Een tiny house indelen: plattegrond, vide, trap en berging op minder dan vijftig vierkante meter

Deze pagina is voor wie een tiny house laat bouwen, koopt of zelf ontwerpt en de indeling wil begrijpen voordat de wanden staan: de zonering, de maten die de regels en het comfort vragen, de vide en de trap, de natte ruimte, de keuken en de berging. Ze gaat over de indeling en het gebruik van de ruimte; het bouwen, de kosten en de plek staan in een eigen kennisbankartikel, de woningvorm in het woningtype, en het klein wonen in een groep op een eigen pagina.

Een tiny house heeft tussen vijftien en vijftig vierkante meter, en bij een verplaatsbaar huis meestal twintig tot dertig. Dat oppervlak moet dezelfde functies dragen als een woning van honderd: slapen, zitten, koken, eten, wassen, werken en bergen. Er zijn drie manieren om dat te doen. Stapelen: de slaapplek boven de natte ruimte of de keuken, in een vide onder het dak. Dubbel gebruiken: een tafel die bureau is, een trap die kast is, een bank die bed is. En naar buiten schuiven: een berging, een veranda of een overkapping die de woning in de zomer twee keer zo groot maakt.

De zonering begint bij de deur. De natte ruimte en de keuken liggen bij voorkeur aan één kant, zodat de leidingen kort zijn en de techniek in één kast past; de woonkamer krijgt het licht en het uitzicht; de slaapplek ligt het verst van de deur. In een verplaatsbaar huis op een trailer bepaalt ook het gewicht de plaats: zware delen, zoals de natte ruimte met boiler en het keukenblok, liggen boven de assen.

De vide is een verdieping in het klein. Onder een dak van vier meter hoog blijft er, na vloer en isolatie, ongeveer 1,10 tot 1,30 meter over boven de vide en 2,00 tot 2,20 meter eronder. Dat is genoeg om te liggen en te zitten op het matras, niet om te staan; wie de vide als slaapkamer wil laten tellen, heeft een hoogte nodig die de regels aan een verblijfsruimte stellen, en die haalt een verplaatsbaar huis niet. De vide is daarmee bergruimte of een slaapnis, en de regels voor een vaste trap en een leuning gelden zodra er wordt geslapen. Een ladder is licht en kost geen vloer, maar hij is 's nachts en op leeftijd de reden dat mensen het huis verlaten. Een steile trap met bergruimte eronder is de gebruikelijke oplossing; hij kost zeventig tot honderd centimeter vloer.

Licht en lucht zijn in een kleine ruimte zwaarder dan in een grote. Twee mensen produceren dezelfde hoeveelheid vocht als in een grote woning, maar in een tiende van het volume; ventilatie is daarom geen keuze maar een systeem, met toevoer in de woonkamer en afvoer in de natte ruimte en de keuken. Ramen aan twee kanten geven dwarsventilatie en maken de ruimte groter dan hij is; een raam in de vide voert de warmte af die zich daar verzamelt.

De berging is het ontwerp achter het ontwerp. Onder de vloer van een huis op een trailer zit vaak een halve meter die als lade of luik bereikbaar is; de trap draagt lades; boven de deur en langs het plafond lopen kasten; en buiten hoort een berging voor fietsen, gereedschap en seizoensgoed. Wie de berging niet tekent, krijgt hem later in de woonkamer.

Een plattegrond zonder maten van de vrije hoogte onder en boven de vide: dan weet je niet of je er kunt zitten.

Een ladder als enige weg naar de slaapplek, of een trap zonder leuning en zonder bergruimte.

Natte ruimte en keuken aan twee uiteinden van het huis: lange leidingen, twee techniekkasten, gewicht verkeerd verdeeld.

Geen ventilatiesysteem, alleen een raam dat open kan; condens op de ramen in de eerste winter.

Minder dan twee kubieke meter bergruimte in het ontwerp, of geen buitenberging.

Een bank, een tafel en een bed die alle drie apart zijn getekend in een huis van twintig vierkante meter.

Zelf: de plattegrond op ware grootte uitzetten met tape op een vloer en er een dag in leven, de bergruimte tellen in kubieke meters, meubels kiezen die twee dingen doen, een raam aan twee kanten eisen.

Zelf met enige handigheid: kasten en een trapkast maken, een buitenberging plaatsen.

Niet zelf: de constructie van de vide en de trap bepalen, het ventilatiesysteem ontwerpen en de gasinstallatie aanleggen; dat vraagt een ontwerper, een installateur en bij gas een gecertificeerd bedrijf.

Een tiny house waarin wordt gewoond, is een woning in de zin van het Besluit bouwwerken leefomgeving. Voor een verblijfsruimte gelden eisen aan vrije hoogte, oppervlakte, daglicht en ventilatie, met lagere waarden voor tijdelijke bouw dan voor permanente; een vide met minder dan de vereiste vrije hoogte telt niet als verblijfsruimte en mag als slaapnis of berging worden gebruikt. Een vaste trap naar een verblijfsruimte moet voldoen aan eisen voor breedte, optrede, aantrede en leuning; een ladder voldoet daar niet aan.

Voor een verplaatsbaar huis gelden de maten van de wegenverkeerswet zolang het rijdt: 2,55 meter breed, 4 meter hoog, en een gewicht dat bij de trailer en het rijbewijs past. Dat bepaalt de indeling meer dan enige bouwregel.

Ventilatie moet voldoen aan de capaciteitseisen per verblijfsruimte, natte ruimte en keuken; een rookmelder is verplicht op de enige bouwlaag en, bij een vide waar wordt geslapen, in de vluchtroute vanaf de slaapplek. Bij een gaskooktoestel of een gaskachel gelden de eisen aan luchttoevoer en afvoer, en aan wie eraan mag werken. Regels veranderen en gemeenten stellen eigen eisen aan tiny houses; vraag het na bij de gemeente vóór het ontwerp.