wil wat de ander niet wil betalen |
| Samen vervangen in een duurdere uitvoering, met een eigen afspraak over de meerprijs | Composiet € 170 - € 320 per m¹ | Een buur wil composiet of hardhout en is bereid het verschil met grenen zelf te betalen | Zonder schriftelijke afspraak; dan ligt de discussie bij de volgende vervanging weer op tafel |
| Een eigen schutting volledig op eigen grond | € 95 - € 165 per m¹, helemaal voor jou | Je wilt hoger of anders dan je buur, of je buur wil niet meedoen | Bij een smal perceel, omdat je een strook tuin inlevert; en hoger dan een meter alleen als het omgevingsplan het toestaat |
| Herstellen in plaats van vervangen | € 60 - € 150 per paal, of € 25 - € 60 per m¹ voor rechtzetten | De schermen zijn nog goed en alleen palen of bevestiging hebben het begeven | Als het hout over de hele lengte zacht is |
| Tuinmuur opknappen | Voegwerk € 50 - € 110 per m², afdekker € 40 - € 90 per m¹ | Losse voegen en verweerde bovenkant bij een muur die recht staat | Bij een muur die overhelt; daar is gedeeltelijk herbouwen nodig, € 250 - € 600 per m² |
| De grens laten uitzetten voordat je iets doet | € 350 - € 900 per meting | Als niet duidelijk is of de afscheiding op de grens staat | Als de grens al eens is uitgezet en de piketten er nog staan |
| Niets doen | € 0 | Bij een verweerde maar stevige afscheiding | Bij een schutting of muur die overhelt; uitstel maakt het herstel groter en het risico voor wie ernaast speelt ook |
Wat kun je zelf doen, en wat niet?
Zelf doen: de kadastrale grens opzoeken en vergelijken met waar de afscheiding staat. Bij twijfel laat je de grens uitzetten voordat je met je buur over kosten praat.
Zelf doen: gewoon onderhoud, zoals een rotte paal vervangen, een scherm herbevestigen of een heg aan jouw kant snoeien. Laat je buur weten wat je doet en bewaar de bon als je de helft wilt terugvragen.
Zelf doen: een voorstel maken voor vervanging, met type, hoogte, kleur, een offerte en de kostenverdeling, en dat schriftelijk aan je buur voorleggen.
Zelf doen: foto's maken van de afscheiding en van de muren aan beide kanten voordat er iets verandert of voordat er naast wordt gebouwd.
Niet zelf doen: de gemeenschappelijke afscheiding weghalen, verhogen of vervangen door een ander type zonder instemming van je buur. Daarvoor zijn jullie alleen samen bevoegd.
Niet zelf doen: aanbouwen tegen een gemeenschappelijke muur of er een zware constructie aan hangen zonder dat een constructeur heeft gekeken. Je buur mag eisen dat een deskundige vooraf bepaalt hoe het moet, en schade aan de muur of aan zijn kant is voor jou.
Niet zelf doen: een overhellende gemetselde muur rechtzetten of ondergraven om hem te stutten. Zet het gebied af en laat een aannemer of constructeur kijken.
Wat je vooral niet doet: de halve rekening sturen voor een schutting die je zonder overleg hebt laten plaatsen. Dan heb je zelf een keuze gemaakt waarvoor jullie alleen samen bevoegd waren, en sta je zwak.
Wanneer je stopt en hulp zoekt: als je buur niet reageert of weigert mee te betalen aan noodzakelijk onderhoud. Vraag eerst bij je gemeente of er buurtbemiddeling is, en laat daarna je rechtsbijstandverzekeraar of het Juridisch Loket meekijken.
Regels en regelgeving
De regels over mandeligheid staan in titel 5 van Boek 5 van het Burgerlijk Wetboek, artikel 5:60 tot en met 5:69. Ze gelden sinds 1 januari 1992; artikel 5:67 geldt in zijn huidige tekst sinds 17 februari 1999. Welke afscheiding mandelig is, staat in artikel 5:62 van het Burgerlijk Wetboek. Dat het aandeel niet los van het perceel kan worden verkocht en dat niemand verdeling kan eisen, staat in artikel 5:63 van het Burgerlijk Wetboek. De plicht om toegang te geven staat in artikel 5:64 van het Burgerlijk Wetboek, de gezamenlijke kosten van onderhoud, reiniging en vernieuwing in artikel 5:65 van het Burgerlijk Wetboek.
Wat je met een gemeenschappelijke scheidsmuur mag doen, staat in artikel 5:67 van het Burgerlijk Wetboek (aanbouwen, ankers en balken tot de halve dikte) en artikel 5:68 van het Burgerlijk Wetboek (een goot tot de halve dikte). Of je je aandeel kunt overdragen om van de kosten af te zijn, staat in artikel 5:66 van het Burgerlijk Wetboek, met de uitzondering voor muren tussen gebouwen en voor afscheidingen in een aaneengebouwd deel van een gemeente.
