KennisKennisbank
Wat staat hier?Uitleg over bouwkundige onderwerpen: hoe iets werkt, hoe je het herkent, en waar de grens ligt tussen zelf doen en uitbesteden.
Sorteren:Titel A–Z
in zeven groepen — wat de kleuren betekenen
83 van 477 artikelen
- verbouwen
Aanbouw en de aansluiting op de bestaande gevel
De aanbouw zelf gaat zelden mis. De naad tussen oud en nieuw wel, en die naad is niet meer bereikbaar als het werk klaar is. Oud en nieuw zakken verschillend. Wie ze star aan elkaar bouwt, krijgt de scheur op de plek waar hij het slechtst is op te lossen. De bestaande buitenmuur wordt een binnenmuur. Hij was gemaakt om nat te worden en weer te drogen, en dat kan hij daarna niet meer. De isolatie loopt door of loopt dood. Loopt hij dood, dan zit daar een koudebrug, en die verraadt zichzelf met condens en schimmel. Reken op € 1.500 tot € 5.000 aan detaillering rond de aansluiting, boven op de aanbouw zelf. Prijspeil augustus 2026.
1× bekeken
- badkamer
Badkamer verbouwen: volgorde en valkuilen
Tegels en voegen zijn niet waterdicht. Het water wordt gekeerd door een laag daaronder, en ontbreekt die of loopt hij niet door, dan gaat het mis — vaak pas na jaren, en altijd achter tegels die eraf moeten. Een badkamer is opgebouwd in lagen met elk één taak: een vlakke, droge ondergrond, afschot in de dekvloer, een waterdichte afdichting met banden in de hoeken en rond doorvoeren, en tegelwerk als slijtlaag. De installaties liggen daarachter en zijn na afloop niet meer bereikbaar. Daarom is de volgorde onverbiddelijk: alles wat in wand of vloer moet, gebeurt vóórdat er iets dichtgaat. Denk aan de deur: een nieuwe vloeropbouw komt zomaar twee centimeter hoger uit.
1× bekeken
- gevel
Baksteen: soorten, eigenschappen en waarom de ene steen afvriest
Stenen verschillen sterk in hardheid, wateropname en vorstbestandheid, en dat verklaart waarom de ene gevel na tachtig jaar nog gaaf is en de andere na twintig jaar afbrokkelt. Hoe heter er is gebakken, hoe dichter de steen. Het gebakken oppervlak — de sintelhuid — is het dichtste deel; gaat die eraf door stralen of hoge druk, dan komt de poreuze kern bloot en versnelt de verwering. Vorstschade ontstaat waar een verzadigde steen vorst krijgt, dus vooral in de onderste meter, bij dorpels en bij een tuinmuur. De hardheid van de mortel speelt mee: bij een harde voeg kan het vocht alleen door de steen naar buiten, en dan verweert de steen in plaats van de voeg.
1× bekeken
- tuin
Bestrating en verzakking in de tuin
Bestrating die naar de gevel afloopt, zet water tegen het metselwerk, en dat is een van de meest voorkomende oorzaken van optrekkend en doorslaand vocht. Verzakking heeft vier oorzaken, in deze volgorde te controleren: onvoldoende verdichting bij de aanleg, uitspoeling langs een hemelwaterafvoer of een lekke rioolleiding, zetting van de ondergrond op klei en veen terwijl de woning op palen blijft staan, en te zware belasting. Een kuil op één punt wijst vrijwel altijd op uitspoeling; alleen herstraten laat de holte eronder in stand. De belangrijkste controle kost niets: giet een emmer water bij de gevel en kijk rondom welke kant het op loopt.
