Waarom tocht en fluit mijn ventilatierooster bij harde wind?

Waarom dat zo is

Een rooster is een gat in de gevel, en wat er doorheen gaat wordt bepaald door het drukverschil over dat gat. Bij windstil weer is dat een fractie van een pascal, opgewekt door het temperatuurverschil binnen en buiten en door de mechanische afzuiging. Bij windkracht 7 loopt de druk op de gevel waar de wind op staat op tot tientallen pascal. Roosters zijn op een paar pascal gedimensioneerd; daarboven laat een gewoon rooster simpelweg meer door.

Meer lucht door dezelfde spleet betekent een hogere snelheid. Tocht is niet koude lucht op zich, maar koude lucht die beweegt. Vanaf ongeveer 0,2 meter per seconde voel je een luchtstroom in je nek, en bij buitenlucht van vier graden is die straal flink kouder dan de kamer. Een rooster hoort de lucht langs het plafond de kamer in te blazen zodat hij mengt en opwarmt voordat hij daalt. Bij storm schiet de straal daar dwars doorheen en komt hij als koude sliert op zithoogte terecht.

Het fluiten komt uit de vorm van de opening. Lucht die met snelheid langs een scherpe rand of door een nauwe spleet gaat, gaat wervelen, en die wervels hebben een toon. Daarom werkt half dichtzetten vaak averechts: een klep die op een kier staat maakt een smallere spleet dan het rooster helemaal open, en dus meer geluid. Een vuil insectengaas, een verbogen lamel of een binnenvalprofiel dat bij het schilderen scheef is gedrukt, doen hetzelfde.

De plek van de woning telt zwaar mee. Een hoekwoning, een appartement hoog in een flat en een woning in open landschap krijgen meer winddruk dan een tussenwoning in een gesloten straat. Op de gevel waar de wind op staat wordt lucht naar binnen geduwd, op de luwe gevel wordt hij eruit gezogen. Zit je woonkamer op de winddruk en je slaapkamer op de zuigkant, dan trekt de wind dwars door de woning heen, en de mechanische afzuiging komt daar met haar onderdruk nog bovenop.

Zelfregelende roosters bestaan juist hiervoor. Daarin zit een flexibele klep die verder dichtklapt naarmate de druk oploopt, waardoor de doorstroming vanaf ongeveer 1 tot 10 pascal min of meer constant blijft. Roosters van voor het midden van de jaren negentig zijn meestal kale openingen zonder die begrenzing. Een geluiddempend rooster, ook wel suskast genoemd, heeft een langere luchtweg met absorberend materiaal; dat dempt verkeerslawaai van buiten en neemt de scherpe randen weg waar het fluiten vandaan komt.

Dichtzetten is geen route. Het Besluit bouwwerken leefomgeving stelt onder de Omgevingswet een minimale ventilatiecapaciteit per verblijfsruimte, en die capaciteit zit voor een groot deel juist in dat rooster. Ga je het dichthouden, dan krijg je condens op de ruiten, schimmel in de hoeken en een oplopende CO2-waarde terug.

Wat je nu kunt doen

Zet het rooster helemaal open in plaats van halverwege en luister of het fluiten verdwijnt. Doet het dat, dan zat het in de spleetbreedte en niet in het rooster zelf.

Maak het schoon. Haal het binnenvalprofiel eraf, borstel of stofzuig het gaas en de lamellen, en controleer of de klep over de volle lengte gelijk sluit. Dat lost een verrassend deel van de klachten op.

Kijk of je rooster een winterstand of een stormstand heeft. Veel typen hebben een tweede klepstand met een kleinere doorlaat die wel de minimale ventilatie houdt.

Vervang het rooster als het een kale opening is. Een zelfregelend rooster kost € 120 tot € 300 per strekkende meter inclusief plaatsen, een geluiddempende uitvoering € 250 tot € 600 per strekkende meter. Meet de bestaande sponning op voordat je bestelt.

Zorg dat er warmte onder de straal zit. Een radiator onder het raam vangt de koude lucht op voordat hij de kamer in zakt. Hang gordijnen of een raamdecoratie niet vlak voor het rooster, want dan wordt de straal langs het gordijn naar beneden geleid in plaats van langs het plafond.

Zet de mechanische ventilatie bij storm een stand lager als je hem niet nodig hebt, en controleer of er in andere ruimtes roosters dicht staan die de lucht anders zouden verdelen.

Huur je de woning, meld het dan schriftelijk bij de verhuurder. Tocht en geluid uit de gevelvoorziening zijn onderhoud van de woning en geen bewonerskwestie.