Er komt rioolwater omhoog in mijn kelder of douche, wat kan ik doen?

Waarom dat zo is

Een riool werkt op vrij verval: het water stroomt onder een helling naar het gemaal. Zolang de buis niet vol is, loopt alles weg en blijft het riool onder het niveau van jouw afvoeren. Bij een hevige bui komt er in korte tijd meer water in dan het stelsel afvoert; de buis loopt vol en het water stijgt in het stelsel omhoog tot het niveau van de straat, en soms erboven. Elk afvoerpunt in een woning dat lager ligt dan dat niveau, wordt dan een uitgang: het water komt door het putje, het toilet of de wasmachineafvoer naar binnen. Het zakt weg zodra de bui voorbij is en het stelsel weer leegloopt.

Een kelder of souterrain ligt per definitie onder straatpeil en is daarom de eerste plek waar het gebeurt. Een toilet op de begane grond in een laag gelegen straat of aan het eind van een lange rioolstreng volgt daarna. Woningen met een gemengd stelsel zijn kwetsbaarder, omdat het regenwater van straten en daken dezelfde buis vult als het afvalwater; bij een gescheiden stelsel loopt het regenwater apart en komt het afvalwaterriool zelden vol. Het probleem neemt toe, omdat buien heviger worden en omdat steeds meer tuinen en daken zijn verhard, waardoor er meer water tegelijk in het riool komt.

De gemeente heeft gelijk dat het riool niet defect is, en de gemeente is ook niet verplicht een stelsel te bouwen dat elke bui aankan. De regels zeggen dat een woning zelf beschermd moet zijn tegen terugstroming uit het riool op plaatsen waar dat kan gebeuren: een afvoer onder het niveau van de straat hoort een terugstroombeveiliging te hebben of via een pomp te lozen. In een woning van na de jaren negentig zit die beveiliging er vaak; in oudere woningen ontbreekt hij, en dat is de terugslagklep die er niet is.

De beveiliging kan op twee manieren. Een terugstroombeveiliging is een klep in de huisaansluiting, op de plek waar de afvoer van de woning het perceel verlaat, of in de leiding van de kelder alleen. Hij staat open zolang het water naar buiten gaat en valt dicht zodra het van buiten komt; een goede uitvoering heeft een handbediende afsluiter ernaast en is bereikbaar via een put voor reiniging, want een klep die niet wordt onderhouden, klemt op een dag vast door vet en papier. De klep beschermt alles achter hem, dus ook de begane grond als hij op de huisaansluiting zit. Het nadeel: zolang hij dicht staat, kun je zelf ook niet lozen; wie tijdens een wolkbreuk doucht, krijgt zijn eigen water terug.

De degelijkere oplossing voor een kelder is de opvoerinstallatie: een put met een vuilwaterpomp die het afvalwater van de kelder omhoog pompt tot boven straatpeil en het daar via een lus in het riool loost. Omdat de lus boven het niveau van de straat ligt, kan er niets terugstromen, ook niet als het riool tot in de straat vol staat. De pomp heeft stroom nodig en een alarm voor als hij uitvalt, en een gescheiden leiding voor de kelder; daarom is hij duurder en is hij vooral iets voor een kelder met een badkamer, een wasmachine of een woonfunctie.

Wat je nu kunt doen

Vraag de gemeente welk stelsel er in jouw straat ligt, gemengd of gescheiden, en of er plannen zijn voor afkoppelen of vergroten; dat zegt iets over hoe vaak dit terugkomt.

Zoek uit waar je huisaansluiting het perceel verlaat en of er een ontstoppingsstuk of een put is; daar kan een terugstroombeveiliging in. Een rioleur vindt het met een camera in een uur.

Laat een terugstroombeveiliging met handafsluiter plaatsen op de huisaansluiting of op de leiding van de kelder, € 600 tot € 1.500, en zet in je agenda dat hij eenmaal per jaar wordt gereinigd.

Gebruik je de kelder als badkamer, wasruimte of woonruimte, laat dan een opvoerinstallatie met alarm berekenen, € 2.000 tot € 5.000; dat is de oplossing die ook werkt als de straat blank staat.

Koppel je eigen regenpijpen af van het gemengde riool als dat kan: naar een regenton, een infiltratiekrat of de tuin. Elke liter die niet in de buis komt, helpt, en veel gemeenten geven er een bijdrage voor.

Meld elke keer dat het gebeurt bij de gemeente met datum, tijd en foto; meldingen uit een straat zijn de reden dat een riool op de lijst voor vergroting komt.

Zet tot het hersteld is bij een aangekondigde wolkbreuk een zandzak of een afsluitbare stop op het putje in de kelder en zet niets op de vloer.