Brandveiligheid in een appartementengebouw

In een appartementengebouw is brandveiligheid niet iets van jouw woning alleen. Vluchtroutes, trappenhuizen, brandwerende scheidingen en soms een brandmeldinstallatie zijn gemeenschappelijk, en de VvE is daarvoor verantwoordelijk.

Dit artikel legt uit welke voorzieningen er zijn, wie waarvoor aan zet is, en wat je zelf kunt controleren. Het gaat nadrukkelijk ook over wat er in de praktijk misgaat, want dat is bijna altijd hetzelfde: spullen in de vluchtroute en een deur die niet meer dichtvalt.

Brandveiligheid in een gebouw berust op drie principes.

Compartimentering. Het gebouw is opgedeeld in brandcompartimenten, meestal per woning. De woningscheidende wanden, vloeren en de voordeur horen een brand een bepaalde tijd tegen te houden. Die tijd is bedoeld om te vluchten en de brandweer te laten komen.

Vluchtroutes. Vanuit elke woning moet je veilig naar buiten kunnen. Galerijen, trappenhuizen en gangen zijn daarvoor bedoeld en moeten vrij en rookvrij blijven.

Detectie en alarmering. Rookmelders in de woning, en in grotere gebouwen een brandmeldinstallatie die het hele complex alarmeert en soms rechtstreeks doormeldt.

Waar het misgaat is vrijwel altijd bij de menselijke kant: een voordeur waarvan de dranger is losgeschroefd omdat hij zo zwaar dichtviel, een fiets of kinderwagen in de gang, of een deur van het trappenhuis die met een wig openstaat voor de doorstroming.

Loop je gebouw eens na met de ogen van iemand die in het donker en in de rook naar buiten moet.

De voordeur van je woning. Valt hij vanzelf en volledig in het slot? Zit er een dranger op en werkt die? Zit er een kierstandhouder of iets anders dat hem openhoudt?

De gang en de galerij. Staat er iets? Fietsen, scootmobielen, kinderwagens, planten, schoenenrekken. Alles wat in een vluchtroute staat, is in rook een obstakel dat je niet ziet.

Het trappenhuis. Staan de deuren dicht? Is de noodverlichting aanwezig en brandt hij bij uitval? Zijn de vluchtroute-aanduidingen zichtbaar?

Opladen. Worden er e-bikes, scootmobielen of accu's opgeladen in de gang, het trappenhuis of de gemeenschappelijke berging? Dat is een reëel en groeiend risico, en veel VvE's hebben er nog geen regel over.

Doorvoeren. Zijn er leidingen of kabels door woningscheidende wanden getrokken zonder brandwerende afdichting? Dat gebeurt bij vrijwel elke verbouwing en het doorbreekt de compartimentering.

Zelf doen: rookmelders plaatsen en maandelijks testen, je voordeur controleren, en je eigen spullen uit de gang halen. Dat laatste klinkt klein en is de meest effectieve maatregel die er is.

Zelf doen: het gebouw nalopen met de checklist hieronder en de bevindingen schriftelijk bij het bestuur neerleggen. Een melding op papier heeft gewicht.

Niet zelf doen: werken aan de brandmeldinstallatie, aan drangers of aan brandwerende afdichtingen. Dat is werk voor een deskundige, en verkeerd uitgevoerd geeft schijnzekerheid.

Niet zelf doen: zelf beoordelen of een wand of deur brandwerend is. Dat vraagt kennis van het samenstel; een deur die er zwaar uitziet, hoeft het niet te zijn.

Sinds 1 juli 2022 zijn rookmelders verplicht op elke verdieping in alle woningen, ook in bestaande bouw. Voor een appartement betekent dat minimaal één melder, en meer bij meerdere verdiepingen.

Het Besluit bouwwerken leefomgeving stelt eisen aan brandcompartimentering, vluchtroutes en de aanwezigheid van voorzieningen. Het Bbl vervangt sinds 1 januari 2024 het Bouwbesluit 2012.

Heeft het gebouw een brandmeldinstallatie, dan gelden normen voor ontwerp en aanleg en voor beheer en onderhoud. Uit die laatste volgt dat er een aangewezen beheerder moet zijn, dat er periodiek wordt gecontroleerd en dat alles in een logboek wordt bijgehouden. Dat logboek is bij een controle het eerste waarnaar wordt gevraagd.

Bij bepaald gebruik is een gebruiksmelding bij de gemeente verplicht. Voor een gewoon woongebouw is dat meestal niet aan de orde, maar bij kamerverhuur of zorgwonen wel.

De VvE is verantwoordelijk voor de gemeenschappelijke delen. Individuele eigenaren zijn verantwoordelijk voor hun eigen woning, inclusief de rookmelders daarin.