Werkomschrijving ventilatiesysteem aanbrengen of vervangen

Het gebrek: plaats, kenmerken en oorzaak

Plaats van het gebrek

• Binnenshuis - Ventilatie - Ventilatiesysteem

Kenmerken

• Condens op de ramen, 's ochtends. Vooral in slaapkamers en na douchen
• Schimmel in de hoek achter een kast. Altijd op de koudste plek van de buitenmuur
• Muffe lucht, ook met de ramen open geweest. Sterker in ruimten zonder toevoer
• Klachten begonnen na het isoleren of nieuwe kozijnen. Klachten dateren van na de ingreep; dit is de klassieker
• Afzuiging trekt geen papiertje meer vast. Papiertje valt op de hoogste stand

Mogelijke oorzaken

• De toevoer is weggenomen — te herkennen aan: Klachten dateren van na de ingreep; dit is de klassieker
• Versleten box, vervuild kanaal, of dichte roosters — te herkennen aan: Papiertje valt op de hoogste stand
• Onvoldoende doorstroming door de woning — te herkennen aan: Sterker in ruimten zonder toevoer
• Te weinig afvoer van vochtige lucht — te herkennen aan: Vooral in slaapkamers en na douchen
• Koud oppervlak plus stilstaande lucht — te herkennen aan: Altijd op de koudste plek van de buitenmuur

Herstel

• Het herstel staat volledig in hoofdstuk 4, De werkzaamheden stap voor stap. Daarop is de prijsrange in hoofdstuk 8 gebaseerd.

Preventie

• Hoe je herhaling voorkomt, staat in hoofdstuk 12.

Materiaal- en kwaliteitseisen

De ventilatie-unit heeft een opgegeven capaciteit bij de werkelijke drukval van dit kanaalsysteem, niet alleen bij vrije uitblaas.

Het geluidsvermogen van de unit en het geluidsniveau in de verblijfsruimten worden opgegeven. In een slaapkamer wordt in de normale stand niet meer dan 30 dB nagestreefd.

Kanalen zijn glad aan de binnenzijde, luchtdicht verbonden en van een diameter die bij het debiet past. Flexibel kanaal wordt alleen op korte aansluitstukken toegepast en niet als hoofdkanaal.

Kanalen in onverwarmde ruimten zijn geïsoleerd met een doorlopende dampdichte laag.

Ventielen zijn instelbaar en na inregeling geborgd, zodat de instelling bij schoonmaken niet verloren gaat.

Bij warmteterugwinning is de unit voorzien van filters die bereikbaar en verwisselbaar zijn zonder gereedschap, en van een vorstbeveiliging.

Toevoerroosters hebben een opgegeven capaciteit en zijn zelfregelend of instelbaar, met geluidsdemping waar de gevel op een drukke weg uitkomt.

Wat je opmeet

Wat

Hoe je het opgeeft

Waarom het uitmaakt

Gebruiksoppervlak

In m², per verdieping

Basis voor de capaciteitsberekening

Aantal verblijfsruimten

Woonkamer, slaapkamers, werkkamer

Bepaalt hoeveel toevoer er nodig is

Aantal natte ruimten

Keuken, badkamer, toilet, berging

Bepaalt het aantal afzuigpunten

Bestaand systeem

Geen, natuurlijk, mechanische afzuiging, balans

Bepaalt of kanalen herbruikbaar zijn

Bouwjaar

Volstaat

Voor 1975 vaak geen kanalen; jaren 70-90 vaak een versleten box

Plaats van de bestaande box

Zolder, berging, cv-kast — met een foto

Bepaalt de kanaallengte en het geluid

Zijn er kanalen aanwezig

Waar, en de diameter als je die kunt zien

Hergebruik scheelt aanzienlijk

Ruimte voor een wtw-unit

Afmetingen van de beoogde plek

Een wtw-unit is fors en heeft ruimte nodig voor onderhoud

Toevoerroosters in de kozijnen

Per kozijn: ja of nee, en de lengte

Dit is de post die na nieuwe kozijnen vaak ontbreekt

Spleet onder de binnendeuren

Globaal in mm, en of er dikke vloerbedekking ligt

Zonder doorstroming werkt het systeem niet

Appartement of grondgebonden

En zo ja: is de schacht gemeenschappelijk

Bepaalt of de VvE erbij moet

De vraag die het vaakst wordt overgeslagen is die over de toevoerroosters. Wie nieuwe kozijnen zonder roosters heeft laten plaatsen, heeft een halve installatie, en dat merk je pas bij deze offerte.

Tijdsduur en complexiteit

Een bestaande box vervangen op dezelfde plaats: een halve tot een hele dag. Een compleet nieuw afzuigsysteem met kanalen in een bestaande woning: twee tot vier werkbare dagen. Balansventilatie met warmteterugwinning in de bestaande bouw: vier tot acht werkbare dagen, want er moeten twee kanaalstelsels doorheen.

De complexiteit is gemiddeld bij afzuiging en hoog bij balansventilatie. Bij balansventilatie zit de moeilijkheid in het kwijt kunnen van de kanalen zonder de woning te verbouwen; in een bestaande woning is dat vaak het echte probleem en niet het toestel.

