Ventilatiekanalen reinigen in een wooncomplex

Over een dienst die vaak ongevraagd wordt aangeboden en soms nodig is: het reinigen van de afzuigkanalen van een complex.

Reinigen is geen vast interval maar een uitkomst van een beoordeling. Er bestaat geen algemene verplichting die zegt dat het elke zoveel jaar moet. Wat er wel is, is de vraag of het systeem nog de luchthoeveelheid haalt waarvoor het is ontworpen.

Het effect wordt vaak overschat. Een sterk vervuild kanaal kost capaciteit, maar in de meeste complexen zit het verlies in het laatste stukje: het ventiel, de flexibele slang in de woning en het filter. Dat is bereikbaar en goedkoop.

En er is een risico dat zelden wordt genoemd. Waar kanalen door een brandscheiding gaan, zitten voorzieningen die die scheiding in stand houden. Wie daar met reinigingsapparatuur langsgaat zonder te weten wat er zit, kan die voorziening beschadigen.

Afgezogen lucht uit keukens en badkamers bevat vet, stof en vocht. Dat slaat neer op de kanaalwand, het eerst en het meest in het horizontale deel vlak achter het ventiel en in de bocht naar de schacht. In het verticale deel is de aanslag doorgaans dunner, omdat de luchtsnelheid daar hoger is.

Een laag aanslag maakt de doorsnede kleiner en de wand ruwer. Beide kosten capaciteit, en de ventilator compenseert dat niet vanzelf. Bij een systeem dat al krap was ingeregeld, is een paar procent verlies genoeg om klachten te veroorzaken.

Het vetgehalte bepaalt hoe snel dat gaat. Een keukenafzuiging vervuilt sneller dan een badkamerafzuiging, en een complex waar op het collectieve kanaal is doorgekookt met motorkappen vervuilt aanzienlijk sneller dan een complex waar dat niet gebeurt.

De reiniging zelf gebeurt mechanisch, met roterende borstels aan een flexibele as, en met onderdruk zodat het losgemaakte vuil wordt afgevoerd en niet in de woningen terechtkomt. Een goede uitvoerder maakt vooraf en achteraf beelden van het kanaal.

Meet in plaats van te schatten. Vraag om een luchthoeveelheidsmeting per woning en vergelijk die met wat het ontwerp of de norm vraagt. Dat is de enige onderbouwing die telt.

Kijk achter het ventiel. Draai er een los en kijk in het eerste stuk kanaal. Zit daar een laag vet, dan is dat het beeld voor het hele complex.

Beoordeel het klachtenpatroon. Klachten in het hele blok wijzen op de installatie of de kanalen. Klachten in een paar woningen wijzen op lokale oorzaken.

Vraag naar de historie. Is er ooit gereinigd, en is daar een rapport van met beelden? Zonder beeldmateriaal is er geen bewijs van wat er is gebeurd.

Wees kritisch op ongevraagde aanbiedingen. Een partij die zonder meting een prijs per woning noemt en met een verplichting schermt, verkoopt iets wat niet is vastgesteld.

Zelf. Het ventiel losdraaien, schoonmaken en in dezelfde stand terugplaatsen. Markeer de stand eerst. Het eerste stuk flexibele slang uitzuigen als je erbij kunt.

Zelf. Als bestuur: een meting laten doen en offertes vergelijken op basis daarvan, in plaats van op een prijs per woning zonder onderbouwing.

Niet zelf. Kanalen mechanisch reinigen, in schachten werken, of iets doen aan doorvoeren door brandscheidingen. En niet zelf een ventiel opendraaien om meer lucht te krijgen; dat haalt het weg bij de buren.

Er bestaat geen algemene wettelijke reinigingsfrequentie voor ventilatiekanalen in woongebouwen. Wat wel geldt, is de eis aan de luchtverversing zelf: bij bestaande bouw ten minste 0,7 dm³/s per m² vloeroppervlakte in een verblijfsruimte, met een minimum van 7 dm³/s, bepaald volgens NEN 8087.

Waar kanalen door een brandscheiding gaan, moeten voorzieningen die scheiding in stand houden. Laat vaststellen wat er zit voordat er wordt gereinigd, en laat na afloop controleren of het nog functioneert.

Bij complexen van vóór 1994 kan isolatie rond kanalen asbesthoudend zijn. Stel dat vast vóór er mechanisch wordt gewerkt; dat is geen formaliteit maar de reden om een inventarisatie te hebben.

Werk in een privegedeelte vraagt toegang tot de woning. Regel dat met een aankondiging en een tweede ronde voor wie niet thuis was; een streng die half is gereinigd, levert een half resultaat op.