Mv-boxen en centrale ventilatoren vervangen

Over het moment waarop de ventilatie van een complex aan vervanging toe is, en over de keuzes die je dan in één keer maakt voor de komende twintig jaar.

De aanleiding is zelden een defect. Meestal is het geluid, of een oplopend aantal klachten, of het besef dat de installatie uit de bouwtijd stamt en dat niemand weet wanneer er voor het laatst iets aan is gedaan.

Vervangen is het moment om te sturen. Een oude installatie draait constant op één stand. Een nieuwe kan sturen op vocht, op aanwezigheid of op CO2, en dat scheelt energie en klachten tegelijk.

En het is het moment waarop het geld anders loopt. Voor een VvE komt subsidie voor verduurzaming niet uit de regeling voor particuliere woningeigenaren maar uit de regeling voor verenigingen van eigenaars.

Een ventilatiebox of centrale ventilator slijt aan de lagers en aan de motor. De eerste signalen zijn geluid en trilling, daarna volgt capaciteitsverlies en tot slot uitval. Bij een centrale unit gaat dat langzaam en merkt niemand het, tot de klachten in het hele blok tegelijk komen.

De levensduur ligt bij individuele boxen doorgaans rond vijftien tot twintig jaar en bij een goed onderhouden centrale unit hoger. Wat de levensduur het meest beïnvloedt is vervuiling: een unit die vet en stof verwerkt zonder filterwissel gaat korter mee.

Bij vervanging spelen drie keuzes.

Sturing. Constant draaien, handmatig schakelen, of automatisch regelen op vocht, aanwezigheid of CO2. Sturing bespaart energie en verhoogt de capaciteit op het moment dat het nodig is — na het douchen, tijdens het koken.

Geluid. In naoorlogse complexen zit de box vaak in een kast naast een slaapkamer. Bij vervanging is trillingsdemping, een goede ophanging en een geluidsdemper in het kanaal het verschil tussen een installatie die aan blijft staan en een installatie die door bewoners wordt uitgezet.

Warmteterugwinning. Bij een afzuigsysteem is dat niet zonder meer mogelijk; er is geen mechanische toevoer om warmte aan af te geven. Decentrale wtw-units per woning kunnen een tussenweg zijn, en die zijn sinds 2026 opgenomen in de maatregelenlijst van de subsidieregeling voor VvE's.

Luister. Een box die bromt, tikt of trilt in de kast is aan het einde. Vraag bewoners of het geluid is toegenomen; dat is een betrouwbaarder signaal dan een momentopname.

Vraag wie het apparaat uit zet. In elk complex met geluidsklachten staan boxen uit. Dat is geen bewonersgedrag maar een ontwerpfout die met vervanging is op te lossen.

Kijk naar de leeftijd. Zoek het typeplaatje; daar staat vaak een bouwjaar. Een installatie uit de bouwtijd van een complex uit de jaren zeventig is per definitie aan vervanging toe.

Meet de capaciteit voordat je besluit. Haalt de installatie de waarden nog, dan is onderhoud goedkoper dan vervanging; haalt hij ze niet, dan is dat het argument voor de vergadering.

Kijk naar het onderhoudsspoor. Is er ooit een filter gewisseld, en staat dat ergens? Een installatie zonder spoor is meestal ook zonder onderhoud.

Zelf. Het typeplaatje zoeken, de leeftijd bepalen, filters vervangen waar dat kan en het geluid in kaart brengen door het bij bewoners na te vragen.

Zelf, als bestuur. De vervanging bundelen met kanaalreiniging en met inregelen in één opdracht, en de subsidieroute vooraf uitzoeken in plaats van achteraf.

Niet zelf. Boxen vervangen, elektrisch aansluiten, dakdoorvoeren aanpassen of inregelen. En niet: een grotere ventilator plaatsen om klachten op te lossen zonder te weten waar het verlies zit.

Voor bestaande bouw geldt de eis aan luchtverversing van ten minste 0,7 dm³/s per m² vloeroppervlakte in een verblijfsruimte van een woonfunctie, met een minimum van 7 dm³/s, bepaald volgens NEN 8087. Een vervangen installatie moet dat ten minste weer halen.

Voor een VvE loopt subsidie voor verduurzaming via de subsidieregeling voor verenigingen van eigenaars, en niet via de regeling voor particuliere woningeigenaren. Die regeling loopt tot 2030, kent sinds 2026 geen maximum per vereniging meer en heeft decentrale ventilatie met warmteterugwinning aan de maatregelenlijst toegevoegd. Bedragen en voorwaarden wijzigen per jaar; raadpleeg de actuele regeling voordat je begroot.

Vervanging van een gemeenschappelijke installatie is een besluit van de vergadering. Gaat het om een verbetering en niet alleen om vervanging, dan kan een andere meerderheid nodig zijn; kijk in het splitsingsreglement.

Bij werk in een privegedeelte heb je toegang nodig; regel dat vooraf met een aankondiging en een inhaalronde.