Wat de doorlooptijd oprekt: hakwerk en herstel van plafonds waar kanalen doorheen moeten, en bij een appartement een VvE-besluit over de schacht.

Je kunt in de woning blijven wonen. Bij balansventilatie in de bestaande bouw wordt het wel een verbouwing: kokers, verlaagde plafonds en stucwerk horen erbij.

Zelf doen of uitbesteden

Er is hier meer zelf te doen dan mensen denken, en het levert veel op.

Wat je zelf kunt: de ventielen afnemen en schoonmaken — maar draai ze niet los van hun instelling; markeer de stand voordat je ze eraf haalt. Het filter van een wtw-unit vervangen, twee keer per jaar. De toevoerroosters schoonmaken en openzetten. En de doorstroming herstellen door de spleet onder de binnendeuren vrij te maken. Dat laatste kost een zaagsnede en het is de goedkoopste ventilatieverbetering die er is.

Ook zelf te doen en de moeite waard: zet een hygrometer in de slaapkamer en in de badkamer. Blijft de luchtvochtigheid structureel boven de zestig procent, dan is er een ventilatieprobleem. Dat is een meting van vijftien euro die je vertelt of deze werkomschrijving voor jou is.

Waar je stopt: het plaatsen van de box, het aanleggen van kanalen en het inregelen. De box is elektrisch en hangt vaak op een moeilijke plek; kanalen die niet luchtdicht zijn, kosten capaciteit; en het inregelen vraagt een meetinstrument dat je niet hebt. Een systeem dat niet is ingeregeld, is een systeem dat lawaai maakt en niet ventileert.

En één ding dat je vooral niet moet doen: een rooster of een ventiel dichtzetten omdat het tocht of lawaai maakt. Dat is de meest voorkomende oorzaak van vochtklachten in een verder goede woning.

Offerte uitvragen

Stuur deze werkomschrijving mee met een plattegrond, foto's van de bestaande box en de ventielen, en de gegevens uit hoofdstuk 6.

De bij Builddocs aangesloten installateur kan het werk uitvoeren voor de prijsrange die in hoofdstuk 8 staat, mits je de juiste werkomschrijving hebt gekozen en het juiste aantal en de juiste inmeetgegevens hebt opgegeven. Klopt de opgave niet, dan vervalt die bandbreedte.

Vraag altijd om: de capaciteitsberekening, het geluidsniveau in de slaapkamer bij de normale stand, hoe de toevoer wordt geregeld en of de roosters in de prijs zitten, of het inregelen met meting erbij zit en of je het meetrapport krijgt, en wat het filteronderhoud jaarlijks kost.

De vraag over de toevoer is de scheidslijn. Een offerte die alleen over afzuiging gaat, levert een systeem dat de lucht via kieren aanzuigt en dat je vochtklacht niet oplost. Vraag expliciet waar de verse lucht vandaan komt.

De vraag over het geluid is de tweede. Een systeem dat je hoort, gaat uit — en dan heb je een dure installatie die niets doet.

Oplevering en controle

Bij oplevering wordt per afzuigpunt en per toevoerpunt de luchthoeveelheid gemeten en vergeleken met de berekende waarde. De metingen worden vastgelegd in een inregelrapport.

Het geluidsniveau in de slaapkamers wordt beoordeeld in de normale stand. Ligt het merkbaar hoger dan opgegeven, dan wordt de oorzaak opgelost vóór oplevering — meestal is dat een te scherpe bocht of een te klein kanaal.

Gecontroleerd wordt verder op: luchtdichte kanaalverbindingen, geïsoleerde kanalen in onverwarmde ruimten, trillingsvrij opgehangen box, werkende sturing en standen, vrije doorstroming onder de binnendeuren, en bij warmteterugwinning een werkende condensafvoer en bereikbare filters.

Afwijkingen worden vastgelegd op een opleverlijst met per punt een hersteltermijn.

De aannemer levert op: de capaciteitsberekening, het inregelrapport met de gemeten waarden per ventiel, de systeemgegevens en de geluidsopgave, de garantieverklaring, en een onderhoudsinstructie met het filterschema.

Hoe je herhaling voorkomt

• Reinig of vervang de filters twee tot vier keer per jaar. Dit is de enige onderhoudshandeling die de meeste mensen overslaan en die het meeste effect heeft.
• Laat de kanalen elke acht tot tien jaar reinigen, en bij een collectief systeem via de VvE voor het hele complex tegelijk.
• Houd roosters en ventielen open; dichtgeplakte ventielen zijn de meest voorkomende oorzaak van vocht in een pas geventileerde woning.
• Laat het systeem inregelen na oplevering en laat de meetwaarden vastleggen.

Bijlagen

Plattegrond per verdieping met de ruimten, de beoogde kanaalloop en de plaats van de box.

Ingevuld inmeetformulier met de gegevens uit hoofdstuk 6.

Foto's van de bestaande box, de ventielen en de kozijnroosters.

Opgave van de bestaande kanalen voor zover bekend.

Bij een appartement: het besluit van de vergadering en gegevens over de gemeenschappelijke schacht.