1× bekeken
- constructie
Betonnen verdiepingsvloeren: kanaalplaat, breedplaat en systeemvloeren
Het vloertype bepaalt waar je mag boren, hoe zwaar je mag belasten en welke risico's er zijn. Een kanaalplaatvloer bestaat uit voorgespannen platen met holle kanalen en strengen onderin. Een breedplaatvloer heeft een dunne prefab onderplaat als bekisting met daarop gestort beton; de hechting tussen die twee is bepalend. Een combinatievloer heeft balken met vulelementen en een druklaag. Bij de vloeren uit de jaren zestig en zeventig die als kwaaitaal en manta bekendstaan, kan de wapening corroderen door vocht in de kruipruimte — niet zichtbaar van bovenaf. De rode draad is de betondekking: te dun of te poreus, en vocht bereikt de wapening.
2× bekeken
- isolatie
Binnenisolatie bij een massieve muur
Een massieve muur heeft geen spouw. Isoleren kan daardoor alleen aan de binnenzijde of aan de buitenzijde, en die keuze heeft gevolgen die verder gaan dan de energierekening. Binnenisolatie maakt de muur kouder en natter. Dat is geen bijwerking maar de werking zelf, en de opbouw moet daarop zijn berekend. Los eerst het water op. Een muur die regen doorlaat of vocht optrekt, wordt door binnenisolatie erger en niet beter. De houten balkkoppen in de muur zijn de plek waar het misgaat. Die komen in de koude, vochtige zone te liggen en dat merk je pas na jaren. Binnenisolatie kost € 60 tot € 150 per vierkante meter inclusief afwerking. Prijspeil augustus 2026.
2× bekeken
- gezondheid
Binnenklimaat: temperatuur, vocht, lucht en licht
Vier factoren bepalen het binnenklimaat, en ze hangen samen. Temperatuur is meer dan de thermometer: bij een koude buitenmuur of een groot koud raam voelt het kouder dan twintig graden, en dat is de reden dat isolatie comfort levert en niet alleen energie bespaart. Luchtvochtigheid tussen veertig en zestig procent is comfortabel; boven de zeventig groeit schimmel op koude oppervlakken. Luchtkwaliteit gaat over CO₂, vocht, vluchtige stoffen en fijnstof, waarbij CO₂ de makkelijkst te meten maat voor ventilatie is. En licht bepaalt het ritme. Beperk ventilatie nooit om energie te besparen: dat is gezondheid inleveren voor een klein bedrag.
1× bekeken
- isolatie
Biobased isolatie: houtvezel, hennep, vlas en cellulose
Houtvezel, hennep, vlas, stro, schapenwol en cellulose isoleren vergelijkbaar met minerale wol — lambda 0,036 tot 0,045 — en vragen dus iets meer dikte dan hard schuim. Twee dingen onderscheiden ze. Ze nemen vocht op en geven het weer af zonder hun eigenschappen te verliezen, waardoor een kleine fout in de dampremmende laag minder snel fataal is. En hun hogere warmtecapaciteit houdt de zomerwarmte langer tegen, wat bij een licht dak merkbaar is. De beperkingen: niet toepassen waar het langdurig nat kan worden, let op de brandklasse in scheidingsconstructies, en de prijs per vierkante meter ligt hoger.
2× bekeken
- schade
Boktor, klopkever en houtworm: insecten in het hout
Het uitvlieggat is het éínde van de aantasting op die plek, niet het begin: de larve leefde jaren in het hout en verliet het als kever. De gewone houtworm tast vooral spinthout aan en laat gaatjes van één tot twee millimeter na met fijn boormeel — vervelend, zelden constructief. De grote houtboorder is dat wél: brede gangen in naaldhout, ovale openingen van zes tot tien millimeter, en de schade kan constructief zijn vóórdat er één gaatje zichtbaar is. De bonte knaagkever gedijt in hout dat vochtig is geweest. Vocht is bij vrijwel alle soorten de bepalende factor: onder twintig procent houtvocht is het hout onaantrekkelijk.
