Moet een aangepaste badkamer eruitzien als een zorgbadkamer?

Waarom dat zo is

Vallen in de badkamer is een van de meest voorkomende oorzaken van een ziekenhuisopname bij ouderen, en de opstap van het bad, een gladde vloer en een douchedrempel zijn de plekken waar het gebeurt. Een badkamer die veilig is voor later, neemt die drie weg. Dat vraagt geen andere stijl, maar andere keuzes in de opbouw.

De drempelloze douche: de vloer van de douche ligt gelijk met de rest van de badkamer, met een afvoer in de vloer of een lange goot langs de wand, en de vloer heeft een afschot naar die afvoer. Dat is inmiddels een gewone keuze in nieuwe badkamers en ziet er niet uit als zorg. Wat het wel vraagt, is een goede detaillering: de afvoer moet voldoende diep in de vloer kunnen, de waterdichte laag moet doorlopen, en de vloer moet met precisie afschot krijgen. Bij een houten verdiepingsvloer is dat een aandachtspunt; bij beton meestal niet.

De vloer: stroefheid van tegels wordt aangeduid met een klasse voor natte ruimten op blote voeten. Tegels met een hogere klasse hebben een licht ruw oppervlak dat nat niet glad wordt, en die bestaan in elke stijl, ook groot formaat en betonlook. Wie nu gladde tegels kiest, kan die achteraf laten behandelen met een etsende antislipbehandeling of een coating, maar dat moet elke paar jaar worden herhaald en het verandert soms de glans. De keuze vooraf is beter en niet duurder.

De ruimte en de wanden: een rolstoel of een rollator vraagt een draaicirkel van anderhalve meter, en een douchezitje of een beugel vraagt een wand die het gewicht kan dragen. In een gipsplaatwand of een lichte scheidingswand houdt een beugel niet; daar hoort op de juiste hoogte een plaat multiplex of een verstevigde zone achter de tegels te zitten. Dat kost bij de verbouwing een paar tientjes en het is achteraf niet meer te doen zonder de tegels eraf te halen. Datzelfde geldt voor een deur die naar buiten draait of een schuifdeur, zodat een gevallen persoon de deur niet blokkeert, en voor een deurbreedte van minimaal 85 centimeter.

De thermostaatkraan met een begrenzing tegen te heet water, een handdouche op een glijstang die ook als beugel dient, een nis of plank op zithoogte, en verlichting zonder schaduwen: dat zijn de details die de badkamer veilig maken en die niemand als zorg herkent.

Dan de Wmo. De gemeente is verplicht te ondersteunen wie door een beperking niet meer zelfstandig kan functioneren, en een woningaanpassing valt daaronder. Maar de wet is gericht op een bestaande beperking en op de goedkoopste passende oplossing, en niet op voorzorg. Wie een badkamer verbouwt omdat het bad oud is en de toekomst onzeker, krijgt niets. Wie later door een heupfractuur niet meer in het bad kan, krijgt na een aanvraag en een gesprek een vergoeding voor het weghalen van het bad en het maken van een douche, of een verhuisadvies als de woning ongeschikt is. Een badkamer die nu al drempelloos is met verstevigde wanden, heeft dan alleen nog een beugel en een zitje nodig, en dat is een kleine aanvraag die snel wordt toegekend.

Wat je nu kunt doen

Kies voor een drempelloze douche met een lange goot of een vloerput, een stroeve tegel met een klasse voor natte ruimten op blote voeten, en een vrije ruimte van minstens anderhalve meter voor de douche en het toilet.

Laat de installateur of tegelzetter op de plekken voor een toekomstig douchezitje en beugels, naast het toilet en in de douche, een verstevigde zone in de wand aanbrengen, en teken in waar die zit; bewaar de tekening bij de woningpapieren.

Kies een deur die naar buiten draait of een schuifdeur, minimaal 85 centimeter breed, een thermostaatkraan met heetwaterbegrenzing en een glijstang die als beugel is bedoeld.

Reken op € 12.000 tot 25.000 voor een volledige badkamerverbouwing van gemiddelde grootte met deze keuzes; de voorbereidingen voor later voegen daar enkele honderden euro's aan toe.

Vraag bij de gemeente naar het Wmo-loket en naar de voorwaarden voor een woningaanpassing, zodat je weet hoe de aanvraag werkt als die ooit nodig is; en vraag ook naar een gemeentelijke lening of subsidie voor langer thuis wonen, die sommige gemeenten wel uit voorzorg geven.