Dakgoten: typen, materialen en waarom ze overlopen

De goot vangt het water van het dak op en leidt het naar de afvoer. Het is een onopvallend onderdeel met een grote invloed: een goot die overloopt of die lekt, is de meest voorkomende oorzaak van vochtschade aan een gevel.

Dit artikel gaat over de gangbare gootvormen in Nederland, over de materialen, en over de vier redenen waarom een goot niet doet wat hij moet doen.

Er zijn drie hoofdvormen. Een hanggoot hangt met beugels aan de dakrand of aan het boeiboord, buiten het gevelvlak. Een mastgoot of bakgoot is een gootbak van hout of van metaal die op klossen of op de muurplaat ligt, vaak deels boven de gevel. En een verholen goot ligt binnen het dakvlak, achter een boeiboord of achter een dakrand, en is van buitenaf niet zichtbaar.

De goot moet afschot hebben naar de tuit, ongeveer twee tot vijf millimeter per meter. Zonder afschot blijft er water staan, en stilstaand water is bij elk gootmateriaal de belangrijkste oorzaak van vroegtijdig einde.

De maat van de goot en van de afvoer volgt uit het dakoppervlak dat erop afwatert en uit de neerslagintensiteit waarmee wordt gerekend. Bij hevige buien is de afvoer eerder maatgevend dan de goot.

Materialen: zink is gangbaar en gaat dertig tot vijftig jaar mee; kunststof is goedkoop en werkt sterk bij temperatuurwisselingen; aluminium is licht en wordt vaak in één stuk ter plaatse gevormd; koper gaat het langst mee; en een houten mastgoot met een zinken of een kunststof binnenbekleding komt bij vooroorlogse woningen veel voor.

Bij een houten mastgoot is het hout de constructie en de bekleding de waterkering. Lekt de bekleding, dan rot het hout van binnenuit, en dat zie je pas wanneer de goot doorzakt.

Kijk waar de goot zit en waar hij van gemaakt is; dat bepaalt het onderhoud en de levensduur.

Beoordeel het afschot door een emmer water in het verste punt te gieten en te kijken of het naar de tuit loopt.

Kijk of er water in de goot blijft staan na een droge dag. Dat is de eenvoudigste aanwijzing dat er iets mis is.

Kijk naar de gevel onder de goot. Groene aanslag, een vochtige baan of afgevroren stenen in een lijn onder de goot wijzen op overlopen.

Kijk naar de beugels: zitten ze vast, staan ze op gelijke afstand, en hangt de goot recht?

Kijk bij een houten mastgoot naar de onderzijde en naar de kopse einden. Verkleuring, zwarte plekken en zacht hout bij een priktest betekenen dat er water achter de bekleding zit.

Kijk of de dakrand ver genoeg in de goot steekt. Steekt hij te kort, dan loopt water bij wind achter de goot langs de gevel in.

Zelf doen: de goot schoonmaken en de afvoer doorspoelen met een emmer water.

Zelf doen: het afschot testen en beoordelen of er water blijft staan.

Zelf doen: bladvangers plaatsen in de tuiten.

Zelf doen: de gevel onder de goot beoordelen op aanslag en op vochtsporen.

Niet zelf doen: een goot vervangen of het afschot herstellen op hoogte.

Niet zelf doen: een houten mastgoot herstellen; daar zit constructie en waterkering in één.

Wat je nooit moet doen: een lekkende zinken goot dichtsmeren met kit of bitumen. Dat houdt vocht vast tegen het zink en versnelt de aantasting.

Voor de afvoer van hemelwater gelden normen waarin de benodigde gootmaat en afvoercapaciteit worden bepaald op basis van het dakoppervlak en de neerslagintensiteit.

Hemelwater moet op eigen terrein of op de daarvoor bestemde voorziening worden verwerkt. Gemeenten stellen daar regels over in het omgevingsplan; veel gemeenten staan geen nieuwe aansluitingen van regenwater op het gemengde riool meer toe.

Water lozen op het erf van de buurman is verboden op grond van artikel 5:52 van het Burgerlijk Wetboek.

Bij een gedeelde goot op de erfgrens, zoals bij twee-onder-een-kapwoningen voorkomt, is de goot mandelig en zijn onderhoud en kosten gezamenlijk.

Bij een appartement zijn goten en hemelwaterafvoeren gemeenschappelijk, ook wanneer een afvoer over een privébalkon loopt.

Bij een huurwoning is het schoonhouden van goten die zonder hulpmiddelen bereikbaar zijn doorgaans een kleine herstelling voor de huurder; vervanging is voor de verhuurder.