2× bekeken
- constructie
Bouwen op klei, veen of zand: wat de grond doet met fundering, zetting en tuin
De grond onder een woning bepaalt hoe zij is gefundeerd, of zij zakt, of de kruipruimte nat is, hoe de tuin zich gedraagt en wat een aanbouw of een verbouwing kost; wie de grondsoort van zijn perceel kent, begrijpt de helft van de gebreken van zijn huis. Zand draagt en laat water door: woningen op zand staan vaak op staal, zakken weinig en hebben droge kruipruimten, maar de tuin verdroogt en het grondwater zakt. Klei draagt matig en houdt water vast: zij zwelt en krimpt met nat en droog, geeft scheuren en natte tuinen en vraagt bij zwaardere woningen palen. Veen draagt niet en klinkt in: woningen op veen staan op palen, de grond rondom zakt weg van de woning, en alles wat op de grond staat, tuin, bestrating, riool, aanbouw op staal, zakt mee. De bodemkaart en de sondering zeggen wat er zit; de scheefstand van de stoep, de scheuren in de aanbouw en de natte kruipruimte zeggen wat het doet. Een aanbouw, een uitbouw of een berging op een fundering die anders is dan die van het huis zakt anders dan het huis, en dat is op klei en veen de oorzaak van de meeste scheuren tussen oud en nieuw. Een sondering en een funderingsadvies kosten € 1.500 tot € 5.000 en zijn bij elke aanbouw op klei of veen de goedkoopste post; een paalfundering onder een aanbouw kost € 8.000 tot € 25.000 en is op veen de enige die blijft staan.
2× bekeken
- schade
Bouwpathologie: van symptoom naar oorzaak
Herstel niets voordat de oorzaak vaststaat. Bij bouwschade is de verleiding groot om te herstellen wat je ziet — een scheur dichten, een vlek overschilderen, een vochtige muur coaten — en in een deel van de gevallen komt het terug, soms erger, omdat de ingreep de oorzaak heeft ingesloten. Schade ontstaat vrijwel altijd uit een combinatie: een aanleg die niet klopt, plus een belasting die dat detail opzoekt. Vier krachten doen het meeste werk: water, beweging, temperatuur en biologie — waarbij schimmel en houtrot het vocht volgen en dus gevolg zijn, geen oorzaak. En er is een vijfde die vaker de werkelijke oorzaak is: een ingreep uit het verleden.
2× bekeken
- vocht
Bouwvocht: waarom een nieuwe woning het eerste jaar nat is
Een gemiddelde nieuwbouwwoning bevat bij oplevering enkele duizenden liters water — een zandcementdekvloer van zeventig millimeter over honderd vierkante meter alleen al ruim duizend. Dat water verdampt in de binnenlucht en moet er door ventilatie uit. Zolang dat loopt is de luchtvochtigheid hoog en slaat vocht neer op het koudste oppervlak, meestal het glas of een hoek in de isolatieschil. Krimpscheuren in beton, dekvloer en stucwerk horen erbij: dat is werking, geen constructief gebrek. Na ongeveer een jaar tot anderhalf jaar is het merendeel eruit. Houd een nieuwbouwwoning nooit dicht om de warmte binnen te houden — dan blijft het vocht en verschijnt de schimmel.
2× bekeken
Toon 12 artikelen meer13 van 83 getoond · pagina 1 van 7
Wat staat hier?
- Wat staat er in de kennisbank?
- Naslag: per onderwerp hoe het werkt, waaraan je het herkent, wat het kost om het te laten doen en wanneer je erbij moet halen. Je leest het niet van voor naar achter — je zoekt het hoofdstuk dat je nodig hebt.
- Wat is het verschil met een artikel?
- Een artikel loopt van begin tot eind en verdedigt één punt. Een kennisbankartikel heeft hoofdstukken en is bedoeld om in te zoeken.
- Hoe actueel is het?
- Bij elk artikel staat wanneer het voor het laatst is nagelopen. Bij bedragen en regels staat daarnaast de peildatum, want die verouderen sneller dan de uitleg eromheen.
Verder kijken
Begrippen
Bouwtermen in gewone taal
2.115 begrippen
Gebreken
Zoek op wat je ziet
226 gebreken
Stappenplannen
Wat je doet, en in welke volgorde
186 stappenplannen