Wat betekent windluw bouwen, en helpt beschutting mijn energieverbruik?

Waarom dat zo is

Warmte verlaat een woning door de schil en door luchtverplaatsing. Wind versnelt beide. Langs een gevel of een ruit die door de wind wordt afgekoeld, blijft geen laag stille, iets warmere lucht hangen; het glas en de gevel koelen sneller af en het warmteverlies door geleiding neemt toe. Bij enkel glas en een ongeïsoleerde muur is dat effect merkbaar; bij isolatieglas en een geïsoleerde gevel klein, omdat de isolatie de warmte binnenhoudt en de buitenkant toch al koud is. Het tweede effect is groter: wind zet druk op de gevel aan de windzijde en zuigt aan de lijzijde, en door elke kier, naad, brievenbus, ventilatierooster dat open staat en kruipruimte-aansluiting stroomt daardoor koude lucht naar binnen en warme lucht naar buiten. Een woning die bij windstil weer een acceptabel verlies door kieren heeft, kan dat verlies bij harde wind zien verdubbelen; dat is de tocht die je voelt en de radiator die harder werkt.

Windluw bouwen pakt de oorzaak buiten aan. Bij nieuwbouw: de woning zo op de kavel zetten dat de korte zijde naar de overheersende wind uit het zuidwesten staat, de entree en de grote glasvlakken aan de lijzijde of in een beschutte hoek, een compacte vorm die weinig gevel biedt, en bijgebouwen, een garage of een berging aan de windzijde als buffer. In de omgeving: een haag, een rij bomen of een dichte schutting aan de windzijde, op enige afstand van de woning, die de wind afremt en over de woning heen leidt; een windscherm werkt over een afstand van ongeveer tien keer zijn hoogte, dus een haag van twee meter beschut een strook van twintig meter erachter, en een doorlatende haag werkt beter dan een dichte muur, die de wind laat wervelen en achter de muur juist trekt. Bij een bestaande woning is de plek een gegeven, maar de beplanting, een schutting, een pergola of een windscherm bij de voordeur en het terras zijn te maken.

Wat het oplevert, hangt af van de woning. Een goed geïsoleerde, kierdichte woning met balansventilatie verliest weinig door luchtverplaatsing en merkt van beschutting een paar procent op de verwarming; de winst zit dan in het comfort van een terras zonder wind en een voordeur waar de sneeuw niet naar binnen slaat. Een oude woning met tochtstrips die ontbreken, een open trapgat naar een zolder met kieren en een kruipruimte die met de woning in verbinding staat, verliest bij wind veel meer, en daar kan beschutting tien procent of meer schelen; maar kieren dichten kost minder en levert het hele jaar op, ook bij windstil weer. De volgorde is daarom vast: kierdichting en isolatie eerst, ventilatie regelbaar maken zodat roosters bij storm dicht kunnen, en dan beschutting voor het restant en voor het comfort buiten.

Windluw is niet windstil. Een woning heeft wind nodig voor de ventilatie via roosters en ramen en voor het drogen van de gevel; een woning die volledig is ingesloten door hoge dichte begroeiing wordt vochtig, krijgt algen op de gevel en ventileert slecht. Een doorlatende haag, bomen op afstand en beschutting die de wind afremt maar niet stopt, is het doel.

Wat je nu kunt doen

Zoek eerst de kieren: voel bij harde wind langs kozijnen, deuren, de brievenbus, het trapgat naar de zolder, de kruipruimte-aansluiting en de meterkast, en dicht ze met tochtstrips, kierdichting en een afsluitbare brievenbus; dat is de eerste en goedkoopste winst.

Maak de ventilatie regelbaar: roosters die bij storm dicht kunnen, een ventilatiesysteem dat de toevoer regelt, en geen open ramen als ventilatie aan de windzijde.

Isoleer wat aan de windzijde het zwakst is: enkel glas, een ongeïsoleerde westgevel of een kierend dak; wind vergroot juist daar het verlies.

Plant aan de windzijde een doorlatende haag of een rij bomen op enige afstand, of zet een schutting van latten met openingen; een haag van twee meter beschut twintig meter erachter, en een dichte muur werkt slechter dan een doorlatende haag.

Maak de voordeur en het terras windluw met een portaal, een tochtportaal binnen, een pergola of een windscherm; dat is comfort dat je elke dag merkt.

Kijk bij nieuwbouw naar de plek van de woning op de kavel, de entree, de grote ramen en de bijgebouwen ten opzichte van de zuidwestenwind; het kost niets in het ontwerp.