Welke maatregel het meeste oplevert

Je wilt beginnen met verduurzamen en overal staat een andere volgorde. De installateur begint bij de warmtepomp, de isolatiebedrijven bij hun eigen product, en het energielabel geeft een lijst zonder prioriteit.

Deze pagina zet de volgorde op grond van kosten per bespaarde euro, en zegt erbij waar die volgorde niet opgaat. Wat een afzonderlijke maatregel kost, staat in de prijsgidsen; welke isolatie bij welk bouwdeel past, in een aparte pagina.

Elke maatregel heeft twee getallen: wat hij kost en wat hij per jaar bespaart. De verhouding daartussen bepaalt de volgorde, en die verhouding verschilt sterk per bouwdeel.

Inregelen en de aanvoertemperatuur verlagen staat bovenaan omdat er geen materiaal aan te pas komt. Een installatie die op 70 graden draait terwijl 55 volstaat, verstookt meer dan nodig, en dat corrigeer je met arbeid in plaats van met een investering. Dit is bovendien de voorwaarde voor elke latere warmtepomp.

Kierdichting staat hoog om een andere reden: het kost weinig en het levert vooral comfort. De besparing is bescheiden, het verschil in tochtgevoel is groot, en dat is voor de meeste mensen de aanleiding om verder te gaan.

Vloerisolatie staat hoog omdat het goedkoop is per vierkante meter en omdat de vloer een groot vlak is dat aan koude kruipruimte grenst. Het effect op comfort is direct voelbaar, en dat maakt het de maatregel met de beste verhouding tussen prijs en tevredenheid.

Spouwisolatie staat daarna, mits er een spouw is en mits die schoon en droog is. Zonder vooronderzoek is dit de maatregel die het vaakst misgaat.

Dakisolatie is duurder per vierkante meter maar het dak is het bouwdeel met het grootste temperatuurverschil. Op een onverwarmde zolder isoleer je de zoldervloer; wordt de zolder gebruikt, dan het dakvlak, en dat is een factor duurder.

Glas staat laag omdat het per bespaarde euro het duurst is. Uitzondering: enkel glas. Van enkel naar HR++ is een van de grootste sprongen die er bestaat en die hoort ver naar voren.

De installatie komt als laatste. Een warmtepomp in een woning die nog niet is aangepakt, is een grote investering met een klein rendement.

Je herkent je eigen positie in die volgorde aan drie waarnemingen. Wat is de aanvoertemperatuur van je ketel op een koude dag. Zit er isolatie in vloer, spouw en dak, en hoe dik. En wat voor glas zit erin — tel de spiegelbeelden met een vlammetje.

Je herkent een woning waar de volgorde niet opgaat aan een monument of een beschermd gezicht, waar gevelisolatie en glasvervanging beperkt of verboden zijn en de volgorde noodgedwongen bij binnenisolatie en installatie begint.

Je herkent een appartement waar de volgorde anders loopt aan het feit dat gevel, dak en vloer van de vereniging zijn: dan begint de eigen route bij kierdichting, glas en installatie, en de rest loopt via de vergadering.

En je herkent een verkeerd advies aan de volgorde die begint bij het duurste zichtbare onderdeel.

Zelf kun je: de aanvoertemperatuur van je ketel aflezen en verlagen. De spiegelbeelden tellen met een vlammetje. De muurdikte meten bij een raamdag om te zien of er een spouw is. In de kruipruimte kijken vanaf het luik. Op zolder de isolatiedikte meten. En je gasverbruik delen door je gebruiksoppervlakte.

Verder kun je zelf kierdichten: tochtstrips, kierdichting rond kozijnen, en het afdichten van het kruipluik en het dakluik.

Wat je beter niet zelf doet: spouwisolatie beoordelen zonder vooronderzoek, en isoleren zonder de ventilatie mee te nemen.

Laat over aan een deskundige: het waterzijdig inregelen, het vooronderzoek voor de spouw, en het maatwerkadvies als je subsidie wilt aanvragen.

Bij het aanpakken van een bouwdeel geldt een minimumeis aan de isolatiewaarde van dat bouwdeel. Wie isoleert, moet dus meteen goed isoleren; half werk is niet toegestaan en het is bovendien zonde van de bereikbaarheid.

Voor spouwisolatie geldt de zorgplicht uit de natuurwetgeving: onderzoek vooraf naar vleermuizen, gierzwaluwen en huismussen. Dat onderzoek loopt over meerdere seizoenen en het is geen formaliteit.

Isoleren maakt een woning luchtdichter. De ventilatie-eis blijft gelden en in de praktijk is dit de plek waar een besparingsproject verandert in een vochtprobleem. Regel de ventilatie mee.

Subsidie voor isolatiemaatregelen stelt eisen aan de dikte, aan het aantal maatregelen en aan de volgorde van aanvragen en uitvoeren. Bedragen en voorwaarden veranderen per jaar; controleer de actuele regeling voordat je opdracht geeft.

Bij een appartement zijn gevel, dak en vloer gemeenschappelijk en lopen die maatregelen via de vergadering.