Quinta Monroy in Chili - een half huis dat de bewoners zelf afbouwen
Sobere, functionele sociale woningbouw zonder architectonische opsmuk — en dat is hier een principe en geen bezuiniging. Het gebouwde deel bestaat uit betonnen en gemetselde volumes met de voorzieningen erin. Daartussen zitten open ruimten die bewust leeg zijn gelaten. Het beeld van het complex verandert daardoor met de jaren, naarmate bewoners die ruimten invullen — met materialen en in een stijl die zij zelf kiezen. Het gebouw is bij oplevering dus niet af, en dat is bij architectuur een ongebruikelijk uitgangspunt: de architect ontwerpt de helft en laat de andere helft aan de bewoner.
- Gebouwsoort
- Grondgebonden woningen in een compacte, gestapelde opzet. Sociale woningbouw.
- Bouwperiode
- Nieuwbouw, 2000 tot 2010.
- Bouwjaar
- Opgeleverd in 2003.
- Gebouwtype
- Woningbouwproject voor 93 gezinnen op een halve hectare in Iquique, in het noorden van Chili. Ontworpen door ELEMENTAL onder leiding van Alejandro Aravena, die in 2016 de Pritzker Prize ontving. De woningen zijn gegroepeerd rond een reeks binnenhoven.
- Koop of huur
- Koop, met overheidssubsidie. De bewoners werden eigenaar van hun woning.
- Energielabel
- Niet van toepassing in de Nederlandse systematiek. Het project ligt in een woestijnklimaat met een geheel andere bouwopgave.
Quinta Monroy in Iquique is een woningbouwproject voor 93 gezinnen dat in 2003 werd opgeleverd. Het budget bedroeg ongeveer tienduizend dollar per huishouden — genoeg voor ongeveer de helft van een fatsoenlijke woning.
De gebruikelijke oplossing bij zo'n budget is een kleine, complete woning bouwen, ver van de stad waar de grond goedkoop is. Het ontwerpteam koos het omgekeerde: een half goed huis, op een goede plek.
Wat wordt gebouwd, is het deel dat een bewoner zelf niet kan maken: de constructie, het dak, de badkamer, de keuken, de trap, de aansluitingen. Daarnaast wordt bewust ruimte opengelaten, met de constructie er al omheen, zodat bewoners die later zelf invullen naarmate zij het kunnen betalen.
Vier jaar na oplevering was zichtbaar dat dat gebeurde: de open ruimten waren grotendeels ingevuld, en de waarde van de woningen was gestegen.
Waarom dit voor jou relevant is. De situatie is niet de Nederlandse, en het onderliggende idee wel — en het raakt aan iets waar zelfbouwers en klussers hier dagelijks tegenaan lopen.
Bouw wat je later niet meer kunt veranderen, en laat open wat je later zelf kunt doen. Constructie, fundering, leidingtracés, dakopbouw en isolatie zijn achteraf duur of onmogelijk aan te passen. Een keuken, een badkamerafwerking, een tussenwand of een zolderindeling zijn dat niet.
Wie met een beperkt budget verbouwt, kan dat als volgorde gebruiken. Het is precies het omgekeerde van wat er meestal gebeurt, waarbij het zichtbare eerst komt en de installatie en isolatie sluitpost zijn.
Voor architecten en ontwikkelaars is het een van de invloedrijkste woningbouwprojecten van deze eeuw, en het is bruikbaar bij elk gesprek over betaalbaarheid: de vraag is niet alleen wat een woning kost, maar wat je eerst bouwt.
Er is ook kritiek, en die hoort erbij. Onderzoek jaren later liet zien dat de uitbreidingen niet altijd volgens de bedoelde constructieve uitgangspunten zijn uitgevoerd, en dat het beheer van de gedeelde binnenhoven ingewikkelder bleek dan voorzien. Zelfbouw zonder begeleiding levert ook risico's op — een les die in Nederland net zo goed geldt.
Toegepaste maatregelen
- de helft van een woning gebouwd, met de andere helft als voorbereide open ruimte
- de constructie, het dak, de sanitaire voorzieningen en de aansluitingen als gebouwd deel
- uitbreidingsruimte vooraf ontworpen, met de dragende structuur er al omheen
- groepering rond gedeelde binnenhoven
- behoud van een locatie in de stad in plaats van goedkope grond aan de rand
[CONTROLEREN: constructieprincipe en materialen preciezer opvragen.]
Bouwmethode en materialen
Na-isolatie
Niet van toepassing: ander klimaat, andere opgave. In een woestijnklimaat is de opgave koeling en temperatuurdemping, niet warmteverlies.
Het overdraagbare principe is wel bouwfysisch: wat je later niet kunt aanpassen, doe je nu. Bij een Nederlandse verbouwing betekent dat isolatie en luchtdichting aanbrengen zolang een constructie open ligt, ook als het budget dan krap is. Een wand die dicht is, gaat niet nog een keer open.
Energievoorziening
Niet vergelijkbaar met de Nederlandse situatie.
Hoe de ventilatie is geregeld
[CONTROLEREN: ventilatieprincipe opvragen. In dit klimaat is natuurlijke ventilatie en schaduwwerking het uitgangspunt.]
Prestatie en certificering
Toekomstplannen
Het project is naar zijn aard nooit af. De uitbreidingen door bewoners lopen door.
Er is inmiddels onderzoek gedaan naar hoe het complex zich vijftien jaar na oplevering heeft ontwikkeld, met gemengde uitkomsten over de constructieve kwaliteit van de zelfgebouwde delen en over het beheer van de gemeenschappelijke ruimten.
Betrokken partijen
Architect: ELEMENTAL, onder leiding van Alejandro Aravena.
Opdrachtgever: de Chileense overheid, binnen een sociaal woningbouwprogramma.
[CONTROLEREN: aannemer, constructeur en de betrokken lokale organisaties opvragen.]
Producten, materialen en gereedschap
Beton en metselwerk voor de gebouwde delen.
Door bewoners zelf gekozen materialen voor de uitbreidingen — in de praktijk sterk uiteenlopend.
[CONTROLEREN: het oorspronkelijke materiaalpakket preciezer opvragen.]
Waarom dit inspireert
Wat je hiervan kunt meenemen
Herkomst
Zie voor meer informatie
- CPO Boshoven in Meppel - 42 woningen door de bewoners zelf ontwikkeldProject
- Keukenverbouwing voorbereidenChecklist
- Op de Bees bij Schimmert - achttien mensen in tiny houses op eigen grondProject
- Isolatie kiezen per bouwdeelKennisbank
- Wat kost een verbouwing per vierkante meterRekenhulp
- Wat kost het bouwen van een huis?Prijsgids
Reacties
We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.