Goldsmith Street in Norwich - sociale woningbouw op passiefhuisniveau
Hedendaagse woningbouw met een uitgesproken verwijzing naar de negentiende-eeuwse Engelse rijenbouw: smalle straten, doorlopende gevelwanden in baksteen, en woningen die rechtstreeks aan de straat liggen. Het is bewust geen opvallende architectuur. De vorm volgt uit twee eisen die elkaar versterken — de passiefhuisstandaard vraagt een compacte vorm met weinig geveloppervlak, en de stedenbouwkundige opzet vraagt een gesloten straatwand. Rijenbouw beantwoordt beide. Elke woning is op het zuiden georiënteerd, en dat is bij dit project geen esthetische maar een rekenkundige keuze: passieve zonwarmte is een van de posten waarmee de passiefhuisberekening sluitend wordt gemaakt.
- Gebouwsoort
- Grondgebonden woningen en appartementen, sociale huur.
- Bouwperiode
- Nieuwbouw, na 2010.
- Bouwjaar
- Opgeleverd in 2019.
- Gebouwtype
- Zeven rijen woningen in Norwich, samen 93 woningen: 45 grondgebonden woningen en 48 appartementen. Ontworpen door Mikhail Riches met Cathy Hawley, in opdracht van de gemeente Norwich. Het project won in 2019 de RIBA Stirling Prize.
- Koop of huur
- Huur, en volledig sociaal. Geen koopwoningen, geen gedeeld eigendom en geen middenhuur — de gemeente Norwich heeft de woningen zelf gebouwd en verhuurt ze zelf.
- Energielabel
- Gebouwd volgens de passiefhuisstandaard.
Goldsmith Street in Norwich is een wijkje van 93 sociale huurwoningen dat in 2019 de belangrijkste Britse architectuurprijs won. Het was de eerste keer dat sociale woningbouw die prijs kreeg.
De woningen zijn gebouwd volgens de passiefhuisstandaard: een zeer goed geïsoleerde en luchtdichte schil, waardoor de warmtevraag zo laag wordt dat een gewone verwarmingsinstallatie nauwelijks nodig is. Het is een van de grootste passiefhuisprojecten van het Verenigd Koninkrijk.
Twee dingen maken het voor Nederlandse lezers relevant.
Het is door de gemeente zelf gebouwd, voor sociale huur, met de bedoeling dat de bewoners een lage energierekening hebben. Niet als experiment maar als woningbouwbeleid.
De passiefhuisstandaard is hier op grote schaal en op laag budget toegepast. In Nederland geldt passiefhuis vaak als iets voor particuliere zelfbouwers met een ruim budget. Dit project laat zien dat het ook de goedkoopste route kan zijn wanneer je op woonlasten stuurt in plaats van op stichtingskosten.
Waarom dit voor jou relevant is. Voor zelfbouwers is dit de referentie voor wat de passiefhuisstandaard inhoudt en wat hij van het ontwerp vraagt: compacte vorm, oriëntatie op het zuiden, en luchtdichtheid die wordt gemeten in plaats van berekend.
Voor woningeigenaren die verduurzamen is het inzicht dat oriëntatie en vorm gratis zijn en isolatie geld kost. Bij nieuwbouw of een aanbouw is dat een keuze die je één keer maakt.
Voor huurders en gemeenten is het een voorbeeld van wat sociale woningbouw kan zijn als de energierekening in de opgave wordt meegenomen.
Voor architecten en aannemers is de les dat passiefhuis geen technisch pakket is dat je aan een ontwerp toevoegt, maar een uitgangspunt dat de plattegrond en de stedenbouw bepaalt.
Toegepaste maatregelen
- gebouwd volgens de passiefhuisstandaard
- alle woningen op het zuiden georiënteerd voor passieve zonwarmte
- compacte rijenbouw met een gunstige verhouding tussen geveloppervlak en inhoud
- zeer hoge isolatiewaarden en gemeten luchtdichtheid
- gebalanceerde ventilatie met warmteterugwinning
- volledig sociale huur, in eigendom en beheer van de gemeente
[CONTROLEREN: isolatiewaarden, glassoort en het gemeten luchtdichtheidsresultaat opvragen.]
Bouwmethode en materialen
Na-isolatie
Niet van toepassing: dit is nieuwbouw.
Wat lezers eruit kunnen halen: bij passiefhuis is niet de isolatiedikte het onderscheidende maar de combinatie van vier dingen — een compacte vorm, het uitbannen van koudebruggen, een gemeten luchtdichtheid, en gebalanceerde ventilatie met warmteterugwinning. Wie er één van weglaat, haalt de standaard niet, hoe dik de isolatie ook is.
Bij bestaande woningen is de passiefhuisstandaard zelden haalbaar. Wel bruikbaar zijn de onderdelen: koudebruggen aanpakken bij dakrand, kozijnaansluiting en balkonplaat, en de luchtdichtheid meten in plaats van erop vertrouwen.
Energievoorziening
[CONTROLEREN: warmteopwekking opvragen.]
Bij een passiefhuis is de warmtevraag zo laag dat de opwekking een kleine post wordt. Dat is de kern van de benadering: eerst de vraag verlagen, dan pas de opwekking kiezen — dezelfde volgorde die wij bij bestaande woningen adviseren.
Hoe de ventilatie is geregeld
Gebalanceerde ventilatie met warmteterugwinning, wat bij de passiefhuisstandaard een voorwaarde is.
[CONTROLEREN: type systeem en de afspraken over filteronderhoud bij sociale huur opvragen.]
Bij sociale huur is dat filteronderhoud het punt waarop het in de praktijk misgaat. Een systeem dat is ontworpen op schone filters, presteert met vervuilde filters aanzienlijk slechter, en de verantwoordelijkheid daarvoor valt tussen huurder en verhuurder in.
Prestatie en certificering
Toekomstplannen
Niet van toepassing: opgeleverd in 2019.
[CONTROLEREN: gemeten energiegebruik en bewonerservaringen na enkele jaren opvragen. Bij passiefhuisprojecten is het verschil tussen berekende en werkelijke prestatie het interessantste gegeven dat er is.]
Betrokken partijen
Architect: Mikhail Riches, met Cathy Hawley.
Opdrachtgever: de gemeente Norwich.
[CONTROLEREN: aannemer, installatieadviseur, constructeur en passiefhuisadviseur opvragen. Geen van deze partijen heeft een pagina op dit platform.]
Producten, materialen en gereedschap
Baksteen als hoofdmateriaal voor de gevels.
Gebalanceerde ventilatie met warmteterugwinning.
Beglazing met een hoge isolatiewaarde en een gunstige zontoetredingsfactor.
Blowerdoorapparatuur voor de verplichte luchtdichtheidsmeting.
[CONTROLEREN: isolatiemateriaal, kozijnsysteem, glastype en fabrikanten opvragen.]
Waarom dit inspireert
Wat je hiervan kunt meenemen
Herkomst
Zie voor meer informatie
- Isolatie kiezen per bouwdeelKennisbank
- Rd-waardeBegrip
- Stadskanaal - 21 rijwoningen uit 1964 naar nul op de meterProject
- Ventilatie in huisKennisbank
- Zelfbouw houtskeletbouw kavelProject
- Wat kost isoleren?Prijsgids
Reacties
We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.