Waarom oost-west soms beter is dan zuid

Een installatie op het zuiden levert over een jaar de meeste kilowattuur, en die opbrengst is geconcentreerd rond het middaguur. Een opstelling met panelen op het oosten en het westen levert over een jaar minder — in de orde van tien tot vijftien procent minder bij een gebruikelijke hellingshoek — maar spreidt die opbrengst over de dag: een piek in de ochtend en een piek in de namiddag, met een vlakker verloop ertussen.

Zolang saldering bestond, telde alleen het totaal. Elke teruggeleverde kilowattuur was evenveel waard als een afgenomen kilowattuur, ongeacht het tijdstip. Zuid won dus altijd.

Vanaf 1 januari 2027 telt niet het totaal maar het aandeel dat je zelf gebruikt. En daar keert de vergelijking om, want een huishouden verbruikt niet het meeste rond het middaguur. De pieken liggen 's ochtends bij het opstaan en 's avonds bij het koken en het laden. Een oost-westopstelling levert precies dan, en dekt daarmee een groter deel van het eigen verbruik.

Of dat in jouw geval gunstiger uitpakt, hangt af van je patroon. Werk je thuis en draai je overdag de was, dan past zuid goed. Ben je overdag weg en verbruik je vooral 's ochtends en 's avonds, dan doet oost-west meer voor je rekening ondanks de lagere jaaropbrengst.

Er zijn nog drie praktische argumenten die bij deze keuze horen en die los staan van de rekensom.

Bij een plat dak passen er in een oost-westopstelling méér panelen op hetzelfde oppervlak. Panelen op het zuiden moeten onderling afstand houden om elkaar niet te beschaduwen; bij een rug-aan-rugopstelling oost-west vervalt dat grotendeels. Meer panelen met een lagere opbrengst per paneel kan in totaal meer opleveren dan minder panelen op zuid.

De belasting op de constructie is bij een oost-westopstelling gunstiger. De panelen liggen vlakker, vangen minder wind en vragen minder ballast. Bij een plat dak op een appartementengebouw is dat regelmatig de doorslaggevende factor, omdat de draagcapaciteit de grens bepaalt.

En de belasting op het net is vlakker. Een wijk vol zuidopstellingen levert allemaal tegelijk terug rond het middaguur, en dat is precies het moment waarop de netspanning oploopt en omvormers terugschakelen. Een gespreide opbrengst heeft daar minder last van.

Wat dit alles níet betekent, is dat je bestaande zuidopstelling verkeerd ligt. Panelen verplaatsen om deze reden komt er niet uit. Het betekent dat de vraag anders is geworden voor wie nu kiest, en dat een aanbieder die zuid als vanzelfsprekend presenteert een verouderd uitgangspunt hanteert.

Vraag daarom bij een offerte om twee varianten met dezelfde investering: één op de meest gunstige oriëntatie en één gespreid, met per variant de jaaropbrengst, en een schatting van het eigen verbruik dat wordt gedekt. Dat tweede getal is voortaan het getal dat telt, en het is het getal dat vrijwel nooit op een offerte staat.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: de dagcurve van een zuidopstelling naast die van oost-west, met het verbruikspatroon van een huishouden eroverheen.

Aanvullend beeld: panelen op zuid met onderlinge afstand, naast een rug-aan-rugopstelling oost-west.

De windbelasting en ballast bij beide opstellingen.

Een wijk vol zuidopstellingen die allemaal tegelijk terugleveren.

Veelgestelde vragen

Levert zuid het meest op? Per jaar wel, en die opbrengst is geconcentreerd rond het middaguur.

Hoeveel minder levert oost-west? In de orde van tien tot vijftien procent bij een gebruikelijke hellingshoek.

Waarom won zuid vroeger altijd? Omdat met saldering elke teruggeleverde kilowattuur even veel waard was.

Wat verandert er per 1 januari 2027? Dan telt het aandeel dat je zelf gebruikt.

Voor wie past zuid nog steeds? Voor wie thuis werkt en overdag verbruikt.

Wat is het voordeel op een plat dak? Er passen meer panelen op hetzelfde oppervlak, met minder ballast.

Wat vraag ik in een offerte? Twee varianten met per variant het eigen verbruik dat wordt gedekt.