Energierekening verlagen: de volgorde die het meeste oplevert

Wat je in welke volgorde aanpakt om je energierekening omlaag te krijgen. Er is geen gebrek aan maatregelen; er is gebrek aan volgorde. En de volgorde is precies wat het verschil maakt tussen een investering die zichzelf terugverdient en een die dat nooit doet.

De regel achter alles: eerst de schil, dan de installatie. Een warmtepomp in een slecht geïsoleerde woning is een dure manier om een probleem te verplaatsen. Zonnepanelen op een dak boven een tochtige zolder ook.

Een woning verliest warmte via de vloer, de gevel, het dak, de ramen en de ventilatie. Hoeveel via welke route, verschilt sterk per woning, en dat is de reden waarom er geen universeel antwoord is.

Grofweg geldt voor een doorsnee Nederlandse woning van vóór 1990: het dak en de gevel zijn samen goed voor het grootste deel van het verlies, de ramen voor een fors deel, en de vloer voor minder dan mensen denken — maar de vloer is wel de goedkoopste plek om iets aan te doen.

Daarnaast is er verlies dat niet door de schil gaat maar door de installatie. Een cv-ketel die op tachtig graden aanvoert, haalt niet het rendement waarvoor hij is gekocht. Een hoogrendementsketel wint zijn rendement door de waterdamp in de rookgassen te laten condenseren, en dat gebeurt alleen als het retourwater koud genoeg terugkomt. Bij een lagere aanvoertemperatuur gebeurt dat wel, bij een hoge niet.

En er is verlies dat helemaal geen techniek is maar gedrag en instelling: de temperatuur waarop je stookt, hoe lang je doucht, of je wasgoed in de droger gaat, en of de radiatorkranen in ongebruikte kamers openstaan.

De volgorde die daaruit volgt, is de volgorde van dit artikel: meten, dan instellen, dan de schil van onder naar boven, dan de installatie, dan opwekken.

Meet eerst waar het heen gaat. Vrijwel elke Nederlandse woning heeft een slimme meter met een P1-poort. Een uitleesapparaat van vijftig tot honderd euro laat je per uur zien wat er gebeurt. Binnen een week weet je of je probleem gas is of stroom, en of het aan verwarmen ligt of aan iets anders.

Kijk naar het gasverbruik per graaddag. Vergelijk je verbruik met vorig jaar in dezelfde maand. Zonder correctie voor het weer zegt een vergelijking weinig.

Voel de schil. Loop op een koude dag met je hand langs de binnenzijde van gevel, vloer en ramen. Waar het merkbaar kouder is, verlies je warmte. Een geleende of gehuurde warmtebeeldcamera maakt dat in één avond zichtbaar.

Kijk naar de cv-instelling. Wat is de aanvoertemperatuur van de ketel? Staat die boven de zeventig graden, dan is er zonder enige investering winst te halen.

Kijk naar de radiatoren. Worden ze allemaal even warm? Blijft er één koud terwijl een andere gloeit, dan is de installatie niet ingeregeld en stook je te veel om de koudste kamer warm te krijgen.

Kijk naar de kieren. Brievenbus, kruipluik, dakluik, kabeldoorvoeren, de aansluiting van de vloer op de gevel. Dit is de goedkoopste winst die er is, mits de ventilatie geregeld blijft.

Zelf doen. De aanvoertemperatuur van de cv-ketel verlagen naar zestig graden en kijken of het comfort blijft. Een uitleesapparaat op de P1-poort zetten. Kieren dichten bij brievenbus, kruipluik, dakluik en doorvoeren. Tochtstrips aanbrengen. Radiatorfolie achter radiatoren aan een buitenmuur. Radiatoren ontluchten. Gordijnen 's avonds sluiten, maar niet vóór de radiator. Douchetijd verkorten en een waterbesparende douchekop plaatsen. Wasgoed drogen zonder droger waar dat kan.

Niet zelf doen. Waterzijdig inregelen: dat vraagt meetapparatuur en kennis van de installatie. Spouwmuurisolatie. Dakisolatie van buitenaf. Alles aan de gasinstallatie. En een warmtepomp of zonnepanelen aansluiten.

Wat je vooral niet moet doen. Een woning kierdicht maken zonder ventilatie. Dat is de meest voorkomende manier waarop een besparingsproject in vocht en schimmel eindigt. En: geen warmtepomp of zonnepanelen kopen voordat de schil op orde is; dan koop je een installatie op een verkeerd uitgangspunt.

Voor isolatiemaatregelen en warmtepompen bestaat subsidie via de ISDE. Kernvoorwaarden: minimale isolatiewaarden, een minimaal oppervlak, en bij isolatie vaak de eis dat je twee maatregelen combineert. Vraag subsidie aan ná uitvoering maar binnen de gestelde termijn, en controleer de actuele voorwaarden bij RVO voordat je opdracht geeft.

Voor spouwmuurisolatie geldt dat spouwmuren verblijfplaats kunnen zijn voor vleermuizen. Isoleren zonder voorafgaand ecologisch onderzoek is in veel gemeenten niet toegestaan. Vraag de aannemer hoe dat is geregeld.

Bij verbouwing geldt via het Bbl een isolatie-eis voor het bouwdeel dat je aanpakt. Gaat het dak open, dan hoort er isolatie in.

Ben je huurder, dan zijn isolatiemaatregelen een zaak van de verhuurder. Je kunt ze voorstellen; bij sociale huur bestaan daarvoor procedures. Gedrag en instellingen zijn wel jouw terrein.

In een VvE vallen dak, gevel en vloer onder de vereniging. Individuele isolatie van het eigen appartement is beperkt tot de binnenzijde.

Het energielabel is verplicht bij verkoop en verhuur. Maatregelen die het label verbeteren, hebben effect op de waarde en op de leencapaciteit.

Er bestaan energiebespaarleningen met een gunstig tarief. Voor VvE's bestaat een aparte variant.