Mag er een thermostaatkraan in dezelfde kamer als de slimme thermostaat?
Gesteld in september 2026 · beantwoord door de redactie · gecontroleerd op 4 september 2026
De vraag
We krijgen een slimme thermostaat in de woonkamer. De radiatoren daar hebben thermostaatkranen. De installateur zegt dat die in die kamer eigenlijk weg moeten of helemaal open. Waarom? In de andere kamers laat hij ze zitten.
Gesteld in september 2026.
Het korte antwoord
Omdat de thermostaat en de kraan in dezelfde kamer dezelfde temperatuur regelen en elkaar dan tegenwerken. De thermostaat vraagt warmte aan de ketel omdat de kamer te koud is; de kraan knijpt de radiator dicht omdat de lucht bij de kraan al warm genoeg is. De ketel brandt, de kamer wordt niet warm, en de thermostaat blijft vragen.
In de kamer met de thermostaat horen de radiatorkranen daarom helemaal open te staan, of vervangen te worden door gewone handkranen. In de andere kamers zijn thermostaatkranen juist nuttig.
Bij een slimme thermostaat die de radiatorkranen zelf aanstuurt, ligt het anders; dan is het één systeem.
Waarom dat zo is
Een kamerthermostaat meet de temperatuur op de plek waar hij hangt en zet op basis daarvan de ketel aan of uit. De kamer waarin hij hangt, de referentiekamer, is daarmee de maat voor het hele huis: als die kamer op temperatuur is, stopt de ketel, ook als de slaapkamers nog koud zijn. Het systeem gaat ervan uit dat de radiatoren in de referentiekamer altijd meedoen; zij zijn de manier waarop de thermostaat zijn kamer op temperatuur brengt.
Een thermostatische radiatorkraan meet ook, maar op een andere plek: bij de radiator, laag, vlak bij de warmtebron. Hij sluit de radiator zodra de lucht daar de ingestelde waarde bereikt. Dat gebeurt eerder dan bij de thermostaat aan de wand, omdat de lucht bij de radiator sneller opwarmt dan de kamer als geheel. Het gevolg is dat de kraan dichtgaat terwijl de thermostaat nog warmte vraagt. De ketel blijft branden voor een radiator die geen water meer doorlaat, wat de doorstroming in de installatie verstoort en de ketel laat pendelen, en de kamer komt niet op de temperatuur die de thermostaat wil.
Vandaar de regel: in de referentiekamer geen thermostaatkraan die zelfstandig sluit. Helemaal open zetten werkt, maar dan kan iemand hem per ongeluk dichtdraaien. Een handkraan is definitief.
In de andere kamers is het andersom. Daar zorgt de thermostaatkraan ervoor dat een kamer niet warmer wordt dan nodig terwijl de ketel voor de woonkamer brandt. Dat is de besparing.
Slimme systemen die de radiatorkranen zelf aansturen — slimme radiatorknoppen die met de thermostaat praten — veranderen dit. Daar weet de thermostaat wat elke kraan doet en vraagt hij de ketel om warmte zolang er ergens een kraan open is. Dan mag er in de referentiekamer wél een slimme knop zitten, en wordt zoneren mogelijk. Maar ook dan geldt: minstens één radiator moet altijd kunnen doorstromen.
Wat je nu kunt doen
Zet in de kamer met de thermostaat de thermostaatkranen op de hoogste stand en laat ze daar, of laat ze vervangen door handkranen. Reken op € 20 tot 45 per handkraan inclusief montage.
Laat de thermostaatkranen in de andere kamers zitten en stel ze in op de gewenste temperatuur per kamer.
Hang de thermostaat op een representatieve plek: niet naast een radiator, niet in de zon, niet in de tocht van een deur, op ongeveer anderhalve meter hoogte.
Vraag bij een slimme thermostaat met een buitenvoeler of hij weersafhankelijk regelt; dan is de referentiekamer minder bepalend en werkt het systeem op de stooklijn.
Overweeg slimme radiatorknoppen als je per kamer wilt regelen, en vraag dan welke radiator het altijd open pad blijft.
Wanneer dit antwoord niet opgaat
Bij vloerverwarming in de referentiekamer. Daar zijn geen radiatorkranen en regelt de verdeler; de thermostaat stuurt de groep aan.
Bij een thermostaat die alleen de ketel op buitentemperatuur regelt, zonder kamervoeler. Dan is er geen referentiekamer.
Bij een woning met een thermostaat per kamer en een zoneregeling. Dan is elke kamer zijn eigen referentie.
Bij een warmtepomp met een lage, constante aanvoertemperatuur. Daar wordt vaak juist geadviseerd alle kranen open te laten en de installatie op doorstroming in te regelen.
Bij een thermostaatkraan die niet meer sluit. Die is defect en doet dan toevallig het goede; vervangen door een handkraan is netter.
Zie voor meer informatie
We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.