Voor de verdeling van zeggenschap en kosten gelden daarnaast de algemene regels voor gemeenschappelijk eigendom. Gelijke aandelen tenzij anders afgesproken staat in artikel 3:166 van het Burgerlijk Wetboek, gebruik door ieder van de eigenaren in artikel 3:169 van het Burgerlijk Wetboek, en het onderscheid tussen gewoon onderhoud, beheer en andere handelingen in artikel 3:170 van het Burgerlijk Wetboek. Bijdragen naar verhouding van het aandeel staat in artikel 3:172 van het Burgerlijk Wetboek.
Buren mogen het gebruik, het beheer en de kosten zelf regelen. Volgens artikel 3:168 van het Burgerlijk Wetboek kan dat bij overeenkomst. Wie later het huis koopt, is er alleen aan gebonden als hij de afspraak kende of als die in de openbare registers is ingeschreven (artikelen 3:17 en 3:24). Komen jullie er samen niet uit, dan kan ieder van jullie de kantonrechter vragen een regeling te treffen. Artikel 5:69 van het Burgerlijk Wetboek bepaalt dat een regeling voorgaat op de artikelen over toegang, kosten, overdracht, aanbouwen en de goot.
In een aaneengebouwd deel van een gemeente kan ieder van de buren volgens artikel 5:49 van het Burgerlijk Wetboek eisen dat de ander meewerkt aan een scheidsmuur van twee meter hoog op de grens, waarbij beiden voor gelijke delen in de kosten bijdragen. Een verordening of een plaatselijke gewoonte kan de wijze of de hoogte anders regelen. Dit geldt niet als een van de percelen een openbare weg of openbaar water is.
Los van het burenrecht geldt de vergunningplicht. Een erf- of perceelafscheiding die niet hoger is dan een meter, is volgens artikel 2.29 van het Besluit bouwwerken leefomgeving vergunningvrij. Wil je hoger, dan bepaalt het omgevingsplan van je gemeente wat zonder vergunning mag. Bij een monument of in een beschermd stads- of dorpsgezicht gelden strengere regels, ook voor een tuinmuur.
Juridisch voorbehoud: dit is algemene informatie en geen juridisch advies. Wij hebben de regel aan de wettekst getoetst, maar of hij in jouw situatie zo uitpakt, hangt af van feiten en afspraken die wij niet kennen. Laat een concrete kwestie beoordelen door het Juridisch Loket, je rechtsbijstandverzekeraar of een advocaat voordat je een stap zet die je niet kunt terugdraaien.
Waar deze uitleg op rust
Besluit bouwwerken leefomgeving, artikel 2.29 — opent in een nieuw venster
versie niet vastgelegd
Burgerlijk Wetboek Boek 5, artikel 60 — opent in een nieuw venster
versie niet vastgelegd
Burgerlijk Wetboek Boek 5, artikel 62 — opent in een nieuw venster
zoals geldend op 9 november 2026
Burgerlijk Wetboek Boek 5, artikel 63 — opent in een nieuw venster
versie niet vastgelegd
Burgerlijk Wetboek Boek 5, artikel 64 — opent in een nieuw venster
versie niet vastgelegd
Burgerlijk Wetboek Boek 5, artikel 65 — opent in een nieuw venster
versie niet vastgelegd
Burgerlijk Wetboek Boek 5, artikel 67 — opent in een nieuw venster
versie niet vastgelegd
Burgerlijk Wetboek Boek 5, artikel 68 — opent in een nieuw venster
versie niet vastgelegd
Burgerlijk Wetboek Boek 5, artikel 66 — opent in een nieuw venster
versie niet vastgelegd
Burgerlijk Wetboek Boek 3, artikel 166 — opent in een nieuw venster
versie niet vastgelegd
Burgerlijk Wetboek Boek 3, artikel 169 — opent in een nieuw venster
versie niet vastgelegd
Burgerlijk Wetboek Boek 3, artikel 170 — opent in een nieuw venster
versie niet vastgelegd
Burgerlijk Wetboek Boek 3, artikel 172 — opent in een nieuw venster
versie niet vastgelegd
Burgerlijk Wetboek Boek 3, artikel 168 — opent in een nieuw venster
versie niet vastgelegd
Burgerlijk Wetboek Boek 5, artikel 69 — opent in een nieuw venster
versie niet vastgelegd
Burgerlijk Wetboek Boek 5, artikel 49 — opent in een nieuw venster
versie niet vastgelegd
Wat betekent dit voor jou?
- woningeigenaar
- spreek bij elke vervanging vooraf af welk type, welke hoogte en welke kostenverdeling. Zet het in een mail aan elkaar en laat de ander bevestigen. Dat bindt jullie samen. Wil je dat het ook een volgende eigenaar bindt, laat het dan via de notaris inschrijven.
