Akoestiek binnen: waarom de ene kamer galmt en de andere niet

Geluidsoverlast tussen woningen is één onderwerp; de akoestiek bínnen een woning is een ander. Een kamer die galmt, maakt gesprekken vermoeiend, televisie onverstaanbaar en kinderen luider dan ze zijn.

Dit artikel gaat over nagalm, over de oorzaak ervan, en over de maatregelen die werken. Het is een comfortonderwerp dat zelden wordt benoemd en dat met beperkte middelen goed op te lossen is.

Geluid in een ruimte kaatst tegen wanden, vloer en plafond. Harde, gladde oppervlakken weerkaatsen bijna alles; zachte en poreuze oppervlakken nemen een deel op.

De tijd die geluid nodig heeft om weg te sterven heet de nagalmtijd. In een leeg, hard afgewerkt vertrek loopt die op tot ruim een seconde; in een gevulde woonkamer met gordijnen, een bank en een kleed ligt hij aanzienlijk lager.

Moderne woningen galmen meer dan oude. Gladde stucwerkwanden, harde vloeren, weinig gordijnen en grote open ruimten zijn stuk voor stuk keuzes die de nagalm verhogen.

Bij een lange nagalmtijd stapelt geluid zich op. De spraakverstaanbaarheid daalt, mensen gaan harder praten, en dat verhoogt het niveau opnieuw.

De remedie is absorptie: zacht en poreus materiaal in de ruimte. Wat telt, is het oppervlak en de plaats, niet de dikte alleen. Absorptie op het plafond werkt doorgaans het best, omdat het plafond het grootste ononderbroken harde vlak is.

Lage tonen gedragen zich anders. Die vragen dikker of speciaal materiaal en zij zijn met gordijnen en kleden niet te temmen.

Klap in je handen in het midden van de ruimte. Hoor je een duidelijke naklank of een fladderende echo tussen twee wanden, dan is de nagalmtijd hoog.

Let op de verstaanbaarheid. Moet je harder praten dan in een andere kamer om verstaanbaar te zijn, dan is er te veel weerkaatsing.

Kijk naar de afwerking. Tegels, gietvloer, laminaat, glad stucwerk en veel glas geven weinig absorptie. Een kaal vertrek met die vier is de klassieke galmkamer.

Kijk naar de vorm. Twee evenwijdige harde wanden geven een fladderecho; een hoge ruimte met een open trap verspreidt het geluid door de hele woning.

Meet met een app of met een decibelmeter het niveau tijdens een gesprek. Een verschil van vijf decibel tussen twee kamers is merkbaar.

Let op wanneer het opvalt: bij bezoek, bij kinderen, bij televisie. Dat zijn de momenten waarop de nagalm het gebruik van de ruimte bepaalt.

Zelf doen: de handklaptest uitvoeren in elke ruimte.

Zelf doen: zachte materialen toevoegen: gordijnen, kleden, kussens, stoffering, boeken.

Zelf doen: het plafond aanpakken bij een hardnekkige galm; dat is het grootste vlak.

Zelf doen: een fladderecho tussen twee evenwijdige wanden breken met een kast, een paneel of een kleed aan één zijde.

Zelf doen: een deur of gordijn plaatsen bij een open trapgat.

Niet zelf doen: een akoestische meting en berekening voor een specifieke doelwaarde.

Niet zelf doen: lage tonen aanpakken met dunne panelen; daarvoor is ander materiaal nodig.

Wat je nooit moet doen: akoestische panelen ophangen in een kamer waar nog geen gordijnen en geen kleed liggen. De goedkope maatregelen komen eerst.

Voor de akoestiek binnen een woning stelt de regelgeving geen eisen. De eisen in het Besluit bouwwerken leefomgeving gaan over geluidwering tússen woningen en over geluid van buiten en van installaties.

Dat betekent dat een galmende woonkamer geen gebrek is en dat het een comfortkwestie is die je zelf oplost.

Bij een huurwoning geldt hetzelfde: nagalm is geen gebrek, tenzij zij samenhangt met een ander gebrek.

Bij een appartement kan het aanbrengen van akoestische panelen aan een wand of plafond de constructie raken; kijk in de akte of dat privé is.

Bij een woning met een woonfunctie voor zorg kunnen aanvullende eisen gelden aan spraakverstaanbaarheid; dat is een andere gebruiksfunctie.

Voor akoestische materialen geldt een prestatieverklaring met de absorptiecoëfficiënt; die is per frequentieband opgegeven.