Bouwvocht: waarom een nieuwe woning het eerste jaar nat is

In een nieuwe woning zit water. Het zit in de dekvloer, in het metselwerk, in het stucwerk en in het beton, en het moet eruit voordat de woning zich normaal gedraagt.

Dat duurt langer dan mensen verwachten, en in die tijd geeft de woning verschijnselen die op een gebrek lijken maar het niet zijn: condens op ramen, schimmel in hoeken, krimpscheuren en een hoge luchtvochtigheid. Dit artikel gaat over wat normaal is, wat niet, en wat je kunt doen.

Een gemiddelde nieuwbouwwoning bevat bij oplevering enkele duizenden liters water. Een zandcementdekvloer van zeventig millimeter over honderd vierkante meter bevat er al ruim duizend.

Dat water verdwijnt door verdamping. Het komt in de binnenlucht terecht en moet daar door ventilatie worden afgevoerd. Bij een luchtdichte woning met een goed werkende ventilatie gaat dat, mits die ventilatie draait.

De droogtijd van een dekvloer is ongeveer een week per centimeter dikte bij gunstige omstandigheden, en aanzienlijk langer bij vloerverwarming die niet is opgestookt of bij een afgesloten woning.

Zolang het bouwvocht eruit gaat, is de luchtvochtigheid binnen hoog. Dat slaat neer op het koudste oppervlak, en dat is bij nieuwbouw doorgaans het glas of een hoek waar de isolatieschil een sprong maakt.

Krimp hoort erbij. Beton, dekvloeren en stucwerk krimpen tijdens het uitharden; dat geeft haarscheuren en scheurtjes langs aansluitingen. Dat is werking en geen constructief gebrek.

Na ongeveer een jaar tot anderhalf jaar is het merendeel eruit. Daarna gedraagt de woning zich zoals hij is bedoeld.

Meet de luchtvochtigheid vanaf de oplevering, wekelijks, in meerdere ruimten. Een dalende lijn over de maanden is het beeld dat je wilt zien.

Kijk naar condens op de ramen in de ochtend. In de eerste winter is dat bij nieuwbouw gebruikelijk; als het in de tweede winter nog gebeurt, is er iets anders aan de hand.

Kijk naar de plek van de schimmel. Bouwvochtschimmel zit op koude plekken en verdwijnt zodra de woning droog is; bouwkundige schimmel komt elk jaar terug op dezelfde plek.

Kijk naar de scheuren. Haarscheuren in stucwerk en langs aansluitingen zijn krimp. Diagonale scheuren vanuit raamhoeken zijn dat niet.

Meet het restvocht in de dekvloer voordat er een vloerafwerking op gaat. Dat is de enige betrouwbare manier, en het is een meting die een vloerenlegger hoort uit te voeren.

Kijk of de ventilatie is ingeregeld en of hij draait. Bij een net opgeleverde woning staat hij soms nog uit.

Zelf doen: de luchtvochtigheid wekelijks meten en de lijn volgen.

Zelf doen: ruim ventileren, ook in de winter, en gelijkmatig verwarmen.

Zelf doen: het opstookprotocol laten uitvoeren en vastleggen bij vloerverwarming.

Zelf doen: wachten met dichte vloerafwerkingen en met behang tot het restvocht is gemeten.

Zelf doen: krimpscheuren fotograferen en verzamelen voor één herstelronde aan het einde van de onderhoudstermijn.

Niet zelf doen: de restvochtmeting uitvoeren; die hoort bij de vloerenlegger en zij is het bewijs bij een geschil.

Wat je nooit moet doen: een nieuwbouwwoning dichthouden om de warmte binnen te houden. Dan blijft het bouwvocht binnen en verschijnt de schimmel.

Bij nieuwbouw hoort een ingeregelde ventilatie te worden opgeleverd, met een inregelrapport. Vraag dat bij de oplevering.

Bij nieuwbouw in gevolgklasse 1 levert de aannemer sinds 1 januari 2024 een dossier bevoegd gezag; daarin horen de gegevens over de schil en de installaties.

Krimpscheuren die binnen de gebruikelijke marges blijven, gelden doorgaans niet als gebrek. Wat gebruikelijk is, staat in de garantieregeling wanneer die van toepassing is.

Bij een garantie- en waarborgregeling geldt een onderhoudstermijn na oplevering waarin restpunten worden hersteld; krimpscheuren worden vaak in één keer aan het einde van die termijn bijgewerkt.

Sinds 1 januari 2024 is de aannemer op grond van artikel 7:758 van het Burgerlijk Wetboek aansprakelijk voor gebreken die bij de oplevering niet zichtbaar waren, tenzij hij aantoont dat ze hem niet zijn toe te rekenen.

Voor de vloerafwerking geldt dat fabrikantgaranties vervallen wanneer er op een te vochtige ondergrond is gelegd; de meting is daarvoor het bewijs.