- huurder
- de afscheiding is een zaak van de eigenaren. Meld schade of een omgewaaide schutting bij je verhuurder en maak geen afspraken met de buren over vervanging of kosten.
- koper
- vraag bij een bezichtiging van wie de schutting, de tuinmuur en een eventueel achterpad zijn, en of er afspraken of geschillen over bestaan. Een regeling met de vorige eigenaar kan ook jou binden.
- vve
- VvE-lidbinnen het gebouw regelt de splitsingsakte wat gemeenschappelijk is. Mandeligheid speelt bij de grens van het complex met een buurperceel. Eigenaar zijn dan de appartementseigenaars samen; de VvE beheert en spreekt namens hen met de buren af.
- zelfbouwer
- bouw je tegen een bestaande gemeenschappelijke muur aan, laat dan vooraf vaststellen hoe de aanbouw wordt gefundeerd en aangesloten. Je buur kan een deskundige eisen, en een eigen wand voor de oude muur voorkomt scheuren in de nieuwbouw.
- klusser
- een rotte paal vervangen of een los scherm vastzetten mag je zonder overleg doen; dat is gewoon onderhoud. Een ander type schutting, een hogere uitvoering of een doorgang in de muur niet.
Checklist
- 1. Loopt de kadastrale grens in de lengte onder de afscheiding door?
- 2. Is de grens ooit uitgezet, of is dat nodig voordat we verder praten?
- 3. Staat er in de leveringsakte iets over de afscheiding, een gedeeld pad of een erfdienstbaarheid?
- 4. Is het gewoon onderhoud, of een vervanging of verandering waarover we samen beslissen?
- 5. Hebben we type, hoogte, kleur en kostenverdeling schriftelijk afgesproken?
- 6. Wie betaalt een eventuele meerprijs voor een duurdere uitvoering?
- 7. Hoe hoog wordt de afscheiding, en mag dat volgens het omgevingsplan zonder vergunning?
- 8. Staat de tuinmuur recht, en heeft hij een afdekking op de bovenkant?
- 9. Bouw ik tegen een gemeenschappelijke muur aan, en is vooraf vastgesteld hoe dat zonder schade kan?
- 10. Zijn er foto's van de huidige staat aan beide kanten?
Veelgestelde vragen
Mijn buurman wil niet meebetalen aan een nieuwe schutting op de grens, wat kan ik doen?
Kan ik van mijn deel van de gezamenlijke schutting af zodat ik niet meer hoef mee te betalen?
Mag ik een aanbouw tegen de gemeenschappelijke muur met de buren zetten?
Wie betaalt als de gezamenlijke schutting door een storm omwaait?
Mag ik een hogere schutting zetten als mijn buurman de lage wil houden?
Mag ik mijn dakgoot op de gemeenschappelijke muur laten rusten?
Wat je nu kunt doen
- Wat kost een schutting of erfafscheiding?
Wat het ongeveer kost, van welke maand dat bedrag is en waar het vandaan komt.
- Erfgrens, schutting en beplanting nalopen
Zo loop je na of je niets overslaat.
Zie voor meer informatie
- MandeligheidBegrip
- Burenrecht bij bouwen en verbouwenKennisbank
- Scheve schutting of tuinmuurGebrek
- Verzoek om mee te werken aan een erfafscheidingModel of voorbeeldbrief
- Erfgrens bepalenKennisbank
- BouwmuurBegrip
- Waarom je buurman meebetaalt, of nietArtikel
- Mijn buurman plaatst een schutting van twee meter, mag datVraag en antwoord
- De buren gaan bouwen: leg de staat van jouw woning vastKennisbank
- Schutting laten plaatsenWerkomschrijving
Reacties
De Builddocs-redactie
Redactie ·
Builddocs verdient aan affiliate-doorklikken en aan abonnementen. Dat staat hier omdat het uitmaakt bij het lezen van een vergelijking.
Meer over de auteurMinder
Onder een redactiestuk staat geen naam omdat er geen persoon achter zit, maar omdat de verantwoordelijkheid bij Builddocs als geheel ligt. Elk document heeft een datum waarop het is gecontroleerd; ontbreekt die, dan staat dat er ook.
Verder bij dit onderwerp
Wat hier al staat over dezelfde thema's en bouwdelen. Deze lijst wordt niet samengesteld maar afgeleid: hij volgt de onderwerpen die aan dit document hangen.
Werkomschrijvingen
Stappenplannen
Gebreken
Uit de kennisbank
Koopgidsen
Prijsgidsen
Rekenhulpen
Checklists
Projecten
Artikelen
Dit laten doen
Builddocs bemiddelt niet en krijgt geen commissie over de opdracht die hieruit volgt.