Het bouwjaar van een woning achterhalen

Het bouwjaar in de openbare registers klopt niet altijd, en het zegt niet alles. Een woning uit 1932 die in 1975 volledig is gerenoveerd, gedraagt zich deels als een woning uit 1975.

Dit artikel gaat over de bronnen waarmee je het bouwjaar en de bouwgeschiedenis achterhaalt, en over de bouwkundige aanwijzingen waarmee je de registers kunt toetsen.

Het bouwjaar staat in de Basisregistratie Adressen en Gebouwen. Dat is de bron die overal wordt gebruikt, ook voor het energielabel en voor de woningwaardering.

Dat jaartal is het oorspronkelijke bouwjaar van het pand, en het kan afwijken van de werkelijkheid. Bij oude panden is het soms een schatting; bij herbouw na sloop staat er soms het jaar van herbouw en soms het oude jaar; en bij ingrijpende verbouwing blijft het oude jaar staan.

De vergunninghistorie bij de gemeente is de tweede bron. Daar staan de bouwvergunningen met tekeningen, en daaruit volgt de bouwgeschiedenis: wanneer er is uitgebouwd, verbouwd, gesplitst of van functie veranderd.

Het bouwarchief van de gemeente bevat de tekeningen. Voor panden van na ongeveer 1900 is dat in veel gemeenten aanwezig, met wisselende volledigheid.

Het Kadaster geeft de eigendomsgeschiedenis en, bij een appartement, de splitsingsakte met de datum van splitsing.

Daarnaast zijn er bouwkundige aanwijzingen: het metselverband, het vloertype, de kap, de kozijnprofielen, het schakelmateriaal en de installaties. Die vertellen wanneer een onderdeel is aangebracht, en dat kan per bouwdeel verschillen.

Zoek het adres op in de openbare registers en noteer het bouwjaar dat daar staat.

Vraag bij de gemeente de vergunninghistorie op en de bijbehorende tekeningen.

Kijk of het bouwjaar past bij wat je ziet. Een woning uit 1965 met massieve muren en houten balklagen klopt niet; dan is er iets aan de hand met de registratie of met het pand.

Kijk naar het metselverband en de spouw: die dateren de gevel.

Kijk naar de vloeren en de kap: die dateren de constructie.

Kijk naar de kozijnen, het glas en de meterkast: die dateren de laatste ingreep en niet het pand.

Kijk naar datumaanduidingen: in de afstandhouder van dubbel glas, op het typeplaatje van installaties, op de achterzijde van schakelmateriaal, en soms in een gevelsteen.

Vraag bij een appartement de splitsingsakte op; de datum van splitsing zegt iets over de geschiedenis van het gebouw.

Zelf doen: het bouwjaar opzoeken in de openbare registers.

Zelf doen: de vergunninghistorie en de tekeningen opvragen bij de gemeente.

Zelf doen: de bouwkundige aanwijzingen aflopen en vergelijken met het geregistreerde jaar.

Zelf doen: datumaanduidingen zoeken op glas, installaties en schakelmateriaal.

Zelf doen: een terugmelding doen wanneer het bouwjaar aantoonbaar onjuist is.

Niet zelf doen: bouwhistorisch onderzoek bij een monument.

Wat je nooit moet doen: een oordeel over de constructie baseren op het geregistreerde bouwjaar zonder de latere ingrepen te kennen. Die ingrepen bepalen vaak meer dan het oorspronkelijke jaar.

De Basisregistratie Adressen en Gebouwen is een wettelijke basisregistratie; gegevens daaruit worden door overheden gebruikt als authentiek gegeven.

Wanneer het bouwjaar aantoonbaar onjuist is, kan bij de gemeente een terugmelding worden gedaan. De gemeente onderzoekt dat en past zo nodig aan.

Het bouwjaar heeft praktische gevolgen: voor het energielabel bij ontbrekend bewijs, voor de woningwaardering bij verhuur, en voor de vraag welk niveau van eisen gold bij de bouw.

Bij verbouw geldt het rechtens verkregen niveau; dat volgt uit de vergunningen en dus uit de bouwgeschiedenis, niet uit het bouwjaar alleen.

Bij een monument staat het pand in het rijksmonumentenregister of in een gemeentelijke lijst; daar staan doorgaans ook bouwhistorische gegevens.

Bouwtekeningen uit een gemeentelijk archief zijn openbaar, met beperkingen voor recente tekeningen in verband met veiligheid en privacy.